مقاله


انتخاب گروه : انتخاب سال : انتخاب ماه :
برده و برده داری در ایران / زهره روحی – بخش پنجم | ۱۲:۲۷,۱۳۹۸/۷/۶|

بنابراین شاید بتوان گفت دلیل این امر، فقر اقتصادی و معیشتی اعراب بود. اعراب تا قبل از اسلام، به لحاظ اقتصادی، بسیار تنگدست بودند. تصور فتح سرزمینی ثروتمند و دست یابی به غنائم (و از جمله به اسارت درآوردن کسانی بسیار به عنوان برده )، برای هر یک از لشکریان می توانست انگیزه ای قوی به شمار آید؛ بنابراین از همان لحظه ای که اعراب تازه مسلمان شده در صدر اسلام، مشتاق دستیابی به غنائم بیشمار در سرزمینهای کفار (فی المثل ایران و روم ) شدند، مغلوب نفس خود در آلوده شدن به مادیّات زندگی شدند.

خطبه توحیدیه ابن سینا و ترجمه آن از حکیم عمر خیام / نجفقلی حبیبی | ۱۱:۱۵,۱۳۹۸/۷/۳|

ابن سینا (370- 428) در این خطبه کوتاه، فشرده دیدگاه فلسفی خود را در باب ذات اقدس خدای متعال، امکان ناپذیری اطلاق مقلات بر او، صفات او، ارکان نظام هستی، ترتیب موجودات، حکمت خلقت، جایگاه انسان و فیض و هدایت الهی بیان کرده است.

نسبت دین و هنر در فلسفه فارابی / نادیا مفتونی | ۱۱:۴,۱۳۹۸/۷/۳|

هنرمندان به مثابۀ حامل(پیام) دین، در مرتبه دوم مدینه فاضله، پس از حاکمان نبوی جای دارند. رابطۀ میان دین و هنر بر اساس کارکردی که فارابی برای قوای خیالی در هر دو امر دین و هنر قائل است، تبیین پذیر است. درباره دین، فرشته وحی تمامی معقولات را به قوای نطقی و سپس به قوای خیالی پیامبر انتقال می دهد و پیامبر مرتبه محسوس و شکل تجسمی حقایق معقول را به خیال مردم منتقل می کند. درباره هنر، هنرمند مدینه فاضله نیز با عنصر خیال سر و کار دارد و همان حقایق عقلی و سعادت معقول نبوی را تجسمی کرده، به واسطه صور حسی و خیالی در اذهان مردم انتشار می دهد.

آیا رستم، سهراب را شناخته بود؟ / ابوالفضل خطیبی | ۱۲:۵۴,۱۳۹۸/۷/۲|

از گذشته‌‌های دور تا به امروز، نقالان همواره داستان «رستم و سهراب» را بازگو كرده‌‌اند و مردم را به پای سخن خود كشانده‌‌اند. گفته‌‌اند كه در روستاها، مردم پول یا كالایی به نقال می‌‌دادند تا از كشتن سهراب چشم‌‌پوشی كند؛ یا هنگامی كه نقال به بخش «سهراب‌‌كشان» می‌‌رسید، برخی كه شنونده‌‌ی او بودند، بیرون می‌‌رفتند تا رویداد دردناك كشته شدن سهراب را نشنوند.

بختیاری‌ها در سپیده‌دم تاریخ ایران / علی بهرامی آسترکی | ۱۲:۵۳,۱۳۹۸/۷/۲|

بختیاری‌ها در سپیده‌دم تاریخ ایرانتاریخ شناسنامه و سرگذشت نیاكان و پیشینیان هر قوم و قبیله‌ای است كه به موزه‌ی تاریخ پیوسته‌اند. سرزمین بختیاری، تاریخی بسیار شگرف دارد. سرزمینی كه وارث دو تمدن بزرگ و نخستین ایران یعنی تمدن ایلام و تمدن هخامنشی است كه خداوند بزرگ بهترین رودخانه‌های جهان یعنی كارون و زاینده‌رود و دز را در آن قرار داد تا مردمی شریف و نجیب در دو سوی رشته كوه‌های زاگرس و قله‌های مرتفع آن «اشترانكوه» و «زردكوه» زمستان و تابستان خود را بگذرانند.

درباره زمان /سیدموسی دیباج - بخش سوم | ۱۱:۳۱,۱۳۹۸/۷/۲|

چنانچه بپذیریم که زمان از لوازم حرکت است، ضرورتی ندارد تا چنین بپنداریم که بدون حرکت، زمان مفهومی تهی است. اساساً نباید نادیده انگاشت که اشتمال مصداقیت زمان و حرکت می‌تواند از سنخ رابطه منطقی عموم و خصوص مطلق تلقی شود؛ بدین معنی که هرچه مصداق حرکت است، زمانی است؛ اما متقابلا چنین نیست که هر چه مصداق زمان است، مصداق حرکت باشد. زمان همسایة نیستی است، اما حرکت هرگز به همسایگی نیستی درنمی‌آید.

فقه و زهد و حکمت / دکتر حسن بلخاری | ۱۱:۲۸,۱۳۹۸/۷/۲|

مرحوم آیت‌الله‌ رحیم ارباب، از شاگردان طراز اول مرحوم جهانگیرخان قشقایی، گفته است: «اولین روزی که در درس ایشان حاضر شدم، خان این عبارت را خواندند: «یَعلمُ عَجیجَ الوحُوش فی الفَلوات، و معاصی العباد فی الخلوات، و اختلاف النّینان فی البحار الغامرات»، (خداوند آواز وحوش را در بیابان‌ها، و گناهان بندگان را در نهان‌ها، و آمد و شد ماهیان را در دریاهاى ژرف، و تلاطم امواج آب را با وزش تندبادها می‌داند) این عبارت از نهج‌البلاغه را خواندند و رفتند توی علم باری، و جزئیات درسشان حکمت بود.»

زبان فارسی و جامعه‌شناسی نامستقر ما / مجید اسدی | ۱۴:۱۵,۱۳۹۸/۷/۱|

چنان‌که در مقاله‌ای تحت عنوان «منشأ صداهای ناهنجار» نوشته بودم،۵ شبه‌افکار پسامدرن در اصل پس از باختن بازی در میدان مبارزه با جهان سرمایه‌داری توسط جبهۀ چپ برای به هم زدن بازی پس از چند دهه مبارزه حاصل آمده ‌است که ‌از ادعای انترناسیونالیسم پرولتاری عدول کرده و بر گروه‌های قومی‌، زبانی، جنسیتی و خرده‌فرهنگ‌ها خیمه زده ‌است.

جای خالی «سواد عاطفی» / دکتر مهرداد ناظری | ۱۳:۵۲,۱۳۹۸/۷/۱|

1 یکی از موضوعات مهم در هزاره سوم توجه و اولویت بخشی به مسأله «پرورش» نسبت به «آموزش» است. این روزها این سؤال بسیار مطرح می‌شود که هدف از مدرسه رفتن بچه‌ها چیست؟

عمل گرایی مدرن در دین / شهرام پازوکی | ۱۱:۲۲,۱۳۹۸/۶/۳۱|

مسالۀ دین و نسبت آن با نظر از مسائل اصلی فلسفه از قدیم تا کنون است. این مسأله در ادیان مختلف نیز به گونه ای دیگر مطرح شده است. عارفان ادیان عموماً علم بدون عمل در دین را نمی پذیرند و آن را موجب سکون و انحراف اهل دین می خوانند. در مقابل اینها نوعی عمل گرایی قشری نیز در تاریخ ادیان دیده می شود که یک نمونه اصلی اش خوارج در تاریخ اسلام است.

«هورقلیا» در نزد سهروردی / بابک عالیخانی | ۱۰:۱۹,۱۳۹۸/۶/۳۱|

سهروردی تنها در دو موضع از آثار خود، از «هورقلیا» سخن گفته است: یک بار در کتاب المشارع و المطارحات، و بار دیگر در کتاب حکمةالاشراق؛ در کتاب اول، هورقلیا به عنوان یک عالَم (عالم اشباح مجرده و مثل معلقه) و در کتاب دوم، به عنوان یک مدینۀ مثالی قلمداد شده است.

درباره زمان / سیدموسی دیباج - بخش دوم | ۹:۱۹,۱۳۹۸/۶/۳۱|

هیدگر می‌گوید کسی که معنای هستی‌شناختی التزام یا تبعیت را در عبارت ارسطو که زمان تابع حرکت است درنیابد، تعریف ارسطویی زمان برایش نامفهوم می‌ماند.۱ وابستگی زمان به حرکت، یک پرسش فلسفی دیرینه است. بسیاری از فیلسوفان زمان و حرکت را به هم پیوسته می‌دانند و هر یک از این دو را به دیگری وابسته می‌دانند و برخی نیز هیچ قائل به پیوند این دو نیستند و برخی وابستگی زمان به حرکت را امری از روی عادت و تداعی برمی‌شمارند.

مکتب سقاخانه؛ از شکل‌گیری تا حال / بهار ابراهیمی | ۱۲:۱۰,۱۳۹۸/۶/۳۰|

«هنگامی که در ایران از بازارچه‌ای می‌گذرید و یا از کوچۀ محله‌ای قدیمی رد می‌شوید، به یک جور تو رفتگی برمی‌خورید که در دیواری تعبیه شده است و پنجرۀ مشبک آهنی قسمتی از آن را می‌پوشاند.

راز جاودانگی و مانایی نام استاد شهریار / محمد طاهری‌خسروشاهی | ۱۱:۴۲,۱۳۹۸/۶/۳۰|

در سال‌های اخیر برگزاری همايش و برپایی محافل سخنرانيی درباره شعر و شخصيت شهريار، كم نبوده است؛ اما همایش‌های منسجم و نظام‌مند و مقالاتی كه مبتنی بر اصول نقد ادبی و شناخت شعری باشد، بسيار كم بوده است. در عین حال، از همان سال‌های جوانی و شروع شاعری شهريار، داستان‌های برساخته درباره او، در ميان مردم، بر سر زبان‌ها افتاده و ناگزیر، حلقه‌ای از شيفتگان و بدخواهان، پيرامون او شكل گرفته است.

سابقه «پیر ما» در غزلی از حافظ / نصرالله پورجوادی | ۱۰:۵۷,۱۳۹۸/۶/۳۰|

حافظ در بیت ِ « دوش از مسجد سوی میخانه آمد پیر ما / چیست یاران طریقت بعد از این تدبیر ما» از پیری یاد می کند که در ابتدا خراباتی نبوده، بلکه اهل طریقت و مسجد بوده و حال، ناگهان خراباتی شده است. منظور حافظ از این شخصیت که «پیر ما» خوانده شده چه کسی بوده است؟ آیا این پیر، شخصیتی تاریخی و واقعی بوده یا صرفاً شاعر، در عالم خیال خود، او را خلق کرده است؟

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما