کتابفروشی و چاپخانه تمدن ارومیه / مجید غلامی جلیسه
|۱۰:۵,۱۳۹۷/۹/۲۶| بازدید : 207 بار

 

نخستین چاپخانه در شهر ارومیه را میسیون آمریکائی پرکینز به سال ۱۸۴۰ میلادی یعنی حدود ۱۸۰ سال قبل با مدیریت فردی به نام بریت راه‌اندازی نمود و اولین کتابی که در این چاپخانه منتشر شد کتاب «در پیرامون لزوم قلب جدید» نام داشت. این کتاب به خط و زبان آسوری منتشر شده بود و آقای بریت در وهله اول برای چاپ کتابهای آسوری از حروفی استفاده میکرد که از انگلستان آودره بود، ولی بعدا با دست خود دو نوع حروف ساخته در مطبعه خویش مورد استفاده قرار دادند. و بریت تا سال ۱۸۶۱ میلادی که به مرض وبا درگذشت قدمات گرانبهایی در در این چاپخانه انجام داد. (تاریخ میسیون آمریکائی در ایران:‌۱۰)

این اولین گام برای ورود چاپ و نشر به شهر ارومیه می‌باشد.

در اوایل مشروطه شرکتی به نام «شرکت سهامی چاپ» در ارومیه تأسیس شد و اعضای شرکت دستگاه چاپی با حروف متعدد به این شهر وارد و چاپخانه ای به نام «ایرانیان» راه اندازی کردند. این مطبعه در جنگ جهانی اول به علت اوضاع نابسامان شهر تعطیل شد.

مرحوم آقا میرزا حاجی آقا کتابچی (۱۲۵۸-۱۲۹۶شمسی) مؤسس نخستین کتابفروشی در دوران مشروطه در ارومیه به نام کتابفروشی پیش‌نماززاده بود، که مدتی نیز تحویلداری اداره بلدیه ارومیه را نیز به عهده داشت. پدرش مرحوم ملا عباسقلی روحانی بود و گویا سال‌ها پیشنماز مسجد بوده از این‌رو این خانواده سال‌ها با نام فامیلی پیش‌نماز زاده خطاب می‌شدند. بعد از او فرزندش محمد تمدن (۱۳۵۵-۱۲۶۷ ش ) مسیر وی را ادامه داد، پس از گذشت چند سال از جنگ جهانی اول و تعطیلی چاپخانه ایرانیان بود که میرزا محمد تمدن چاپخانه مزبور را که دستی بود به سال ۱۳۰۰ شمسی دوباره راه اندازی کرد.

انتشار دهها مقاله و کتاب از تمدن، حکایت از فضل و دانش او دارد، آثاری چون تصحیح دیوان طرزی افشار، محرم‌نامه و نوروزنامه، ایران در جنگ بین الملل اول یا تاریخ رضائیه، اون بش حکایت، قصه محمود رامیان و علاءالدین تکش و … مرحوم محمد تمدن دارای کتابخانه‌ای نفیس و ارزشمند مشتمل بر کتب نفیس خطی و چاپی قدیمی بود که به سال ۱۳۹۴ شمسی توسط فرزند وی بهزاد تمدن به کتابخانه مرکزی ارومیه اهدا گردید.

تمدن در ۲۹ مهر سال ۱۳۵۵ شمسی از دنیا رفت و پیکر پاکش در باغ رضوان ارومیه به خاک سپرده شد.

 زیرنویس:

 

از جمله آثاری که در چاپخانه تمدن منتشره شده است می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:‌

حواء امروز. تالیف نیکلا حداد؛ ترجمه محمود عرفان. رضائیه: كتابخانه تمدن،۱۹۹ص.، ۱۳۰۵

دیوان طرزی افشار. مصحح: محمد تمدن. رضائیه: کتابخانه تمدن، ۲۱۲ص.، [۱۳۰۹]

دستور زبان فارسی برای استفاده عموم علاقه‌مندان، ویژه دانش‌آموزان دبیرستانها/گردآورنده علاءالدین تکش (بیگلربیگی).رضائیه: کتابخانه تمدن، ۵۷ص.، [۱۳۴۴].

دریاچه رضائیه. تالیف: حسین برزگر. رضائیه: موسسه مطبوعاتی تمدن:کتابخانه مومن‌زاده، ۹۰ص،۱۳۴۹.

اوضاع ایران در جنگ اول یا تاریخ رضائیه. تالیف: محمد تمدن. ارومیه: تمدن ۴۴۴ص.، ۱۳۵۰.

منبع: حلقه کاتبان - بیاض

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما