شعر دعبل / آذرتاش آذرنوش | ۱۳:۴۸,۱۳۹۷/۷/۲۴|

منبع‌شناسی: اگرچه منابع متأخر (ابن‌عساکر > د 571 ق<، 17/245؛ یاقوت > د 626 ق<، 11/112) به وجود دیوانی از دعبل اشاره کرده‌اند، اما چیزی از این دیوان به دست نرسیده است. درواقع بنابه قول ابن‌ندیم (ص 183)، نزدیک 90 سال پس از مرگ دعبل، صولی (د 335 ق) به گردآوری دیوان او دست زد، اما از این دیوان هم چیزی به دست نیامده است. شعر دعبل در قالب تک‌بیتی و چندبیتی به‌گونه‌ای گزینشی در منابع، به‌خصوص در الاغانی ابوالفرج اصفهانی و ادبای یاقوت، پراکنده است.تنها از میانه‌های سدۀ 14 ق/20 م بود که گروهی از پژوهشگران عرب به شعر و زندگانی دعبل روی آوردند و کوشیدند...

دعبل خزاعی / علی بهرامیان | ۱۶:۱,۱۳۹۷/۷/۲۱|

دِعْبِلِ خُزاعی (ح 148-245 یا 246 ق/765- 859 یا 860 م)، شاعر پـرآوازۀ شیعی. گفته‌اند که دعبل به معنای شتر نر یا مادۀ سال‌خورده (ابوالفرج، 20/123، 175؛ ابن‌قتیبه، ادب ... ، 79؛ ابن‌درید، 479؛ نیز نک‍ : نویری، 3/91)، نه نام، بلکه لقب وی بوده است (ابوالفرج،همانجا؛ ابن‌خلکان، 2/266)؛ به همین سبب، دربارۀ نام و کنیۀ او اختلاف است: محمد (ابوالفرج، همانجا)، حسن یا عبدالرحمان (ابن‌خلکان، همانجا؛ خطیب، 9/361؛ نیز نک‍‌ : بغدادی، 1/363) و کنیۀ ابوجعفر (ابن‌حزم، 241؛ ابن‌خلکان، همانجا)؛ اما بعید به نظر می‌رسد که این نامها و کنیه درست باشد، به‌ویژه که در این زمینه شائبۀ خلط میان دعبل و پسرعمویش

دعانویسی / مسعود تاره | ۱۳:۵۳,۱۳۹۷/۷/۷|

دُعانِویسی، عمل و شیوۀ خاص در نوشتن دعا به‌منظور دفع شر و برآورده‌شدن حاجات و شفای بیماریها. دعانویسی را می‌توان در اصطلاح روان‌شناسی به شیوه‌ای از درمان معنوی و حاجت‌خواهی نیز نسبت داد که بر‌اساس باوربه تأثیر ارادۀ الٰهی و نیروهای روحانی بر زندگی انسان استوار بوده، و در سنجش با شیوه‌های مشابهی همچون جادو و سحر، از مشروعیت برخوردار است. شخص حاجتمند، برخلاف طریق دعا ونیایش‌کردن، در تنظیم نسخۀ دعانویسی مشارکت ندارد و تنها ملزم‌به رعایت دستورالعملهای مندرج در آن نسخه یا تعویذ است (ناصری، 216).

شام غریبان / عمادالدین باقی | ۱۴:۳۰,۱۳۹۷/۷/۱|

شامِ غَریبان، مراسمی که در شبهای 11 تا 13 محرم به یاد نخستین شب آوارگی و غربت اسیران کربلا و اندوه آنان در غیاب شهیدان روز عاشورا برگزار می‌شود. در لغت‌نامۀ دهخدا آمده است: شام غریبان «ترکیب اضافی،به معنی[ شب مردم غریب و از یار و دیار دورافتاده ]است». در آنندراج نیز آمده است: «شام مسافران که وحشتناک می‌باشد خصوصاً در مفلسی» (ذیل شام غریب و شام غریبان). شام غریبان گرفتن نیز یعنی زاری‌کردن به درد، چنان‌که بر وفات کسی گریستن و غمگین‌بودن؛ همچنین، شب اول وفات کسی برای خانوادۀ آن‌کس، یا شب یازدهم محرم و عزاداری بعد از آن شب ( لغت‌نامه).

حسین (ع)،امام، زندگی حضرت/ علی بهرامیان | ۱۱:۲۱,۱۳۹۷/۶/۲۷|

تولد و دورۀ حیات پیامبر (ص): ولادت امام حسين (ع) در مدينه و با فاصله‌ای کمتر از يک‌سال از امام حسن (ع) صورت گرفت؛ تاريخی که در منابع به اختلاف بيان شده است؛ نيای آن امام، رسول اکرم (ص)، آداب اذان و اقامه در گوش نوزاد را به‌جا آورد. امام در خاندان نبوت و در عداد اصحاب کسا رشد کرد و هفت ساله بود که پيامبر (ص) وفات نمود. در روايات بسياری به شباهت امام به پيامبر (ص) تصريح شده و مبتنی بر همين روايات، او و برادرش، امام حسن (ع) هر کدام به نيمی از پيکرۀ نيای خويش شبيه دانسته شده‌‌اند.

سقّاخانه / بابک حقیقی راد | ۱۳:۵۷,۱۳۹۷/۶/۲۵|

سَقّاخانه، بنایی با هاله‌ای از تقدس، در معابر عمومی برای آب‌رسانی به تشنگان و یادآور بخشی از مصائب صحرای کربلا. اساسی‌ترین عنصر سقاخانه آب (ه‍ م) است که هم از دوران باستان نشان از اناهیتا، ایزدبانوی آبها دارد، هم یادآور مهریۀ حضرت فاطمه (ع) است، و هم پیوندی ناگسستنی با حضرت ابوالفضل (ع)، برادر و هم‌رزم امام حسین (ع) دارد. سقّا از واژۀ سقایه، به معنی آب‌دادن (ابن‌منظور، ذیل سقی)، آب‌دهنده (معین، ذیل سقا) و کسی که آب‌نوشاندن پیشۀ او ست ( آنندراج، ذیل سقا)، جزء اصلی واژۀ مرکب سقاخانه است.

خیال / اصغر دادبه | ۱۶:۱۶,۱۳۹۷/۶/۱۸|

خیال، در لغت به معنی گمان، وهم و پندار، شبح، سایه و نیز به معنی صورتی که در آب، آینه و خواب دیده شود (صفی‌پوری، ذیل خیل؛ لغت‌نامه ... ). خیال از دو دیدگاه تفسیر می‌شود: از دیدگاه جهان‌شناختی، و از دیدگاه معرفت‌شناختی: الف ـ خیال از دیدگاه جهان‌شناختی: خیال از دیدگاه جهان‌شناسانه یا به تعبیر قدما، از منظر قوس نزول دو تفسیر و دو معنا دارد: معنای اشراقی و معنای عرفانی: 1. معنای اشراقی: عبارت است از عالم خیال که از آن به عالم خیال منفصل، عالم مثال، عالم برزخ و عالم صور یا مُثُل معلّقه نیز تعبیر می‌شود (نک‍‌ : سهروردی، «حکمة‌ ... »، 230، 232، 234؛ نیز نک‍ : عبدالرزاق، 36؛ تهانوی، 1/322).

خواجه عبدالله انصاری / فاطمه لاجوردی ـ علی‌اکبر افراسیاب‌پور | ۱۱:۴۸,۱۳۹۷/۶/۱۲|

خواجه عَبْدُاللّٰهِ اَنْصاری (396-481 ق/1006- 1089 م)، ابواسماعیل عبدالله بن ابی‌منصور محمد بن علی انصاری هروی، مشهور به پیر هرات، پیر انصاری و شیخ‌الاسلام، عارف نامدار، مفسر، محدث، فقیه، خطیب و نویسندۀ صاحب‌سبک خراسانی. زندگی: خواجه عبدالله، چنان‌که خود می‌گوید، در 2 شعبان 396 ق/4 مۀ 1006 م، در فصل بهار، در کهندژ (قهندز) هرات به دنیا آمد. خاندان وی از جانب پدر به ابوایوب انصاری، از صحابۀ پیامبر (ص) می‌رسید، و گفته‌اند که نیای او، ابومنصور مَتّ الانصاری، پسر ابوایوب بود که در زمان حکومت عثمان بن عفان ...

حجّ / احمد پاکتچی | ۱۴:۴۲,۱۳۹۷/۵/۳۰|

حَجّ، از مهم‌ترین اعمال مذهبی مسلمانان که متضمن زیارت خانۀ کعبه با اعمال و مناسکی خاص است. حج در لغت به معنای قصد کردن و آهنگ چیزی است و همواره عالمانِ اصولْ حج را به‌عنوان نمونه برای نقل از معنای لغوی به معنای اصطلاحی و ایجاد حقیقت شرعیه مثال زده‌اند (ابواسحاق، 62؛ صاحب‌معالم، 35)؛ در این نقل، حج عبارت است از قصد به سوی محلی مشخص ــ کعبه و دیگر اماکن مناسکی حج ــ در وقت مشخص برای اجرای اعمال به‌خصوص (ابن حمزه، 155؛ ابن‌هبیره، 1/174؛ جرجانی، 111). در روایتی وجه تسمیۀ حج از آن رو دانسته شده که «حجَّ» به معنای «افلحَ» است ...

اجتهاد / احمد پاکتچی | ۱۲:۴۶,۱۳۹۷/۵/۲۵|

اِجْتِهاد، اصطلاحی است فقهی كه بر كوشش فقیه در به دست آوردن حكم شرعی از منابع فقه دلالت دارد. فقیهی كه احكام را با اجتهاد خود به دست می‌آورد، "مُجْتَهِد" و آن كس را كه از وی پیروی می‌كند، "مقلد" گویند. ریشه‌های تاریخی اجتهاد: در نگرشی تاریخی به شكل آغازین اجتهاد در فقه اسلامی هرگز نباید عنصر "رأی" را امری تفكیك شده از اجتهاد تلقی كرد، چه تعبیر "اجتهاد الرأی" به‌سان یك اصطلاح برای معرفی روشی نظری در پاسخ‌گویی به پاره‌ای از مسائل فقهی در سده‌های نخستین هجری در سطح گسترده‌ای مطرح بوده است، بدون اینكه "كاربرد رأی" چیزی فراسوی "اجتهاد الرأی" بوده باشد.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما