اندیشه


آزادی فراتر از ایدئولوژی / احسان تاجیک | ۱۱:۴۷,۱۳۹۸/۱۰/۹|

هانا آرنت از نظریه پردازان سیاسی بزرگ قرن بیستم به حساب می‌آید که پژوهش‌هایش در حوزه اندیشه و نظریه ای سیاسی مانند قدرت و توتالیتاریسم قابل بررسی و شناخت است. آرنت تعبیر زیبایی از باب جهان دارد: «میهن مرگ‌ناپذیر انسان‌های میرنده‌ای است که ما هستیم». در این جهان گذشته انسان تبدیل شده به انبار سیاهکاری‌های بشر و آینده انسان به قلمرو ممکنات بدل شده است.

سیاست‌زدگی و خلأ گفتمان رفاهی | ۱۰:۲۲,۱۳۹۸/۱۰/۹|

روشنفكری و بلكه آكادمیای ما به دلایلی كه اینجا مجال بحث از آن نیست، تا كنون بیشتر به سیاست پرداخته و از توجه به جامعه و حتی سیاست‌های اجتماعی غفلت كرده است. حال آنكه بخش عمده‌ای از مسائل ایران در صد و پنجاه سال اخیر را در پرتو تحولات اجتماعی دقیق‌تر و بهتر می‌توان توضیح داد.

رضا داوری‌اردکانی: باید به سخن مردم گوش دهیم | ۱۰:۴۹,۱۳۹۸/۱۰/۸|

اهل «اردکان» است، شاید دلیل ناگزیرش از اندیشیدن به سیاست، خاصیت زادگاهش باشد. همواره از سیاسی بودن پرهیز دارد اما در عین حال معتقد است که هر سخنی باید نسبتش را با سیاست روشن کند. در جشن تولد هشتادسالگی‌اش، او خود نسبت اش را با سیاست چنین تبیین می‌کند: «من سیاست می‌نویسم اما سیاسی نیستم. همیشه با سیاست سروکار داشته‌ام اما سروکارم، سروکاری فکری بوده است».

صلح صدایی که باید شنیده شود | ۱۲:۲۸,۱۳۹۸/۱۰/۷|

استادان، صاحبنظران و پژوهشگران علوم انسانی گفتند: چون صلح برخلاف جنگ سر و صدا ندارد باید کاری کرد که قابل شنیدن شود، اما موضوع مهم از بین بردن ابزار جنگی مانند توپ و تانک نیست؛ چون شروع جنگ‌ها از ذهن‌ها و زبان آغاز می‌شود باید آنها را صلح‌محور کرد.

پولیتیکِ اسپینوزیسم- ترکیب و ارتباط / آلبرتو توسکانو | ۷:۴۲,۱۳۹۸/۱۰/۷|

مواجهۀ «علمی» من با فلسفۀ اسپینوزا همواره در جامۀ نگاه به خود اسپینوزا در کنار دیگر متفکران (برای مثال شلینگ، دلوز، آلتوسر) اتفاق افتاده است. در اینجا می‎خواهم نقش‌ها و کسوت‎های متفاوتی را مورد بررسی قرار دهم که اندیشۀ اسپینوزا در طول ۳۵ سال یا بیشتر تحت تأثیر فلسفۀ اروپایی به خود گرفته است. قصد دارم درکی مقدماتی از برخی روش‎هایی ارائه دهم که اندیشۀ اسپینوزا و بالأخص اندیشۀ سیاسی او در چند دهۀ اخیر به‌واسطۀ آن‌ها جانی تازه گرفته و دوباره فعلیت یافته است. با تعریف ژیل دلوز از عمل فلسفی به‌منزلۀ خلق مفاهیم تا حدود زیادی موافقم و بر همین اساس قصد دارم بر دو مفهوم تلفیق و ارتباط که در خوانش‎های جدید از آثار اسپینوزا بسیار بااهمیت جلوه کرده است تمرکز کنم.

عباس معارف و غفلت‌زدایی از تفکر بنیادی در ایران معاصر / قباد منصوربخت | ۷:۳۹,۱۳۹۸/۱۰/۷|

کشور ما امروز با مجموعه‌ای از مسائل ریز و درشت روبروست که تمامی عرصه‌های زندگی عمومی و خصوصی و مادی و معنوی ما را تحت سیطره مستقیم خود قرار داده است. این مسائل مختص جامعه ما نیستند و جز یک کشور آسیایی (ژاپن) تمامی جوامع و کشورهای ماورای اروپای غربی و امریکای شمالی با آن به شدت درگیرند. این درگیری البته در جهان موسوم به جهان دوم در دوره جنگ سرد از شدت کمتری نسبت به جهان سوم برخوردار است.

دیگر دوستی موثر در گفتاری از مصطفی ملكیان | ۷:۱۲,۱۳۹۸/۱۰/۷|

آن طور كه محمدرضا جلایی‌پور در نخستین جلسه از سلسله نشست‌های خیر و خرد بیان كرد، دیگردوستی موثر هم یك فلسفه است و هم یك جنبش یا پویش اجتماعی. حرف اصلی این فلسفه و پویش آن است كه تلاش كنیم بیشترین خیر ممكن را به دیگران برسانیم و برای این كار باید به سنجشگری عقلانی مبتنی بر شواهد تجربی پرداخت.

مشی فلسفی مرحوم عباس معارف در گفت ‌و گو با دكتر محمد رجبی | ۱۳:۲۱,۱۳۹۸/۱۰/۲|

سیدعباس معارف تنها شارح مورد وثوق اندیشه‌های سیداحمد فردید نیست، او به دلیل تسلط شگفت‌انگیزی كه بر علوم اسلامی چون فلسفه اسلامی، فقه و اصول داشته، توانسته دیدگاه‌های فردید را تحت عنوان «حكمت انسی» بسط دهد. این لب سخن محمد رجبی، پژوهشگر و استاد فلسفه هنر و زیبایی‌شناسی است. در گفت‌وگوی حاضر با این شاگرد شناخته شده سیداحمد فردید به جنبه‌های فكری و فلسفی اندیشه‌های معارف پرداختیم. دكتر رجبی ضمن بیان سابقه آشنایی خود با مرحوم معارف به گستردگی و عمق آگاهی او به علوم و معارف اسلامی پیش از شاگردی فردید اشاره كرد و شرحی از نخستین دیدار این دو ارایه داد.

فلسفه علیه شكاكیت | ۷:۴۱,۱۳۹۸/۹/۲۳|

احتمالا در سال‌های اخیر زیاد این طرف و آن طرف شنیده ایم یا خوانده‌ایم كه تفكیك فلسفه در قرن بیستم به دو سنت تحلیلی و قاره‌ای (اروپایی) چندان دقیق نیست و باید در تمییز گذاشتن میان این دو، بازنگری كرد و خط‌كشی‌ها را به دقت مشخص كرد و... اما واقعیت این است كه این دو قسم فلسفه‌ورزی، دست‌كم به واسطه آثار انبوه و ادبیات فربهی كه در طول سده بیستم پدید آورده‌اند، به شكل‌گیری دو سنت متفاوت فلسفی منجر شده‌اند، با دو زبان و بیان و اصطلاح‌شناسی متفاوت.

گفت‌وگو با سید علی محمودی درباره رابطه روشنفکر و قدرت سیاسی | ۱۴:۲۷,۱۳۹۸/۹/۲۰|

مناظره میان مصطفی تاج‌زاده و احمد زیدآبادی در آستانه یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی، باردیگر زمینه‌ساز بحث و گفت‌وگوهای بسیاری در مورد ضرورت نقادی قدرت و جریان‌های سیاسی و سازوکارهای حضور و فعالیت سیاسی شد. در این مناظره، تاج‌زاده در مقام یک فعال سیاسی اصلاح‌طلب بر ضرورت، اهمیت و اجتناب‌ناپذیری حضور جریان اصلاح‌طلبی در عرصه قدرت سیاسی و تلاش برای کسب مناصب سیاسی تاکید داشت، حال آنکه زیدآبادی در جایگاه روشنفکر منتقد با واکاوی پیشینه جریان اصلاح‌طلبی در منازعه قدرت، معتقد بود حضور جنبش اصلاحات در قدرت به بن‌بست رسیده است

سفیدخوش: فلسفه مشاء تنها صدرایی نیست | ۹:۹,۱۳۹۸/۹/۱۹|

نشست نقد و بررسی کتاب «فلسفه مشاء از ارسطو تا توماس آکوئینی» نوشته حمیدرضا خادمی عصر روز گذشته یکشنبه هفدهم آذرماه در سرای قلم برگزار شد. دبیری این نشست نیز بر عهده مالک شجاعی جشوقانی بود.

احیای شهریار/ احسان تاجیک | ۱۳:۵۹,۱۳۹۸/۹/۱۶|

ماکیاوللی مهم ترین نظریه پرداز و موسس دولت قانونی است ، که قانون را یگانه مرجع تمام معتقدات اخلاقی یک ملت می داند ، و این ارزش های اخلاقی در باور ماکیاوللی در تعارض با اخلاق دینی مسیحیت قرون وسطی دارد ، چرا که ماکیاوللی دولت را مجموعه مستقل از اعتقادات مذهبی ، اخلاق و آموزه های مسیحیت می دانست و قانون را به عنوان اصل برخاسته از اخلاق در جامعه که توسط دولت اجرا می شود

بازگشت به نهج‌البلاغه | ۹:۱۲,۱۳۹۸/۹/۱۶|

جریان نواندیشی در جهان اسلام و حوزه‌های علمیه در عصر جدید تحولات مهمی را از سر گذرانده است. رشد شاخه‌های مختلف علوم انسانی در این عصر و ابداع رویکردهای نوین در نحوه مواجهه با متن (به‌ویژه متون مقدس) باعث ارتقای نگاه به دین نیز شد.

مدرنیته همچون گذری ناتمام | ۹:۲۹,۱۳۹۸/۹/۱۱|

گفتار حاضر، روایتی از سخنرانی مراد فرهادپور در جلسه پرشور و هیجان نقد و بررسی كتاب «نامیدن تعلیق» است كه در دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. این كتاب كه حاصل برنامه پژوهشی ابراهیم توفیق و همكاران است، اثری ارزشمند و متفاوت در زمینه جامعه‌شناسی تاریخی انتقادی در ایران است كه شایسته است جداگانه و به تفصیل به آن پرداخت.

والرشتاین و ما | ۷:۲۷,۱۳۹۸/۹/۹|

نهم شهریورماه سال جاری ایمانوئل والرشتاین(1930-2019) نظریه‎پرداز آمریکایی در حوزه علوم اجتماعی درگذشت. والرشتاین برای جامعه علمی ایران ناشناخته نبود، شماری از آثارش چون جلد نخست نظام جهانی مدرن(ترجمه سناءالدین سراجی)، علوم اجتماعی نیندیشیدنی(ترجمه احمد نادری)، سرمایه داری تاریخی(ترجمه یوسف نراقی) و سیاست و فرهنگ در نظام متحول جهانی(ترجم پیروز ایزدی) به فارسی منتشر شده اند

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما