نخستین گزارش‌های مسیحیان سریانی از فتوح اسلامی / مایکل فیلیپ پن در دهه‌های اخیر، منابع غیر عربی و غیر اسلامی برای تاریخ صدر اسلام اهمیتی نو یافته‌اند. این منابع، به‌خصوص آن دسته از آنها که کم‌وبیش هم‌زمان با وقایع مورد وصفشان به نگارش درآمده‌اند، می‌توانند به پر کردن برخی نقاط خالی در تاریخ این دوره، به‌ویژه در تاریخ‌نگاری فتوح اسلامی و سیاست خلفا دربارۀ غیر مسلمانان مقیم دارالاسلام، کمک شایان کنند. 1405/8/19 ۰۸:۵۷
غريب القرآن: زمينه‌ها و گرايش‌ها / احمد پاکتچی وجود واژه‌هايی در قرآن کريم که برای عرب‌زبانان و عربی‌دانان نامأنوس بوده و فهم آن آسان نبوده باشد، موجب شده است تا مفهومی به عنوان "غريب القرآن" از همان سده‌های نخست هجری شکل گيرد. 1405/8/16 ۰۹:۱۴
رستم الحکما / سیدعلی آل داود محمد هاشم رستم الحکما نویسندۀ پرنویس و سرایندۀ پراثری است که در دهه‌های پایانی سدۀ ۱۲ هجری زاده شده و در اوائل نیمۀ دوم قرن سیزدهم درگذشت. نام و آثار او وحتی هیچ اشاره‌ای به احوال وی در منابع آن عصر و ادوار پس از آن دیده نمی‌شود. تنها خودش در نوشته‌ها و سروده‌هایش بارها ذکری از خود به میان آورده و اندکی از احوالات و حوادث زندگی‌اش را باز گفته است. 1405/8/4 ۱۲:۳۱
تقسیمات تاریخ ایران / عباس زریاب خویی اگرچه تاریخ ایران از آغاز تا کنون در یک جهت یا مسیر زمانی حرکت کرده است اما اگر بخواهیم این مسیر را در صورت خطی نمایش دهیم آن خط مستقیم نخواهد بود، بلکه نوسان‌ها و ارتعاشات تندی در جهت بلندی و پستی در آن خواهیم دید و این پدیدار خاص تاریخ ایران نیست و در سرگذشت همۀ اقوام و ملل به‌طور کم وبیش محسوس است. 1405/8/19 ۰۸:۳۳
نکاتی درباب رسم‌الخط فارسی / مجتبی مینوی به دعوت رئیس محترم دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، گروه معدودی شامل خود آقای دکتر سید حسین نصر و آقایان دکتر یحیی مهدوی، دکتر مهدی محقق، دکتر زریاب، دکتر سیدجعفر شهیدی، دکتر ناصرالدین شاه حسینی و اینجانب در دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی چند جلسه‌ای را به بازرسی در باب مسألۀ شیوۀ نگارش بعضی کلمات در زبان فارسی گذراندند 1405/7/18 ۱۴:۱۰
سفرنامۀ من به اَلَموت در سال 1312 شمسی / منوچهر ستوده گزارش سفر منوچهر ستوده به الموت که در کتاب «جغرافیای تاریخی رودبار کرج شامل نواحی لورا و شهرستانک»، تألیف منوچهر ستوده و به اهتمام عنایت‌الله مجیدی، آمده است، از روایت‌های خواندنی و ارزشمند درباره این منطقه به شمار می‌رود. این کتاب توسط انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شده است. 1405/5/20 ۱۳:۳۶
گزارش کتابخانه‌های کشور ایران در سال 1317 سندی که از نظر گرامیتان می‌گذرد، گزارشی است از کتابخانه‌های کشور که در سال 1317 نوشته شده است. در این گزارش علاوه بر جدیدترین آمار کتابخانه‌های تابع وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه، به مطالب مهمی دربارۀ کتابخانه‌های غیر تابع آن وزارت از جمله کتابخانه سلطنتی، کتابخانه آستانه رضوی، کتابخانه مجلس، کتابخانه بانک ملی ایران، کالج البرز و دانشکده فلاحت کرج اشاره شده که بسیار قابل توجه می‌باشد. 1405/8/19 ۱۲:۲۰
سندی دربارۀ ایل «نفر» / کیانوش کیانی هفت‌لنگ سندی که از نظر گرامیتان می‌گذرد، مربوط به اواخر دوره قاجار و جنگ جهانی اول( ۱۷ مارس ۱۹۱۵ میلادی مصادف با ۲۶ اسفند ماه ۱۲۹۳) خورشیدی است. این سند گزارشی از اصفهان است به یاور"سرگرد ادوال" از افسران سوئدی ژاندارمری ایران به تهران فرستاده‌شده است. نوشته‌های دست‌نویس با خط شکست نستعلیق در سمت چپ سند درواقع ترجمه و خلاصه‌ای از همین متن فرانسوی است که در همان زمان نوشته‌شده است. 1405/7/4 ۰۷:۲۳
معرفی نسخۀ خطی کتاب شمس‌الحساب الفخری (محفوظ در کتابخانه مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی) کتاب شمس‌الحساب الفخری از مجموعۀ نسخه‌های خطی اهدایی روانشاد سلطانعلی سلطانی شیخ‌الاسلامی بهبهانی است که در خرداد 1368به مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی اهدا شد. انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی چاپ عکسی این نسخۀ بی‌نظیر را در سال 1387 منتشر کرد. استاد ایرج افشار در مقدمۀ نسبتاً مفصل خود بر این کتاب، از اهمیت علمی و نکته‌های مربوط به احوال مؤلف و نسخه‌شناسی این اثر، با دقت شایستۀ موضوع، سخن گفته است. 1405/6/29 ۱۰:۴۶
تاریخ شفاهی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی درگفت‌وگو با پارکوهی هارطونیان* آنچه در ادامه می‌خوانید، گفت‌وگوی پارکوهی هارطونیان، کتابدار و فهرست‌نگار پیشکسوت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، است که در تاریخ ۹ بهمن ۱۴۰۱ انجام شده و در کتاب «چهل‌چراغ» منتشر شده است. 1405/4/9 ۱۱:۱۰
واکاوی محرم از منظر فرهنگی و اجتماعی در گفت‌وگو با مریم سامعی* ماه محرم تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه بخشی مهم از حافظه فرهنگی و هویت جمعی در بسیاری از جوامع اسلامی به‌ویژه در ایران است. این ماه با آیین‌ها، روایت‌ها و سنت‌هایی که نسل به نسل منتقل شده‌اند، بستری برای پیوند میان تاریخ، مذهب و فرهنگ فراهم می‌کند. 1405/4/2 ۰۸:۴۳
واکاوی «شاهنامه و هویت ملی» در گفت‌وگو با ابوالقاسم اسماعیل‌پور ابوالقاسم اسماعیل‌پور مطلق نویسنده و اسطوره‌شناس،گفت: شاهنامه با نام خداوند جان و خرد شروع می‌شود و کلیدواژه هویت ملی ما همین خردورزی است. 1405/2/26 ۱۰:۰۳
گزارش تصویری شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فنّاوری (۲) جشن زادروز نود سالگی محمّد مجتهد شبستری و اعطای حکم عضویّت حسین سیمایی صرّاف و محمّد دهقانی در شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی از بخشهای دیگر این برنامه بود. 1405/8/4 ۱۴:۰۳
گزارش تصویری شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فنّاوری (۱) نشست شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی غروبِ سهشنبه، ٢٨ مهر برگزار شد. 1405/8/4 ۱۳:۴۵
گزارش تصویری نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران» نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران» یکشنبه، هجدهم مرداد، در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. 1405/5/19 ۱۵:۳۷