نقش فرهنگی خاندان‌ها در جامعۀ قدیم / نصرالله پورجوادی در جامعۀ قدیم، که جامعه‌ای فئودالی و کشاورزی بوده و حکومت‌ها موظف به حفظ و توسعۀ ایدئولوژی دولتی نبوده‌اند، امور فرهنگی به عهدۀ خاندان‌های معتبر و اشرافی بوده و در واقع رشد فرهنگی و بالندگی هنری و ادبی و رونق اقتصادی و موفقیت‌های سیاسی جامعۀ قدیم وابسته به توانائی‌های مادی و معنوی و فعالیت‌های فرهنگی و اقتصادی همین خاندان‌ها بوده است 1405/7/6 ۱۱:۱۲
علوم انسانی دیجیتال و افق‌های تازه در مطالعه متون عربی و اسلامی / بابک فرزانه در سال‌های اخیر، علوم انسانی دیجیتال به یکی از حوزه‌های نوین و مهم پژوهش در علوم انسانی تبدیل شده است. این حوزه با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال و روش‌های نوین پژوهش، امکان مطالعه و بررسی متون و منابع تاریخی و ادبی را در مقیاسی گسترده فراهم می‌کند. 1405/7/4 ۰۷:۳۶
گونه‌شناسی واژگان راجع به روحانيين در فرهنگ‌های گوناگون / احمد پاکتچی در عصر ما واژه روحانی در فارسی، رايج‌ترين و محترمانه‌ترين تعبير برای اشاره به رجال دين است؛ کسانی که در يک کسوت معين به ترويج دين و انجام دادن برخی از آيين‌های دينی به عنوان نقش اجتماعی خود اشتغال دارند؛ ولی اين که خود واژه روحانی و واژه‌های ديگر که در فرهنگ‌های مختلف برای رجال دين به کار رفته‌اند، چگونه ساخته شده‌اند، از چه معنايی ريشه گرفته‌اند و پشتوانه آنها چه انگاره و انديشه‌ای است، موضوعی درخور توجه است. 1405/6/31 ۱۳:۱۲
سفرنامۀ من به اَلَموت در سال 1312 شمسی / منوچهر ستوده گزارش سفر منوچهر ستوده به الموت که در کتاب «جغرافیای تاریخی رودبار کرج شامل نواحی لورا و شهرستانک»، تألیف منوچهر ستوده و به اهتمام عنایت‌الله مجیدی، آمده است، از روایت‌های خواندنی و ارزشمند درباره این منطقه به شمار می‌رود. این کتاب توسط انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شده است. 1405/5/20 ۱۳:۳۶
آبریزگان / مری بویس – ترجمه: شهرزاد رحیمی این اصطلاح برای جشن «تیرگان» و شاید برای جشن روزِ خرداد به کار می‌رود. هر دو جشنی است که مردم از روی سرور و شادی، بر روی یکدیگر آب می‌پاشند. 1405/4/9 ۱۰:۲۶
جزیره خارک به روایت ابوالقاسم انجوی شیرازی انجوی شیرازی در خاطرات خود از خارک نوشته است: تا چشم کار می‌کرد گرد بر گرد جزیره، آب بود و صبح که می‌شد خورشید از یک سمت آب بیرون می‌آمد و غروب، در طرف روبه‌رو توی آب فرو می‌رفت. تا آنجا که در افق زمین به آسمان می‌چسبید آبی می‌زد. غیر از آب هیچ چیز نبود و غیر از دریا هیچ چیز به چشم نمی‌خورد. 1405/1/17 ۱۲:۰۳
سندی دربارۀ ایل «نفر» / کیانوش کیانی هفت‌لنگ سندی که از نظر گرامیتان می‌گذرد، مربوط به اواخر دوره قاجار و جنگ جهانی اول( ۱۷ مارس ۱۹۱۵ میلادی مصادف با ۲۶ اسفند ماه ۱۲۹۳) خورشیدی است. این سند گزارشی از اصفهان است به یاور"سرگرد ادوال" از افسران سوئدی ژاندارمری ایران به تهران فرستاده‌شده است. نوشته‌های دست‌نویس با خط شکست نستعلیق در سمت چپ سند درواقع ترجمه و خلاصه‌ای از همین متن فرانسوی است که در همان زمان نوشته‌شده است. 1405/7/4 ۰۷:۲۳
معرفی نسخۀ خطی کتاب شمس‌الحساب الفخری (محفوظ در کتابخانه مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی) کتاب شمس‌الحساب الفخری از مجموعۀ نسخه‌های خطی اهدایی روانشاد سلطانعلی سلطانی شیخ‌الاسلامی بهبهانی است که در خرداد 1368به مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی اهدا شد. انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی چاپ عکسی این نسخۀ بی‌نظیر را در سال 1387 منتشر کرد. استاد ایرج افشار در مقدمۀ نسبتاً مفصل خود بر این کتاب، از اهمیت علمی و نکته‌های مربوط به احوال مؤلف و نسخه‌شناسی این اثر، با دقت شایستۀ موضوع، سخن گفته است. 1405/6/29 ۱۰:۴۶
نگاهی به «جُنگ مرتضی‌قلی شاملو» (محفوظ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی) جُنگ یا ژنگ یا بیاض و سفینه، دفتری بوده است که بسیاری از دانشمندان در سفر و حضر، همراه داشته، یادداشت‌های گوناگون، یا رساله یا سروده‌های دلچسب از خود یا دیگران را معمولاً بی‌نظم و ترتیبی در آن گرد می‌آورده‌اند. 1405/3/26 ۰۹:۵۷
تاریخ شفاهی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی درگفت‌وگو با پارکوهی هارطونیان* آنچه در ادامه می‌خوانید، گفت‌وگوی پارکوهی هارطونیان، کتابدار و فهرست‌نگار پیشکسوت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، است که در تاریخ ۹ بهمن ۱۴۰۱ انجام شده و در کتاب «چهل‌چراغ» منتشر شده است. 1405/4/9 ۱۱:۱۰
واکاوی محرم از منظر فرهنگی و اجتماعی در گفت‌وگو با مریم سامعی* ماه محرم تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه بخشی مهم از حافظه فرهنگی و هویت جمعی در بسیاری از جوامع اسلامی به‌ویژه در ایران است. این ماه با آیین‌ها، روایت‌ها و سنت‌هایی که نسل به نسل منتقل شده‌اند، بستری برای پیوند میان تاریخ، مذهب و فرهنگ فراهم می‌کند. 1405/4/2 ۰۸:۴۳
واکاوی «شاهنامه و هویت ملی» در گفت‌وگو با ابوالقاسم اسماعیل‌پور ابوالقاسم اسماعیل‌پور مطلق نویسنده و اسطوره‌شناس،گفت: شاهنامه با نام خداوند جان و خرد شروع می‌شود و کلیدواژه هویت ملی ما همین خردورزی است. 1405/2/26 ۱۰:۰۳
گزارش تصویری نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران» نشست تخصصی «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران» یکشنبه، هجدهم مرداد، در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. 1405/5/19 ۱۵:۳۷
گزارش تصویری آیین یادبود «جلال خالقی مطلق» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی آیین یادبود «جلال خالقی مطلق» با عنوان «راویِ حکیمِ طوس»، عصر یکشنبه، سوم خرداد در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. 1405/3/4 ۱۰:۰۰
گزارش تصویری حضور دکتر شفیعی کدکنی در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی گزارش تصویری حضور دکتر شفیعی کدکنی در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی 1405/2/27 ۱۲:۲۳