اندیشه


حکیم و جهان / جان کوپر – ترجمه: علی اخلاقی - بخش اول | ۱۰:۳۲,۱۳۹۹/۳/۲۱|

نگاه کل‌نگرانه، زیبادیدن، تماشای جهان از عمق جان، در لحظه زیستن و امثال آن از مشخصه‌های شخصیت و منش زندگی حکیم است. این سبک زندگی و نگرش به جهان در عین حال که فارغ از زندگی روزمره است، در عین حال با آن همراه است. آگاهی رمز اصلی آرامش حکیمانه است؛ شخص می‌آموزد که چگونه با ورود به ساحت ادارک خود و ایجاد هماهنگی میان عالم ظاهر و عالم باطن، به درکی واقع‌بینانه از عالم به‌مثابه «کُل» دست پیدا کند. درک این کل، در لحظه اتفاق می‌افتد، لحظه‌ای که در آن جهان برای اولین بار و البته آخرین بار تجربه می‌شود.

نبرد اندیشه‌ها و غربگدایی آکادمیک / حمیدرضا یوسفی | ۱۲:۲۲,۱۳۹۹/۳/۱۹|

یکی از پرسش‌های کلیدی چند دهه اخیر در ایران این بوده است که «چرا فلسفه اسلامی نتوانسته است در مقایسه با فلسفه غرب با مخاطب ایرانی ارتباط بگیرد»؟ پاسخ‌های متعددی را می‌توان در این زمینه مطرح کرد: دسته اول کسانی هستند که فلسفه اسلامی را فلسفه نمی‌دانند و معتقدند که ما در ایران چیزی بنام فلسفه نداریم

خروج از کودکیِ خودخواسته / آلن وود - ترجمۀ: مهدی رعنایی | ۱۰:۵۶,۱۳۹۹/۳/۱۹|

کانت تأثیرگذارترین فیلسوفِ مدرن است. عملاً همۀ جنبش‌های فلسفیِ بعد از انتهای قرنِ هجدهم خوانش، تفسیر، یا تغییری در فلسفۀ «سنجش‌گرانه»۱، «چرخشِ استعلایی» یا «انقلاب کپرنیکی» اویند. فهمِ تأثیر ماندگارِ کانت دشوار و گاهی، خصوصاً برای نامتخصصان، باورش هم سخت است. بخش عمده‌ای از تأثیر او درواقع تا حدی به‌خاطر بدفهمی‌های مختلف از اوست.

نام‌گذاری و ضرورت / عارف احمد - ترجمۀ: حمیدرضا محمدی | ۱۰:۵۱,۱۳۹۹/۳/۱۹|

سول کریپکی، به‌واسطۀ کارهای فنیِ درخشان خود در حوزۀ منطق نمادی، تحسین همگان را به‌حق برانگیخته است؛ اما مهم‌ترین آثار او به دو مسئلۀ دیرینه و به‌هم‌وابستۀ معنا و ضرورت مربوط می‌شود. مسئلۀ معنا ساده است. افراد با دهان خود صداهایی تولید می‌کنند و با دستان خود آن‌ها را می‌فهمانند. چه تفاوتی دارند صداها و حرکاتِ صرف با آن صداها و حرکاتی که می‌خواهند چیزهایی شاید دربارۀ زمان‌ها و مکان‌های دور بگویند؟ برای مثال، چگونه جملۀ «ناپلئون در سال ۱۸۱۴ به اِلبا۱ تبعید شد» به ما چیزی دربارۀ حاکم مستبد منطقۀ کُرس [جزیره‌ای در جنوب فرانسه] می‌فهماند؟

تأملات فلسفی درباره کرونا / رضا داوری ‌اردکانی | ۹:۵۴,۱۳۹۹/۳/۱۹|

کرونا تاکنون منشأ آسیب‌ها و آثار زیانباری در کشور ما و همه‌ جهان بوده و چه بسا که آثار بیشترش نیز در آینده ظاهر شود؛ این را هم گفته‌اند که کرونا آمده است تا سیر فروپاشی جهان را سرعت بخشد هرچند کسانی انتظار دارند پس از کرونا تعدیل‌هایی بر نظام‌های سیاسی کشورها در جهت صلاح عمومی صورت گیرد، آنچه تاکنون روی داده است آفتهایی مثل افزایش تعداد بیکاران‌ و گرسنگان و ایجاد پریشانی در اقتصاد تولید و نوعی بلاتکلیفی در اقتصاد ‌بین‌الملل و تعطیلی رسوم دینی و در خانه‌نشینی مردمی که تنهایی را به آسانی تاب نمی‌آورند. البته صحنه‌های زیبای گروه‌های مردمی و فداکاری پزشکان و پرستاران را نیز نباید از نظر دور داشت.

امری از سر ناچاری / رضا مهریزی | ۱۰:۳۵,۱۳۹۹/۳/۱۸|

صدر سخن : به رویدادهای تاریخی از دو منظر و چشم انداز می توان نگریست ؛ نخست : چشم انداز توبیخی یا دیگرانه است و دوم : چشم انداز توجیهی یا خویشتنانه . منظور از منظر توبیخی و دیگرانه این است که تحلیلگر تاریخ ، وقایع و رخدادهای تاریخی را بدون در نظر گرفتن ویژگی های زمانی و مکانی و نیز ظرفیت ضعیف و محدود و ذات پلید انسانها که کنشگران تاریخند تحلیل می کند و با عینکی نقادانه و ناهمدلانه به نظاره می نشیند . و عیب ایشان را می یابد و می نگارد .

داوری اردکانی: اهل ایدئولوژی، فلسفه را ‌به استخدام سیاست درمی‌آورند‌ | ۹:۴۵,۱۳۹۹/۳/۱۷|

دکتر رضا داوری اردکانی، استاد فلسفه و رئیس فرهنگستان علوم، در پاسخ به این پرسش که همواره تأکید داشتید که فلسفه نباید به اغراض سیاسی آلوده شود، اما به هر حال طی تاریخ بارها شاهد سیاست‌زده شدن فلسفه بودیم. این سیاست‌زدگی چه پیامدهایی را برای مسیری که فلسفه در ایران پیموده داشته است

دین و اخلاق / انشاء‌الله رحمتی - بخش دوم و پایانی | ۱۰:۲۴,۱۳۹۹/۳/۱۳|

برهان دوم نیز ما را درگیر قدرت‌پرستی می‌کند، منتها در شکل تعدیل شده‌تری. ممکن است بپرسید چه اشکالی دارد که درگیر قدرت‌پرستی شویم؟ این بر‌می‌گردد به این‌که ما چه تصوری از خدا داشته باشیم و واقعیت دین را چه بدانیم. بهتر است در اینجا از آن تعریفی که رودولف اوتو ـ فیلسوف آلمانی ـ از امر قدسی دارد، کمک بگیریم. اوتو در کتاب «فکرت امر قدسی» چکیده تصور خداباوران از خدا را بیان می‌کند. او الفاظ خدا، الله، یَهُوَه، پدر آسمانی یا برهمن را به کار نمی‌برد، بلکه اصطلاح «امر قدسی» را به کار می‌برد.

دین و اخلاق / انشاء‌الله رحمتی - بخش اول | ۱۰:۵۶,۱۳۹۹/۳/۱۲|

از اوایل سال گذشته، درس‌گفتارهایی در موضوع فلسفه اخلاق، به همت «مجمع فلاسفه ایران» هفتگی برگزار شده است. در این جلسات توفیق داشته‌ام که پاره‌ای مباحث این رشته مهم و تأثیرگذار را بر مبنای «دانشنامه فلسفه اخلاق» (ویراسته پل ادوارز و دونالد بورچرت) در محضر جمعی از مخاطبان فرهیخته تدریس کنم. آنچه در زیر می‌آید، مباحثی است که در آنجا عرضه شده و به همت خانم سمانه عرفان به صورت حاضر تنظیم شده است.

علم و ارزش/ رضا داوری اردکانی - بخش سوم | ۱۰:۲۰,۱۳۹۹/۳/۱۱|

زنان در طول تاریخ آسیب‌ها و مصائبی را متحمل شده‌اند و غالبا سنتهای رایج اجتماعی و یا برداشت‌های نادرست از تعالیم برخی از آیین‌ها و ادیان یکی از عوامل مؤثر در تضعیف، نادیده گرفتن و زیر پا گذاشتن حقوق آنها بوده است. با وجود تحولات دنیای معاصر در مسیر احیا و حفظ حقوق زنان، هنوز این موضوع به عنوان یکی از مسائل جدی و چالش‌برانگیز جهان مطرح است و صاحب‌نظران از منظرهای مختلف به آن می‌پردازند.

علم و ارزش / دکتررضا داوری اردکانی- بخش دوم | ۹:۵۸,۱۳۹۹/۳/۷|

از آغاز دهه ۴۰ جنبشی در ترجمه و تألیف و آموزش و پژوهش علوم انسانی به وجود آمد که مخصوصاً کوششی برای آزادشدن از ادبیات حزب توده بود. (در طی مدتی قریب به بیست سال حزب توده خود را متصدی درک و حل مسائل فرهنگی و اجتماعی کشور می‌دانست) و مهمتر اینکه «مؤسسه تحقیقات اجتماعی» تأسیس شد، گروه‌های جامعه‌شناسی و روان‌شناسی و مردم‌شناسی و جمعیت‌شناسی پدید آمدند

علم و ارزش / رضا داوری اردکانی - بخش اول | ۱۰:۲۲,۱۳۹۹/۲/۳۰|

۱ـ یکی از مسائل مهم در همه جهان و مخصوصاً در کشوری مثل کشور ما این است که علم در چه وضع است و چه می‌کند و به کجا می‌رود؟ رأی و نظر شایع و غالب این است که علم مشکلی ندارد و آموزش و پژوهش توسعه کافی یافته و بعضی شئون آن شاید بیش از حد انتظار پیشرفت داشته است.

سوگ و سوگواری؛ مجالی برای سازگاری | ۱۰:۳۲,۱۳۹۹/۲/۲۷|

سخن گفتن از مرگ و میرایی، در روزگار ما اگر هم به تابویی ناگفته بدل نشده باشد، دست‌كم بسیار كم شده است و همگان می‌كوشند راجع به آن بسیار كم سخن بگویند. البته نوربرت الیاس، جامعه‌شناس آلمانی معاصر در كتاب كوچك اما درخشان «تنهایی دم مرگ» (ترجمه فارسی از امید مهرگان و صالح نجفی، تهران، 1384) یا به عبارت دقیق‌تر «تنهایی آنان كه می‌میرند» با بصیرتی مثال‌زدنی می‌گوید: «در آگاهی بشر، پنهان كردن و سركوب مرگ، یعنی همان سركوب تناهی تكرارناپذیر هر موجود بشری امری بس كهن است»

«ابعاد سیاسی بحران کرونا» در گفت ‎وگو با داوود فیرحی | ۱۵:۳۴,۱۳۹۹/۲/۲۴|

سال‌ها از تحلیلگران علوم‌سیاسی درباره «ضرورت کوچک شدن دولت‎ها» و محدود شدن حیطه اختیارات آنان در حکمرانی مدرن ‌شنیدیم و تأکید بر اینکه آموزش و بهداشت و خدمات عمومی و... باید به بخش خصوصی واگذار شود. اما این روزها با عالم‌گیر شدن بحران کرونا شاهد اظهارنظرهای متفاوتی از سوی برخی از متفکران هستیم که بر این باورند کرونا توانست نقش دولت‌ها در حفظ و بهبود زندگی جامعه را مجدد برجسته کند و به این اعتبار، اساس اندیشه‌های نولیبرال مبنی بر خصوصی‌سازی آموزش و بهداشت را به چالش کشیدند.

پیام کرونا برای بشریت چیست؟ / حسن موسوی بجنوردی | ۱۵:۲,۱۳۹۹/۲/۲۴|

پیش از کرونا نیز بشر بیماری‌های مهلک فراگیری را تجربه کرده بود و میلیون‌ها انسان در قرون گوناگون قربانی ویروس‌ها و عفونت‌های مختلف می‌شدند. از این جهت ما انسان‌ها با مفهوم بیماری مسری ناآشنا نبودیم، اما آیا می‌توان گفت کرونا چون اسلاف خود ناخوانده می‌آید، جان انسان‌های بسیار را می‌گیرد و پس از انجام مأموریت ناپدید می‌شود و آن‌گاه ما آدمیان بی هیچ تغییر بنیادینی دوباره به زندگی روزمره پیش از بیماری برمی‌گردیم. شاید چنین شود؛ ولی به نظر می‌آید داستان کرونا ممکن است متفاوت باشد.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما