مقاله


انتخاب گروه : انتخاب سال : انتخاب ماه :
از عشق سبز مادر تا عقل سرخ فرزند / قدمعلی سرامی | ۱۰:۱,۱۳۹۸/۲/۲۴|

این که به تعبیر شریعت، انسان بار امانتی را که آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها، برنتافتند، بر دوش‌گرفت، در حقیقت سرآغاز عصیان او بود. یعنی انسان، وظیفه‌ای را تقبّل کرد که هیچ موجودی از موجودات و هیچ تنابنده‌ای جسارت در پذیرفتن آن را نداشت و به گمان من درست به دلیل همین عصیان‌گری بود که مقبول خدا شد.

​یادی از اخترالملوک فتوحی تبریزی / نصرالله حدادی | ۱۱:۴۳,۱۳۹۸/۲/۲۳|

چهل و شش سال پیش، در بیست و ششمین روز از اردیبهشت سال 1352، بانو اختر اعتصامی، در سن 95 سالگی چشم از جهان فروبست و سی و دو سال پس از درگذشت دختر ادب دوستش، در کنار او آرام گرفت.

کریم خراسان کیست؟ / سیدعلی میرافضلی | ۱۰:۱۵,۱۳۹۸/۲/۲۳|

«کریم خراسان» لقب ممدوح ناشناخته‌ای است که کتاب قرة العین بدو اهدا شده است. نام این شخص، در نسخ قرة العین به چند گونه آمده است. قدیم‌ترین خطاب موجود، در دستونیس شماره 4064 کتابخانه فاتح استانبول است که در 722ق کتابت شده است. در این دستنویس، نام و لقب مُهدی الیه چنین است:

تضاد و فراتعیین‌کنندگی / لویی آلتوسر، مترجم: مهران زنگنه | ۱۰:۱۰,۱۳۹۸/۲/۲۳|

آلتوسر از جمله فیلسوفان برجسته‌ی قرن گذشته است. او از یکسو با مارکسیسم روسی و از سوی دیگر با «گرایشات هگلی» در عرصه‌ی فلسفه به مقابله پرداخته است. به خود او، یا بهتر است بگوئیم به نوع یا شکل قرائت او از مارکس، علیرغم نکات و سئوالات بسیار درخشان و در عین حال بحث برانگیزی مثل سئوالاتی که در باره مفهوم دیالکتیک هگلی و مارکسی و تفاوت بین آنان مطرح کرده است، می‌توان ایرادات بسیار گرفت و گرفته شده‌اند.

بررسی نظام پولی مسلمانان در حجاز و شام از قرن اول تا دوم هجری قمری | ۱۲:۱۶,۱۳۹۸/۲/۲۲|

افزایش معاملات و خدمات تجاری، تقاضا برای پول را پدید می آورد که به عنوان رکنی ضروری در مبادلات ایفای نقش می کند. جامعه ی اسلامی در ابتدا دارای پول خاص خود نبود و از درهم و دینار ایران و روم در معاملات استفاده می کرد. در نیمه ی دوم قرن اول هجری با اقدامات عبدالملک بن مروان خلیفه اموی سکه های اسلامی ضرب شدند. سکه های درهم و دینار دارای یک وزن مشخص و مقدار معین نقره و طلا بودند.

تحولات مفهومی و تاریخی دو اصطلاح «مناظره» و «مذاکره» در قرون نخستین اسلامی | ۱۱:۵۹,۱۳۹۸/۲/۲۲|

دو اصطلاح مناظره و مذاکره، از ریشه‌های نَظَرَ و ذَکَرَ، کاربردهای فراوانی در متون و منابع اسلامی مختلف داشته‌اند. این پژوهش بر آن است تا ضمن شاخص‌بندی کاربردها و معانی این دو اصطلاح، به بررسی شواهد و مصداق‌های تاریخی ویژه‌ای بپردازد که نشان می‌دهد این دو، به ویژه اصطلاح مناظره، در ادوار مختلف سیر تحولی مفهومی داشته‌اند و عدم شناخت از مصداق‌های هر مفهوم موجب خلط معانی آنها با دیگر مواضع معنایی این واژگان بوده و هست.

شیعه شناسی در روزگار صفوی مروری بر یک اربعین حدیث باارزش / رسول جعفریان | ۱۱:۴۶,۱۳۹۸/۲/۲۲|

: کتاب بستان الناظرین فی معرفه ائمه الهادین اثر محمد یوسف بیکا که در سال 1119 - 1120 نوشته شده، شرح چهل حدیثی است که نویسنده ضمن آن سعی کرده است به مسائل مختلفی که به تشیع و اعتقادات صحیح او مربوط می شود، بپردازد. در واقع، می توان آن را اثری در معرفی شیعه و ویژگی های آن دانست. نویسنده در نوشتار پیش رو، با ارائه گزارشی از کتاب، محتوای آن را در بوته بررسی قرار داده است.

تعیین محدوده یثرب / مهران اسماعیلی | ۱۱:۳۶,۱۳۹۸/۲/۲۲|

در ابتدای دوران اسلامی، یثرب از سکونتگاه‌های عمده منطقه حجاز بود. به‌علت مهاجرت پیامبر(ص) به آنجا و شکل‌گیری حکومت پیامبر در آن سرزمین و همچنین نزول بخش درخور توجهی از پیام‌های الهی در یثرب، این سکونتگاه اهمیت چشمگیری داشت. این مقاله بر آن است دریابد مستشرقان تا چه اندازه موفق شده‌اند به واقعیت تاریخی یثرب/مدینه نزدیک شوند و همچنین تصورشان از محدوده یثرب/مدینه چگونه است.

نقش میراث مکتوب در تداوم تاریخی و فرهنگی / مجدالدّین کیوانی | ۱۰:۳۱,۱۳۹۸/۲/۲۱|

دادنِ نامی معیّن به روز، هفته یا ماهی خاص علی‌القاعده باید به سبب اهمیت اتفاقاتی باشد که زمانی در آن روز رخ داده است. مع‌ذلک، نام‌گذاری پاره‌ای ایام نه به لحاظ رویدادهای ویژه بلکه به علّت اهمیتِ پدیدۀ برجسته‌ای است که در تاریخ مشخّصی اتفاق نیفتاده، و محتملاً مردم یک کشور از آن پدیده بی‌خبرند.

همیشه پای «فرهنگ» در میان است / دکتر بهمن نامور مطلق | ۱۰:۲,۱۳۹۸/۲/۲۱|

1 زبان از چندین امتیاز برخوردار است. مهم‌ترین ویژگی ما انسان‌ها ناطق بودن ما است؛ ناطق بودن به دو معنا است؛ «سخن گفتن» و «فکر کردن». بنابراین، وقتی می‌گوییم «انسان حیوان ناطق است»؛ یعنی انسان موجودی است که هم می‌تواند سخن بگوید و هم می‌تواند فکر کند. در اسطوره‌شناسی «لوگوس» نیز هم به معنای «کلام» و هم به معنای «منطق» در نظر گرفته می‌شود.

خوانش سیاسی تهران مدرن / دکتر ناصر فکوهی | ۱۰:۱۸,۱۳۹۸/۲/۱۸|

تهران یک «شهر سیاسی» است؛ اصولاً شهر در ایران یک مفهوم سیاسی است. شهر ایرانی با شهر یونانی تقریباً هم‌عصر است، اما اگر به خاستگاه هر یک توجه کنیم، درخواهیم یافت که شهر یونانی حاصل یک قرارداد عمدتاً خویشاوندی است در حالی که شهر در ایران برآمده از یک تصمیم سیاسی است و از این رو، واژه شهر از «شاه» گرفته شده است؛ به این معنا که شهر شدن یک فضای برآمده از یک تصمیم فردی است که این تصمیم توسط شاه گرفته می‌شود.

فرهنگ مردم در رمضان / دکتر سید احمد وکیلیان | ۱۰:۱۰,۱۳۹۸/۲/۱۸|

«فرهنگ مردم» شاخه‌ای از علوم اجتماعی و خاصه «مردم‌شناسی» است که به نحوة زندگی انسان‌ها در طبیعت، رفتارها و همچنین معناهای مشترکی گفته می‌شود که عامه مردم جامعه در زندگی روزمره با آن سر و کار دارند. گاهی به آن فولکلور (Folklore) هم می‌گویند که مجموعه‌ای از افسانه‌ها، داستان‌ها، موسیقی، تاریخ شفاهی، ضرب‌المثل‌ها، باورهای عامه، رسم و رسومات و آیین‌ها را در بر می‌گیرد.

احمد اقتداری | ۱۰:۵,۱۳۹۸/۲/۱۸|

از استاد یگانه، آقای دکتر محمدرضا شفیعی ‌کدکنی نقل شده است که: «خلیج ‌فارس قلب ایران است و دکتر احمد اقتداری، قلب خلیج ‌فارس» و همین کافی است در معرفی بزرگمردی که به «پدر مطالعات خلیج فارس» مشهور است. مورخ و جغرافی‌دان کوشایی که سالها آموزگاری، استادی دانشگاه، وکالت دادگستری و نویسندگی کرد و با این‌همه، عمده شهرتش به علت پژوهش در خلیج فارس بود. مرحوم احمد اقتداری (۱۳۰۴ـ ۱۳۹۸) تمام سواحل خلیج فارس و دریای عمان را برای کار تحقیقاتی پیاده پیمود و از دوران جوانی شروع به نقشه‌برداری تمام این سواحل کرد.

استاد اخلاقِ فلسفه / فرهاد طاهری | ۱۴:۱۲,۱۳۹۸/۲/۱۷|

چهارشنبه ، چهارم اردیبهشت 1398، پیکررنجوروپاک دکترمحسن جهانگیری از صحن طبقۀ اول دانشکدۀ ادبیات وعلوم انسانی دانشگاه تهران تشیع شد . ازگروه های آموزشی دانشکدۀ ادبیات ( فلسفه ، تاریخ ، زبان وادبیات فارسی ، ادبیات عرب ، فرهنگ وزبان های باستانی و...) بعضی از استادانِ نامبردار وپرآوازۀ نائل شده به افتخاربازنشستگی نیز که روزگاری از یاران وهمکاران دکتر جهانگیری بود ه اند با چشمانی تر ودلی سرشار از غم، باپای دردمند و عصا به دست ، به وداع همکار ودوست دیرین خود آمده بودند . از استادان دانشکدۀ ادبیات ودانشگاه های دیگر هم چندنفری خود را به رغم گرفتاری هایشان رساندند .

نقشِ شبه‌قارّه در پیشرفتِ فرهنگِ اسلامی؛ با نگاهی به صنعتِ چاپ و کتاب‌هایِ چاپ شده فارسی | ۱۲:۳,۱۳۹۸/۲/۱۷|

مجلّة «معارف» به زبانِ اردو هر ماه از سویِ «مجلسِ دارالمصنّفینِ شبلی آکادمی» (شهرِ اَعظم‌گَر، هندوستان) منتشر می‌شود. در این شماره دسامبر 2018 ( جلد 202، عدد 6) مقاله‌ای چاپ شده است با عنوانِ: «نقشِ شبه‌قارّه در پیشرفتِ فرهنگِ اسلامی؛ با نگاهی به صنعتِ چاپ و کتاب‌هایِ چاپ شده فارسی»[i]، نویسنده: عارف نوشاهی، ترجمه: عصمت دُرّانی، صفحات: 457 تا 464.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما