تاریخ اولین بنای قلعۀ الموت / عنایتالله مجیدی قدمت قلعۀ الموت یا هستۀ اصلی قلعه، به روزگاری کهنتر و دست کم به سدۀ 3ق باز میگردد. اگر چه بنا بر بعضی روایات محلی و بسیار متأخر، وقتی حسن صباح به الموت آمد، استحکامات و قلعه وجود نداشت ولی این روایت با گزارش مورخان کهن ــ که در وقایع پایان سدۀ 3 و اوایل سدۀ 4 ق به آنجا اشاره کردهاند ــ منافات دارد. 1405/5/4 ۱۲:۳۹
بحرین در روزگار ساسانیان / روزبه زرینکوب واقع شدن جزایر بحرین میان ناحیۀ اَحساء (در ساحل شرقی شبه جزیرۀ عربستان) و قطر، در فاصلهای تقریباًبرابر از این دو سرزمین، موقع جغرافیایی ویژه و ممتازی بدان داده است. 1405/5/3 ۱۲:۴۳
ملاحظاتی دربارۀ «شاهنامه» و تاریخ و زبان فارسی / محمود امیدسالار اگر بگوییم که شاهنامۀ فردوسی از یک طرف عمیقاً با هویت ملّی ایرانیان و از طرف دیگر، در مقام فاخرترین نمونۀ شعر فارسی، با زبان فارسی عجین شده است گزافه نگفتهایم، زیرا این کتاب هم حاوی زبان ملّی و هم داستانهای ملّی ماست و از این رو از دیگر تألیفاتی که به زبان فارسی کلاسیک نوشته شدهاند متمایز است. 1405/4/30 ۱۲:۲۱
آبریزگان / مری بویس – ترجمه: شهرزاد رحیمی این اصطلاح برای جشن «تیرگان» و شاید برای جشن روزِ خرداد به کار میرود. هر دو جشنی است که مردم از روی سرور و شادی، بر روی یکدیگر آب میپاشند. 1405/4/9 ۱۰:۲۶
جزیره خارک به روایت ابوالقاسم انجوی شیرازی انجوی شیرازی در خاطرات خود از خارک نوشته است: تا چشم کار میکرد گرد بر گرد جزیره، آب بود و صبح که میشد خورشید از یک سمت آب بیرون میآمد و غروب، در طرف روبهرو توی آب فرو میرفت. تا آنجا که در افق زمین به آسمان میچسبید آبی میزد. غیر از آب هیچ چیز نبود و غیر از دریا هیچ چیز به چشم نمیخورد. 1405/1/17 ۱۲:۰۳
زبان فارسی و اهمیت آن / عبدالعظیم قریب زبان فارسی مانند ملت و نژاد ایران در حوادث و نوائب بسیار و مصائب سخت و ناگوار که پیوسته حیات و هستی ملت ما را تهدید میکرده هرچند دچار تحول و دگرگونی فراوان گردیده است ولی خوشبختانه براثر غیرت و شهامت و حمیت و همت مردم این کشور باشکوه و فر و بزرگان و دانشمندانش پایدار و استوار مانده و راه زوال زیادی نپیموده است 1404/12/9 ۰۸:۴۴
نگاهی به «جُنگ مرتضیقلی شاملو» (محفوظ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی) جُنگ یا ژنگ یا بیاض و سفینه، دفتری بوده است که بسیاری از دانشمندان در سفر و حضر، همراه داشته، یادداشتهای گوناگون، یا رساله یا سرودههای دلچسب از خود یا دیگران را معمولاً بینظم و ترتیبی در آن گرد میآوردهاند. 1405/3/26 ۰۹:۵۷
دربارۀ کهنترین نسخۀ شاهنامۀ شناختهشده در ایران (محفوظ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی) «شاهنامۀ فردوسی همراه با خمسۀ نظامی» نسخهای کهن از شاهنامۀ فردوسی است که از سه چهار قرن پیش در خاندان قدیمی سعدلو، یکی از خاندانهای مقیم نخجوان و آذربایجان نگهداری میشده است. 1405/3/17 ۱۱:۳۵
معرفی لایحه قانونی تأسیس سازمان اسناد ملی اسناد ملی و میراث مکتوب مجموعه ای از اندیشه ها، ارزشها، فرهنگ و تغییر و تحولات ملتها هستند که بخش بزرگی از گذشته را بازگو میکنند. هر یک از آثار مکتوب، سند اندیشه و خط مشی و سیر تحولات گذشتگان در بستر شرایط اقتصادی، فرهنگی و سیاسی آن کشور است که به آیندگان واگذار میشود و پشتوانه اصالت تاریخ و بالندگی ملی است. 1405/2/21 ۱۰:۳۴
تاریخ شفاهی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی درگفتوگو با پارکوهی هارطونیان* آنچه در ادامه میخوانید، گفتوگوی پارکوهی هارطونیان، کتابدار و فهرستنگار پیشکسوت مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، است که در تاریخ ۹ بهمن ۱۴۰۱ انجام شده و در کتاب «چهلچراغ» منتشر شده است. 1405/4/9 ۱۱:۱۰
واکاوی محرم از منظر فرهنگی و اجتماعی در گفتوگو با مریم سامعی* ماه محرم تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه بخشی مهم از حافظه فرهنگی و هویت جمعی در بسیاری از جوامع اسلامی بهویژه در ایران است. این ماه با آیینها، روایتها و سنتهایی که نسل به نسل منتقل شدهاند، بستری برای پیوند میان تاریخ، مذهب و فرهنگ فراهم میکند. 1405/4/2 ۰۸:۴۳
واکاوی «شاهنامه و هویت ملی» در گفتوگو با ابوالقاسم اسماعیلپور ابوالقاسم اسماعیلپور مطلق نویسنده و اسطورهشناس،گفت: شاهنامه با نام خداوند جان و خرد شروع میشود و کلیدواژه هویت ملی ما همین خردورزی است. 1405/2/26 ۱۰:۰۳
گزارش تصویری آیین یادبود «جلال خالقی مطلق» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی آیین یادبود «جلال خالقی مطلق» با عنوان «راویِ حکیمِ طوس»، عصر یکشنبه، سوم خرداد در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. 1405/3/4 ۱۰:۰۰
گزارش تصویری حضور دکتر شفیعی کدکنی در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی گزارش تصویری حضور دکتر شفیعی کدکنی در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی 1405/2/27 ۱۲:۲۳
گزارش تصویری برگزاری آیین یادبود چهلمین روز درگذشت «اصغر دادبه» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (۲) گزارش تصویری برگزاری آیین یادبود چهلمین روز درگذشت «اصغر دادبه» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (۲) 1405/2/16 ۱۰:۱۵