ابن خلدون، ابومسلم
مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی
یکشنبه 28 اردیبهشت 1399
https://cgie.org.ir/fa/article/223057/ابن-خلدون،-ابومسلم
سه شنبه 19 فروردین 1404
اِبْنِ خَلْدون، ابومسلم عمر بن محمد (يا احمد: ابن صاعد، ۷۱) ابن بقی، رياضیدان، منجم، پزشك و فيلسوف عرب نژاد اندلسی (د ۴۴۹ ق/ ۱۰۵۷ م)، از خاندان مشهور بنی خلدون اشبيليه (ابن حزم، ۴۶۰؛ قفطی، ۲۴۳؛ ابن خلدون، ۵-۶). دربارۀ نام و نياكان او، از آن هنگام كه وارد اندلس شدند، ميان نويسندگان اختلاف است. كهنترين منبع ما، نيای ششم او، خالد الداخل، را خلدون خوانده است (ابن حزم، ۴۶۰)، اما عبدالرحمن بن خلدون به نقل از ابن حزم (همانجا) خلدون الداخل را نيای خالد مذكور و نخستين كوچندۀ (الداخل) اين دودمانِ عرب حَضْرمی به اندلس دانسته است ( التعريف، ۶، قس: ص ۵). از تولد و رشد و زندگی علمی وی اطلاع بسيار به دست نيامد، تنها گفتهاند كه او شاگرد ابوالقاسم مَسلَمة بن احمد المجريطی (۳۳۸- ۳۹۸ ق/ ۹۴۹- ۱۰۰۸ م) پيشوای رياضیدانان عصر خود بوده است (همو، ۵؛ قفطی، ۳۲۶، ۳۲۷)، همچنين نوشتهاند كه محمد بن مروان بن الحكم بن الحكم بن عبدالملك (از بنی مغيرۀ اشبيليه و امويان اندلس) از ياران وی بوده است (ابن حزم، ۹۲)، و اين محمد بن مروان ظاهراً همان القُرَشی معروف به السلاح است كه از آخرين دانشمندان اشبيليه بوده و با نام ابومروان عبدالملك به دادگری و حسابدانی و پرهيزگاری شهرت داشته است (همانجا؛ ابن صاعد، ۸۴-۸۵). ابن ابی اُصَيبعه (۳/ ۶۵) به اشتباه احمد بن عبدالله بن الصفار (د ۴۲۷ ق) طبيب، رياضیدان و منجم را شاگرد ابن خلدون دانسته كه احتمالاً اين اشتباه از قرائت نادرست نوشتۀ ابن صاعد اندلسی (ص ۷۲) ناشی شده، و به پيروی از ابن ابی اصيبعه، در منابع متأخرتر نيز تكرار شده است (مقری، ۳/ ۳۷۶؛ فيلسوف الدوله، ۱/ ۵۶؛ لكلرك، I/ 544).
ابن ابی اصيبعة، احمد بن قاسم، عيون الانباء، بيروت، ۱۳۷۷ ق/ ۱۹۵۷ م؛ ابنحزم، علی بن احمد، جمهرة انساب العرب، بيروت، ۱۴۰۳ ق/ ۱۹۸۳ م؛ ابن خلدون، عبدالرحمن، التعريف، بهكوششمحمد بن تاويت الطنجی، قاهره، ۱۳۷۰ ق/ ۱۹۵۱ م؛ ابن صاعد اندلسی، صاعد بن احمد، طبقات الامم، به كوشش لويس شيخو، بيروت، ۱۹۱۲ م؛ فيلسوفالدوله، عبدالحسين، مطرح الانظار، تبريز، ۱۳۳۴ ق؛ قفطی، علی بن یوسف، تاريخ الحكما، به كوشش يوليوس ليبرت، لايپزيک، ۱۹۰۳ م؛ مقری تلمسانی، احمد بن محمد، نفح الطيب، به كوشش احسان عباس، بيروت، ۱۳۸۸ ق؛ نيز:
Leclerc, Lucien, Histoire de la médecine arabe, New York 1971. يوسفرحيملو
کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.
چاپ شده
3
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید