ابراهیم خلیل الله (ع) / صادق سجادی | ۱۲:۱۶,۱۳۹۸/۵/۲۰|

اِبْراهیمِ خَلیل (ع)، دومین پیامبر اولوالعزم، نیای بزرگ عرب از طریق پسرش اسماعیل، و بنی اسرائیل از طریق پسر دیگرش اسحاق . شكلهای گوناگون این نام در منابع دینی و غیردینی، با افزایش، ادغام، یا جابجایی حروف و هجاها می‌تواند حاكی از شهرت و رواج آن در منطقۀ هلال خصیب باشد. شكل ابرام (Abrām ) در نخستین موضعی كه عهد عتیق به آن اشاره كرده (پید، 11: 26)، همچون نامهای یعقوب و یوسف در سده‌های 20 و 19 ق م، در میان آموریها و سایر اقوام منطقه دیده شده است (البرایت، 3؛ سوسه، 233). نیز شكلهای ا ـ با ـ را ـ ما . (A-ba-ra-ma) ؛ ا ـ بام ـ را ـ ما . (A-bam-ra-ma) ؛ اب ـ را ـ مو. (Ab-ra-mu) ؛

آخوند خراسانی | ۱۰:۰,۱۳۹۸/۵/۱۴|

آخوندِ خُراسانی، مُلّامحمدكاظم (1255- 1329ق/ 1839-1911م)، فقیهِ اصولی و مرجع تقلید شیعه و رهبر سیاسی عصر مشروطیت. وی كوچك‌ترین پسر ملاحسین واعظ هراتی بود. ملاحسین در مشهد ساكن شده بود و محمدكاظم در همان‌جا زاده شد و علوم مقدماتی را فرا گرفت و ازدواج كرد. در 1277ق/ 1860م مشهد را به سوی سبزوار ترك كرد. در آنجا، چند ماهی در نزد حاج ملاهادی سبزواری (د 1289ق/1872م) فلسفه خواند. سپس به تهران سفر كرد و نزد ملاحسین خوبی و نیز میرزا ابوالحسن جلوه (د 1314ق/1896م) به تحصیل فلسفه ادامه داد. در 1279ق/1862م راهی نجف شد ...

ابلیس در ادب و عرفان / فتح‌الله مجتبایی | ۱۱:۴۷,۱۳۹۸/۵/۶|

در نظم و نثر فارسی و ادبیات عرفانی این زبان ابلیس غالباً با شیطان و دیو و اهریمن به یك معنی است و در فرهنگها او را «مهتر دیوان» گفته‌اند (كردی نیشابوری، 74؛ میدانی، 64). این نامها هرگاه كه به صورت جمع (ابالسه، ابالیس، شیاطین، دیوان، اهریمنان) به كار روند، مراد اتباع ابلیس و موجودات شریر و آدمیان بدكار و بدسرشت است و تعبیراتی چون دیو سرشت، دیو خوی، دیو كردار، اهرمن روی و مانند اینها در توصیف این‌گونه مردمان به كار می‌رود. ابومُرّه و حارث از نامهای دیگر اوست، و پیش از آنكه نافرمانی كند و مطرود شود، معلم فرشتگان بوده و عزازیل نام داشته است. ابلیس در نظم فارسی گاهی به اقتضای وزن ...

ابلیس در علم کلام / سیدجعفر سجادی | ۱۱:۷,۱۳۹۸/۵/۱|

بحث دربارۀ ابلیس غالباً مسأله‌ای كلامی‌ است و متكلمان اسلامی ‌ابلیس و داستان او را كه در آیات و روایت گوناگون به آن اشاراتی شده است، مورد بحث و بررسی عقلی قرار داده و كوشیده‌اند كه آن را با معیارهای خود سازگار كنند. در همین راستا، گاه دربارۀ ماهیت ابلیس به تأویلاتی دست زده‌اند و برخی كه دارای ذوق فلسفی و عرفانی بوده‌اند، ابلیس را دوگونه دانسته‌اند: یكی ابلیس عالم كبیر كه همان است كه در قرآن به او اشاره شده است و دیگر ابلیس عالم صغیر یا انسان كه همان صفات رذیلۀ اوست (نسفی، 149)، امّا آنچه در آراء متكلمان اهمیت دارد، مسائل و ایراداتی است كه دربارۀ ابلیس مطرح شده ...

ابلیس در قرآن / عباس زریاب خویی | ۷:۴۹,۱۳۹۸/۴/۲۹|

كلمه ابلیس، در قرآن به معنی موجود خاصّی كه از رحمت خدا رانده شده و گاه معادل با شیطان به معنی عام به كار رفته است، هر چند كه كلمۀ شیطان نیز در قرآن گاه به معنی ابلیس آمده است (نک‍ : بخشI همین مقاله). ابلیس به سبب اطاعت نكردنِ امر خدا از روی استكبار و بر منشی، مطرود و مردود از مقام قرب الهی است و تا روز بازپسین، «وقت معلوم» (حجر/15/ 18؛ ص/ 38/ 8)، سعی در گمراه ساختن انسانها خواهد كرد و از این جهت «عدوّ مبین» انسان است (بقره/2/ 168، 208؛ یوسف/5/12؛ ...) و نیز «عدوّالله» خوانده شده و یكی از صفات او «رجیم» است (حجر/15/17، 34؛ نحل/16/ 98؛ ...).

اهل بیت / علی رفیعی | ۱۰:۶,۱۳۹۸/۴/۲۲|

اَهْلِ بِیْت، یا اهل البیت، اصطلاحی قرآنی، حدیثی و كلامی، به معنای خانوادۀ پیامبر گرامی اسلام (ص). این اصطلاح در این معنا تنها یك بار در قرآن كریم (در آیه‌ای كه به آیۀ تطهیر معروف شده) به كار رفته است: «وَ قَرْنَ فی بُیوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلیَّةِ الاْولى وَ اَقِمْنَ الصَّلوٰةَ وَ آتینَ الزَكوٰةَ وَ اَطِعْنَ اللّهَ وَ رَسولَهُ اِنَّما یُریدُ اللّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرَّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَكُمْ تَطْهیراً: ]ای همسران پیامبر[ در خانه‌هایتان قرار گیرید و مانند روزگار جاهلیت قدیم زینتهای خود را آشكار مكنید و نماز برپا دارید و زكات بدهید و خدا و فرستاده‌اش را فرمان برید. همانا خدا می‌خواهد آلودگی را از شما خاندان پیامبر بزداید و شما را پاك و پاكیزه گرداند»...

ابلیس / آذرتاش آذرنوش | ۱۰:۱۲,۱۳۹۸/۴/۱۸|

اِبلیس، نام خاص (عَلَم) برای موجودی كه از فرمان خدا سرباز زد و از درگاه وی رانده شد. نیز اسمی‌ عام برای شیاطین. دربارۀ ابلیس از دیدگاههای مختلف می‌توان بحث كرد. در این مقاله، از ابلیس در 4 بخش سخن رفته است: I. در لغت و ادب عربی، II. در قرآن، III. در كلام، IV. در ادب فارسی و عرفان . I. در لغت و ادب عربی كلمۀ اِبْلیس، 11 بار در قرآن كریم آمده است، 9 بار آن مربوط به آفرینش آدم است (بقره/2/34؛ اعراف/7/11؛ حجر/15/31، 32؛ اسراء/17/61؛ كهف/ 18/50؛ طه/20/116؛ ص/ 38/74، 75)، و دو مورد دیگر (شعراء/26/95؛ سبا/34/20) را با آفرینش رابطه‌ای نیست. ...

تیرگان / ندا اخوان اقدم | ۱۰:۳۰,۱۳۹۸/۴/۱۱|

تیرْگان، از جشنهای ایران باستان که همه ساله در تیرماه برگذار می‌شد. تیرگان جشن باران بود و تمامی آیینهایی که در این روز برپا داشته می‌شد، به ایزد باران، یعنی تیشتر اختصاص داشت. هنوز هم زردشتیان ایران تیرگان را جشن «تیر و تیشتر» می‌دانند (بویس، «تاریخ...1»، I/75، «جشنها...2»، 803). ایرانیان باستان برای هر روز از هر ماه نامی نهاده بودند و اسامی 12 ماه سال نیز جزو این نامها بود. هرگاه نام روز و نام ماه برابر می‌افتاد، آن روز را فرخنده می‌دانستند و جشن می‌گرفتند؛ از این‌رو، در روز تیر، یعنی سیزدهم ماه تیر جشن تیرگان را برگذار می‌کردند ...

تیر / حسین شیخ | ۹:۳۰,۱۳۹۸/۴/۵|

تیر، نام چهارمین ماه و سیزدهمین روز ماه در برخی از تقویمهای ایرانی. بویس تیر را از تیری به معنای «تیزرو» دانسته است ( تاریخ...، هخامنشیان، 50). در سنت زردشتی تیر همان تیشتر است ( بندهش، 49، 116؛ گزیده‌ها...، 9)، از این‌رو برخی این دو را یکی می‌پندارند، اما این همسانی صحیح به نظر نمی‌رسد: نخست اینکه بنا به توصیفی که از تیشتر در اوستا به‌ویژه تیشتریشت (یشت هشتم) آمده است، او ستاره‌ای سپیدِ درخشنده و دور پیدا و سرور همۀ ستاره‌ها و بزرگ‌ترین ستارۀ شرق آسمان است (نک‍ : یشتها، 1/336-371؛ بهار، 61-64؛ عفیفی، 473-476).

دعوت / عبدالحمید مرادی | ۸:۷,۱۳۹۸/۳/۲۵|

دعوت در لغت به معنی فراخوانی، راه‌نمودن و تبلیغ، و در اصطلاح دینی به‌طور عام به‌معنی راهنمایی‌کردن به‌سوی حق است. امـا در مفهوم دینی ـ سیـاسی (فرهنگ اسلام) به دو معنی به کار می‌رود: یکی فراخواندن کسی برای پذیرش یا گروش به جنبش یا قیام فرد یا خاندانی مدعی حق امامت، و دیگری، کل سلسله‌مراتبی که در یک سازمان خاص دینی برای نیل به چنین هدفی پدید می‌آید. دعوت به‌معنای نخستین در دوره‌های مختلف تاریخی توسط گروههای مختلف شیعی رواج داشت و در طـی آن بـه امـامت فـرد خاصی ــ بیشتـر از خـاندان پیامبر (ص) ــ دعـوت می‌کردند.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما