مقاله


انتخاب گروه : انتخاب سال : انتخاب ماه :
نگاهی به تاریخ نگاری دکتر فریدون آدمیت / امین آریان راد | ۹:۵۸,۱۳۹۸/۱/۲۰|

فریدون آدمیت، بی شک بزرگ ترین تاریخ نگار دوره ی معاصر است. وی صاحب آثار تاریخ نگارانه ی بسیاری است. مهم ترین کتاب ها و مقالات او عبارت اند از: امیرکبیر و ایران؛ فکر آزادی و مقدمه ی نهضت مشروطیت؛ اندیشه های میرزا آقاخان کرمانی؛ اندیشه های میرزا طالبوف تبریزی؛ انحطاط تاریخ نگاری در ایران؛ اندیشه های میرزا فتحعلی آخوندزاده؛ اندیشه ی ترقی و حکومت قانون

لهجه شیرین تاریخ | ۷:۳۹,۱۳۹۸/۱/۲۰|

از میان استادان و پژوهشگران عرصه تاریخ ، موقعیت زنده یاد محمد ابراهیم باستانی پاریزی موقعیتی ویژه است چراکه این مورخ نامدار توفیق یافت از تاریخ ، دانشی مردم پسند و مردم خوان بسازد. این سبک از تاریخ نگاری قبل از او رایج نبود و پس از ایشان نیز چندان پیگیری نشد. استاد باستانی پاریزی در 5 فروردین 1393 روی در نقاب خاک کشید. آنچه در این صفحه آمده است پاسداشت سیره علمی و شخصیتی این استاد فقید است .

درونمایه های اساطیری نوروز/ ابوالقاسم اسماعیل پور مطلق | ۱۳:۴۱,۱۳۹۸/۱/۱۸|

دیرینگی نوروز در فرهنگ ایران و آسیای غربی خود باعث پیدایش مضامن اساطیری در ادوار گوناگون شده است. هر چند نمی توان تاریخی قطعی برای پیشینه نوروز قائل شد، اما رگه هایی از اساطیر نوروزی مربوط به هزاره نخست پ.م. و اعصار بعد را می توان یافت.

نوروز / ژاله آموزگار | ۱۳:۳۰,۱۳۹۸/۱/۱۸|

در روزگارانی بس کهن، در این سرزمین نیز همچون بسیاری از سرزمینهای دیگر، گاهشماری بر مبنای «ماه» بود. چون هر کسی می توانست با چشم خود بر شمارش روزهای آن بپردازد و دگرگونیهای آن همچون دگرگونیهای خورشیدی نبود که آگاهی از آن در انحصار گروهی ویژه باشد. حتی در روزگارانی بس کهن تر، مردمان ساده دل، ماه را گرانمایه تر از خورشید می پنداشتند؛ چون بنا بر باور آنان نورافشانی خورشید درخشان تر، هم پای ماه نبود، چو ماه در دل تاریکی شب را به روشنی می آراست، در حالی که خورشید زمانی می درخشید که روز روشن بود۱!

با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی/ زهره روحی – بخش هشتم | ۱۲:۵۰,۱۳۹۸/۱/۱۸|

چنانچه ملاحظه می‌شود، اکنون ساختار دیوانی کشور در حال جابه جایی از سنت ، به شیوه مدرنی است که آنرا از راه اصلاحات به انجام می‌رساند و قوانینش را از «راه پارلمانی» پیش می‌برد. و این از موارد بسیار مهم و درخور توجه است. زیرا دیگر ، این شاهِ صاحب قدرت و مبتنی بر فرهنگ فئودالی نیست که به نیّت کارهای عام المنفعه، به اصلاحاتی می‌پردازد که مخل قدرتش نمی شود

مبادی دولت ملی در تاریخ ایران / امیر برهان | ۱۲:۲۷,۱۳۹۸/۱/۱۸|

از حدود یک سده پیش به این‌سو که روشنفکران ایرانی مباحث خود را به طور متمرکز روی مضامین باستانی سوق دادند، بسیاری از متون‌های کهن برای نخستین بار بعد از سده‌ها غفلت مورد اقبال آن‌ها قرار گرفت. این مشعل‌بگیران تاریخ بی‌تردیدی سرآغاز فصلی جدیدی را از حیث تاریخ‌شناسی در ایران آغاز کردند که سابقۀ آن لااقل از دورۀ ساسانیان به این‌سو کم‌نظیر و حتی بی‌مانند بود

تاج‏گذاری آقا محمد خان قاجار در تهران / علیرضا احمدی | ۸:۷,۱۳۹۸/۱/۱۸|

در روز 27 محرم 1155 هجری قمری کودکی به دنیا آمد که فصل جدیدی از تاریخ ایران را رقم زد و مؤسس سلسله‌ای شد که ۱۳۰ سال (۱۱۷۴­تا ۱۳۰۴ هجری شمسی) در ایران فرمانروایی کرد. محمد در ایل ترک‌تبار قاجاریه در ناحیه استرآباد (گرگان امروزی)‌ زاده شد. قاجارها از هم‌پیمانان و وفاداران خاندان صفویه و جزو نیروی قزلباش بودند که به مناصب مهمی هم رسیدند.

پیوند آتش نوروزی با سرچشمه گرما و روشنی / میرجلال‌الدین کزازی | ۱۰:۳۸,۱۳۹۷/۱۲/۲۶|

«چهارشنبه‌سوری یکی از جشن‌هایی است که پیوندی تنگ با نوروز دارد. به سخنی دیگر، ایرانیان با برگزاری جشن چهارشنبه‌سوری به پیشباز نوروز می‌روند. پیوند نمادشناختی و بنیادین چهارشنبه‌سوری با نوروز برمی‌گردد به یکی از ویژگی‌ها و خاستگاه‌های جشن و آئین نوروز که پیوند این آئین و جشن است با خورشید، با روشنایی، با گرما. نوروز سویمندی خورشیدی نیز دارد. ما در آئین‌های نوروزی نشانه‌هایی بسیار می‌توانیم از ستایش و گرامیداشت خورشید را، چونان کانون روشنایی و گرما بیابیم. از همین روست که چهارشنبه‌سوری پیوندی تنگ و ساختاری با آتش دارد.

سالنامه‌های شاهی در ایران باستان / طاهر فتاحی | ۱۰:۳۵,۱۳۹۷/۱۲/۲۶|

ایرانیان یکی از معروفترین ملل دنیا در امور تشکیلاتی هستند. دستگاه دیوانسالاری حکومت‌های ایران در دوران پیش از اسلام یکی از جالب‌ترین موارد حکومتی آن روزگار به شمار می‌رود این دیوانسالاری از دوران مادها (550-708پ.م) شروع شده و با شاهنشاهی هخامنشی (330-550پ.م) و اشکانی (250پ.م تا224م) تکامل یافته و در دوران ساسانی (651-224 م) به اوج خود رسیده است. یکی از موارد نظام دیوانسالاری دفاتر ثبت وقایع یا به اصطلاح سالنامه‌های شاهی است که در اینجا به شرح مختصری از آن در دوران هخامنشی تا ساسانی می‌پردازیم.

سنایی؛ کورسو شمعی که خورشید شد / دکتر محمد بقایی (ماکان) | ۱۰:۲۷,۱۳۹۷/۱۲/۲۶|

سنایی؛ کورسو شمعی که خورشید شدسنایی یکی از ستارگان درخشان آسمان شعر فارسی و از چهره‌هایی است که تحولی چشمگیر در محتوای آن پدید آورد، چندان که شاعران بزرگ بعد از او از سبک و شیوه‌اش پیروی کردند. دفتر شعر او را می‌توان به دو قسمت کاملا متمایز تقسیم کرد.

الگوی تحول تاریخی در شاهنامۀ فردوسی / سیدحسین شهرستانی | ۱۰:۳,۱۳۹۷/۱۲/۲۶|

بُن و اساس هر تمدن و فرهنگ، در زبان و سنت زبانی آن ریشه دارد. زبان مأمن و مأوای تمام آن حقایقی است که تجربۀ ما از جهان را صورت بخشیده و نسبت ما با اشیاء را سامان می دهد. زبان ودیعه گاه معانی و عواطف بنیادی حیات و ضامن بقاء و تداوم فرهنگها و اقوام و ملل است. زبان نمایندۀ همۀ حیثیاتی است که فرهنگ را از طبیعت در شکل خام و غیرانسانی آن متمایز می سازد و بدین سبب در طرح اساسی مابعدالطبیعه از ارسطو به بعد، فصل ممیّز انسان از حیوان، «نطق» و سخن قلمداد گردیده است.

میراث فرهنگی در یونسکو و ثبت جهانی نوروز ‏/ احمد جلالی - بخش سوم | ۹:۲۱,۱۳۹۷/۱۲/۲۶|

پیش از این اشاره کردیم که پس از مرحله اول ثبت چند ملیتی نوروز در فهرست میراث جهانی یونسکو در سال ۲۰۰۹ میلادی، مجمع عمومی سازمان ملل، در ۲۳ فوریه ۲۰۱۰، طی قطعنامه‌ای، روز اول فروردین (۲۱ مارس) را به عنوان «روز جهانی نوروز» نام‌نهاد و آن را به عنوان یک مناسبت بین‌المللی به رسمیت شناخت. در اینجا می‌خواهم برای آنان که به اهمیت این اسناد واقفند و تاثیر بین المللی آن را می شناسند، محتوای این قطعنامه را بیشتر توضیح بدهم تا بخصوص خوانندگان نوجوان به درجات و مفاهیم مندرج در مقدمه، و سپس اصل تصمیم مصوب آشنا شوند.

شهر جدید، شهر ملال و غربت است / رضا داوری اردکانی | ۱۲:۰,۱۳۹۷/۱۲/۲۲|

رضا داوری اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی با عنوان «غربت و ملال در شهر تجدد و درد توسعه نیافتگی در دوران تجدد مآبی» سخنرانی را صبح امروز در همایش بین‌المللی «همگرایی و واگرایی؛ گفت‌و‌گویی میان فرهنگی- میان دینی» که در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد، ایراد کرد که متن آن به شرح زیر است:

نیچه، قهرمان تراژیک کهکشان فلسفه / سعیدرضا خوش‌شانس | ۱۱:۳۵,۱۳۹۷/۱۲/۲۲|

کارل لودویک کشیش لوتری کلیسای روکن در لایپزیگ پروس، در مراسم غسل تعمید پسرش که در ۱۵ اکتبر ۱۸۴۴ متولد شد چنین سخن راند: «تو ای ماه اکتبر! که در طول سالیان مهم‌ترین رخدادهای زندگی من در تو روی داده است، امروز با آنچه روبه‌رو هستیم بزرگ‌ترین و باشکوه‌ترین این رخدادها است.

صراحت ریاسوز- خاطره‌ای از استاد ایرج افشار / ابوالحسن مختاباد | ۸:۲۲,۱۳۹۷/۱۲/۲۱|

هر سال که از درگذشت استاد ایرج افشار می‌گذرد، خدمات فرهنگی و نقشی که او در فرهنگسازی این بوم و بر داشته است، بیشتر بر روزن می‌افتد. استاد افشار ۱۸ اسفند ۱۳۸۹ دل به دیار باقی داد؛ اما هنوز شاگردان و یارانش از انبان و گنجینه‌ پر و پیمانی که او بر جای گذاشته است خوشه بر می‌گیرند و با انتشار عمومی این آگاهی‌ها، جامعه فرهنگی و اهل کتاب و فرهنگ را با آن دانش و داشته‌ها آشنا می‌سازند. کتاب قطوری که اوایل امسال از روزنوشت‌ها و بخشی از زندگینامه خودنوشت محمدعلی فروغی منتشر شد، نمونه‌ای از همان بازمانده‌هاست.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما