اندیشه


دكتر، ما و بحران‌های تو درتو | ۱۱:۲۲,۱۳۹۸/۴/۲|

شمار سال‌هایی كه از درگذشت علی شریعتی می‎گذرد در حال نزدیك شدن به سن و سال خود اوست. دكتر شریعتی در 44 سالگی درگذشت اما اكنون 42 سال است كه همچنان بحث‌برانگیزترین و مناقشه‌آمیزترین متفكر معاصر تلقی می‌شود و بدون اغراق و تردید می‌توان او را اثرگذارترین روشنفكر ایران خواند؛ خواه این اثرگذاری را امری مثبت ارزیابی كنیم یا منفی، چنانكه همه این برداشت‌ها در طول دهه‌های گذشته صورت گرفته.

یک هجویه: انتخاب چزاره بورجا به‌مثابه شهریار نمونه / گرت متینگلی - برگردان و تعلیقات: عدنان فلاحی | ۸:۳۰,۱۳۹۸/۴/۲|

البته دیدگاه بدیلی در کار است که هرگز تفوق نیافت و اکنون نیز شوربختانه از مد افتاده است، هرچند زمانی افراد بسیار معتبری همین دیدگاه را داشتند. تا جایی که من می‎دانم کهن‎ترین بیان صریح این دیدگاه به آلبریکو جنتیلی[i] برمی‎گردد؛ ایتالیایی‎ای که در دوران الیزابت اول درس‌گفتارهایی دربارۀ حقوق مدنی در دانشگاه آکسفورد ارائه می‎داد. جنتیلی ضمن سخن‎ گفتن از هموطنش [= ماکیاوللی] می‎نویسد: «او جایگاه بسیار رفیعی داشته و شایستۀ توجه و عنایت ماست.

تاریخ فلسفه غرب / آنتونی کنی - ترجمه رضا یعقوبی - بخش دوم | ۷:۵۹,۱۳۹۸/۴/۲|

نگاه درمانی به فلسفه اگرچه دگرگونی فلسفه در طول زمان را توجیه می‌کند، اما سخنی درباره پیشرفت واقعی آن ندارد. لزومی ندارد که این دیدگاه حتماً درست باشد. می‌شود فیلسوفی آشفتگی فکر را به نحو رضایت‌بخشی درمان کند و پس از آن هم هیچ فریبی پیش پای متفکر ناآگاه نگذارد. پارمنیدس، بنیانگذار شاخة هستی‌شناسی (علم وجود)، نظام خود را بر مبنای کژتابی نظام‌مند بین معانی مختلف فعل «بودن» بنا کرد.

فراستخواه: تنها مصرف‌کننده دانش جهانی جامعه‌شناسی دینی هستیم | ۱۰:۵۴,۱۳۹۸/۴/۱|

دومین روز همایش «کنکاش‌های مفهومی و نظری درباره جامعه ایران» با رویکرد توسعه جامعه ایران و دشواره همبستگی و تضاد اجتماعی امروز چهارشنبه ۲۹ خردادماه با پنل «دین در مواجهه با وفاق و تضاد: روایت‌ها و قرائت‌ها»برگزار شد.

ماکیاوللی به‌مثابه یاور حاکمان جائر؟! / گرت متینگلی - برگردان: عدنان فلاحی | ۹:۱۰,۱۳۹۸/۳/۲۷|

این ایده که شهریار چیزی است که وانمود می‎کند -یعنی یک کتاب ‎راهنمای علمی برای حاکمان جائر- نه تنها با [واقعیتِ] زندگی ماکیاوللی بلکه با نوشته‎های او نیز ناسازگار است؛ و صدالبته هرکسی که می‎خواهد شهریار را به‌مثابه یکی از اصلی‎ترین فقرات تبیین اندیشۀ سیاسی ماکیاوللی به کار گیرد، متوجه این نکته شده است.

تاریخ فلسفه غرب / آنتونی کنی - ترجمه رضا یعقوبی - بخش اول | ۸:۲۷,۱۳۹۸/۳/۲۷|

یکی از موجبات پیشرفت در هر رشته‌ای، آشنایی با تاریخ آن است و فلسفه از این اصل مستثنا نیست. بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه در سال جاری کتاب «تاریخ فلسفه غرب» را در دسترس عموم قرار داده که نوشتار مختصر استاد بهاءالدین خرمشاهی در توضیح آن بسنده است:

تنها فیزیک و فلسفه به شما می‌گوید که منشأ حیات چیست | ۱۲:۹,۱۳۹۸/۳/۲۵|

اولین همایش ملی منشأ حیات دیدگاه‌های علمی و فلسفی با حضور رضا داوری اردکانی رییس فرهنگستان علوم‌، مهدی گلشنی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی ابوالفضل درویزه پژوهشگر و عضو هیات علمی دانشگاه گیلان روز چهارشنبه بیست و دوم خردادماه سال جاری در دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.

یک تناقض بسیار عجیب! / گرت متینگلی- برگردان: عدنان فلاحی | ۷:۴۶,۱۳۹۸/۳/۲۱|

آوازۀ نیکولو ماکیاوللی مبتنی بر تناقض[i] عجیبی است؛ این تناقض به‎قدری واضح و آشناست که ما اغلب کاملاً آن را فراموش کرده‎ایم. ماکیاوللی پس از فروپاشی جمهوری فلورانس -که وی ۱۴ سال وفادارانه به آن خدمت کرده بود- به کار نگارش پناه برد و از این طریق کوشید از ملالت ناشی از تبعید و بطالت بکاهد. او اشعار یا دست‌کم ابیات و قصه‎ها و نمایشنامه‎هایی -ازجمله یک کمدی کلاسیک- نوشت.

غلبۀ قرائت استالینی از مارکسیسم در تاریخ‌نگاری | ۱۲:۲۹,۱۳۹۸/۳/۱۹|

مازیار بهروز استاد گروه تاریخ دانشگاه سان‌فرانسیسکو است. کتاب معروف او «شورشیان آرمان‌خواه، ناکامی جنبش چپ در ایران» که به‌عنوان دانشنامۀ دکترای وی تحریر و بعدها تکمیل و به‌صورت کتاب منتشر شده، یکی از منابع در جریان‌شناسی احزاب چپ در ایران به شمار می‌آید.

دیرینه ‏شناسی علم در تمدن اسلامی/ غلامرضا اعوانی | ۸:۳۱,۱۳۹۸/۳/۱۸|

هگل فیلسوف، فرانسوی نامدار آلمانی در کتاب «عقل در تاریخ» شیوه‏های گوناگون تاریخ نویسی را به دقت مورد بحث و بررسی قرار می‏دهد و آن را به سه نوع تقسیم می‏کند: نوع اول، تاریخ دست اول است که کار مورخ مبتنی بر گزارش گواهان عینی رویدادها مانند هرودوت و نوشته‏ های اوست.

موضوع ایران در رویارویی با غرب / امیر برهان | ۱۲:۵۷,۱۳۹۸/۳/۱۲|

این توضیحات گویای آن است که تاریخ «فلسفۀ حصولی»۱۹ از مهم‌ترین مؤلفه‌های شناخته‌شده در حوزه اندیشۀ غربی است و به طور طبیعی و بنیادین نیز تضاد آن با تاریخِ «حکمت حضوری»۲۰ در ایران همیشه امری اجتناب‌ناپذیر بوده است. به‌راستی چگونه می‌شود که کارل یاسپرس به‌راحتی از تمام واقعیت‌های تاریخی خصوصاً تمایز شرق و غرب چشم‌پوشی می‌کند و «دورۀ محوری» باستان را به آغاز تاریخ فلسفه در یونان ربط می‌دهد؟

حکمت متعالیه / دکتر فاطمه فنا | ۱۱:۱۷,۱۳۹۸/۳/۱۲|

«حکمت متعالیه» عنوان نظام فلسفی صدرالدین محمد شیرازی، مشهور به ملاصدرا و صدرالمتألهین است. ملاصدرا در هیچ یک از آثارش این نام و همچنین نام دیگری را برای اشاره به نظام فلسفی خود به کار نبرده، بلکه آن را در نامگذاری مهمترین اثر مکتوب فلسفی‌اش «الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاریعه» به کار برده است؛ اما این کتاب نیز که پس از او مشهورترین اثرش شناخته شده، به اسفار اربعه معروف است و کمتر کسی از آن با نام «الحکمه المتعالیه» یاد می‌کند. استفاده از این تعبیر بعد از او، صرفاً برای اشاره به نظام فلسفی وی، متداول شده است.

مورخان چه می‌گویند؟ / رضا مهریزی | ۱۱:۳۱,۱۳۹۸/۳/۱۱|

این مقاله برای پاسخ به این پرسش نگاشته شده است: «آیا جهان‌بینی ایرانی و تفکرات خاص ایران در پیدایی فلسفه یونان که زادگاه آن در سرزمین‌های آسیایی یونان (موسوم به ایونیه) و در همسایگی امپراتوری ایران بوده است تأثیر و نقش چشمگیری داشته است یا خیر؟» پس از طرح این سؤال، نگارنده به جمع‌آوری شواهد و اطلاعات و بررسی نظرات دانشمندان برجسته در این خصوص پرداخته و به این نتیجه می‌رسد که پاسخ پرسش بالا مثبت است.

گفت وگو با دکتر امیرحسین خداپرست، مترجم کتاب برگزیده سال «فضایل ذهن» | ۸:۲,۱۳۹۸/۳/۱۱|

به‌نظر می‌رسد که «شجاعت اندیشیدن» از آن دست مقولاتی است که هر جامعه‌ای برای حفظ پویایی خود به آن نیاز دارد اما پرسش اصلی اینجا است که چگونه می‌توان به شجاعت فکری، وجهی عینی بخشید و بسترهای لازم برای بروز آن را فراهم کرد. برای این منظور، به سراغ دکتر امیرحسین خداپرست، استاد فلسفه اخلاق و عضو هیأت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه ایران رفتیم.

موضوع ایران در رویارویی با غرب / امیر برهان – بخش اول | ۱۲:۵۸,۱۳۹۸/۳/۸|

برای بسیاری از ما هنوز این واقعیت تاریخی روشن نشده است که جشن دوهزاروپانصدساله چه نقشی در تاریخ جدید و درعین‌حال قدیم ایران داشته است. شاید دلیل عمده‌اش این باشد که ورود به این‌گونه مباحث همیشه حساسیت‎هایی را در بین محافل سیاسی‌ برانگیخته است.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما