اندیشه


اعیان ثابته بستر تحقق برزخیت خیال | ۹:۱۲,۱۳۹۸/۷/۷|

برزخیت را در تفکر ابن عربی می توان به عنوان کبنایی ترین وصف وجود شناختی برای خیال در نظر گرفت به گونه ای که دیگر احکام هستی شناختی خیال به نوعی به این اصل بنیادین برمی گردند. از آنجا که خیال در این بینش به عنوان ساحت و حضرتی از حضرات وجود مطرح می شود جای این سوال هست که از نقطه نظر هستس شناختی، وصف برزخیت به چه نحو در حقیقت خیال ظهور کرده و منشاء آن در کجاست؟

تفكر از رهگذر لحظه حال / میلاد نوری | ۷:۳۱,۱۳۹۸/۷/۷|

موقعیت كنونی اندیشه، ره‌آورد فراز و نشیب تاریخی پرپیچ و خمی است و مشاركت در آن چیزی جز تخاطب با فیلسوفان از دریچه نسبتی كه با «واقعیت» برقرار می‌كنیم نیست. اندیشه فلسفی از ابتدا در جست‌وجوی حقیقتی بوده است كه به‌مثابه امری واحد و برین ارزیابی می‌‌شد؛ با‌این‌حال، زمان، مكان و تاریخ چنان راه بر آگاهی بسته و پیشاروی وی ایستاده‌اند كه اگر نگوییم مسیر رسیدن به ساحت سرمدی حقیقت را به‌تمامی بسته‌اند، شاید فهم آن را بی‌توجه به شرایط و زمینه اندیشه فلسفی دشوار ساخته‌اند.

بازگشت به آینده | ۷:۲۸,۱۳۹۸/۷/۷|

ماتریالسم تاریخی امروز به یك ادعای نظری، دانشگاهی و غیرعلمی عقب‌نشینی كرده است. این جایگاه پس از انواع گرایش‌های علم‌گریز و علم‌ستیز جناح انتقادی به اوج خود رسیده است. گرایش‌هایی كه به بهانه نقد پوزیتیویسم هر شكلی از علمیت و علم را انكار كرده‌‌اند. انگلس به دشمن شماره یك هر خوانشی از جنبش‌های انتقادی مبدل شده است كه باید همچون جزامی‌های رومی از او دوری گزید و نوشته‌هایش را قرنطینه كرد.

جست‌و‌جویی اندیشه کاوانه در زندگی و آثار داریوش شایگان / محمدرضا ارشاد | ۱۲:۴۸,۱۳۹۸/۷/۶|

با درگذشت داریوش شایگان پرونده یكی از گفتمان‌های روشنفكری ایرانی كه خود شایگان تنها نماینده آن بود، نه تنها بسته‌نشده؛ بلكه تازه به جریان افتاده‌است.شاید بپرسید كه چگونه می‌توان از گفتمانی نام برد كه تنها یك نماینده دارد و از همه مهم‌تر این كه چگونه پس از درگذشت تنها نماینده آن،همچنان پویا و زنده است؟ آیا این مدعا متناقض نیست؟

ما و میراث هایدگر | ۱۲:۱۲,۱۳۹۸/۷/۶|

به یك معنا ساحت روشنفكری و تفكر در ایران ساحت غربزدگی است. غربزدگی نه به معنای همان حرف‌های جلال آل‌احمد و دیگران بی‌‌قرابت با فكر كه تا دیدند آل‌احمد حرفی گفت به او چسبیدند و بدون هیچ رگ و ریشه‌ای استوار و پرقوام، تفكرغربزدگی را در طول تاریخ و بستر فكری ایرانی گستردند، چراكه غربزدگی او برای مدت‌ها راه غرب‌شناسی صحیح را در ساحت تفكر ایرانی مسدود كرد.

خطبه توحیدیه ابن سینا و ترجمه آن از حکیم عمر خیام / نجفقلی حبیبی | ۱۱:۱۵,۱۳۹۸/۷/۳|

ابن سینا (370- 428) در این خطبه کوتاه، فشرده دیدگاه فلسفی خود را در باب ذات اقدس خدای متعال، امکان ناپذیری اطلاق مقلات بر او، صفات او، ارکان نظام هستی، ترتیب موجودات، حکمت خلقت، جایگاه انسان و فیض و هدایت الهی بیان کرده است.

نسبت دین و هنر در فلسفه فارابی / نادیا مفتونی | ۱۱:۴,۱۳۹۸/۷/۳|

هنرمندان به مثابۀ حامل(پیام) دین، در مرتبه دوم مدینه فاضله، پس از حاکمان نبوی جای دارند. رابطۀ میان دین و هنر بر اساس کارکردی که فارابی برای قوای خیالی در هر دو امر دین و هنر قائل است، تبیین پذیر است. درباره دین، فرشته وحی تمامی معقولات را به قوای نطقی و سپس به قوای خیالی پیامبر انتقال می دهد و پیامبر مرتبه محسوس و شکل تجسمی حقایق معقول را به خیال مردم منتقل می کند. درباره هنر، هنرمند مدینه فاضله نیز با عنصر خیال سر و کار دارد و همان حقایق عقلی و سعادت معقول نبوی را تجسمی کرده، به واسطه صور حسی و خیالی در اذهان مردم انتشار می دهد.

ملال، رنج و عشق | ۱۰:۲۹,۱۳۹۸/۷/۳|

ملال، رنج و عشق سه درونمایه مشترك در زندگی انسانی هستند. عموم آدم‌ها، اگر نگوییم به تحقیق همه ایشان، روزها و ساعت‌هایی از زندگی دچار كسالت، ملالت و احساس عمیق بیهودگی و پوچی می‎شوند، لحظاتی به دلایل مختلف درونی و بیرونی، رنجیده‌خاطر می‎شوند و از درد و مصیبت می‎رنجند و احتمالا روزگاری را به عشق و عاشقی می‎گذرانند.

درباره زمان /سیدموسی دیباج - بخش سوم | ۱۱:۳۱,۱۳۹۸/۷/۲|

چنانچه بپذیریم که زمان از لوازم حرکت است، ضرورتی ندارد تا چنین بپنداریم که بدون حرکت، زمان مفهومی تهی است. اساساً نباید نادیده انگاشت که اشتمال مصداقیت زمان و حرکت می‌تواند از سنخ رابطه منطقی عموم و خصوص مطلق تلقی شود؛ بدین معنی که هرچه مصداق حرکت است، زمانی است؛ اما متقابلا چنین نیست که هر چه مصداق زمان است، مصداق حرکت باشد. زمان همسایة نیستی است، اما حرکت هرگز به همسایگی نیستی درنمی‌آید.

زبان فارسی و جامعه‌شناسی نامستقر ما / مجید اسدی | ۱۴:۱۵,۱۳۹۸/۷/۱|

چنان‌که در مقاله‌ای تحت عنوان «منشأ صداهای ناهنجار» نوشته بودم،۵ شبه‌افکار پسامدرن در اصل پس از باختن بازی در میدان مبارزه با جهان سرمایه‌داری توسط جبهۀ چپ برای به هم زدن بازی پس از چند دهه مبارزه حاصل آمده ‌است که ‌از ادعای انترناسیونالیسم پرولتاری عدول کرده و بر گروه‌های قومی‌، زبانی، جنسیتی و خرده‌فرهنگ‌ها خیمه زده ‌است.

عمل گرایی مدرن در دین / شهرام پازوکی | ۱۱:۲۲,۱۳۹۸/۶/۳۱|

مسالۀ دین و نسبت آن با نظر از مسائل اصلی فلسفه از قدیم تا کنون است. این مسأله در ادیان مختلف نیز به گونه ای دیگر مطرح شده است. عارفان ادیان عموماً علم بدون عمل در دین را نمی پذیرند و آن را موجب سکون و انحراف اهل دین می خوانند. در مقابل اینها نوعی عمل گرایی قشری نیز در تاریخ ادیان دیده می شود که یک نمونه اصلی اش خوارج در تاریخ اسلام است.

«هورقلیا» در نزد سهروردی / بابک عالیخانی | ۱۰:۱۹,۱۳۹۸/۶/۳۱|

سهروردی تنها در دو موضع از آثار خود، از «هورقلیا» سخن گفته است: یک بار در کتاب المشارع و المطارحات، و بار دیگر در کتاب حکمةالاشراق؛ در کتاب اول، هورقلیا به عنوان یک عالَم (عالم اشباح مجرده و مثل معلقه) و در کتاب دوم، به عنوان یک مدینۀ مثالی قلمداد شده است.

روشنگری ِ روشنگری | ۹:۱۳,۱۳۹۸/۶/۳۱|

كنت دو گوبینو، شرق‌شناس و دیپلمات مشهور فرانسوی در قرن نوزدهم در یكی از نوشته‌هایش تاكید می‌كند كه در مواجهه با ایرانیان از او درباره هگل می‌پرسیدند درحالی كه او به تشخیص خودش، دكارت و كانت را بیشتر به حال ایرانیان سودمند می‌داند زیرا از دید او ایرانیان به دلیل سابقه عرفانی و ادبیاتی پیشاپیش با اندیشه‌های رازورزانه و خردگریزانه آشنا هستند و هگل و متفكرانی چون او آنها را بیشتر در این پیچیدگی و باطنی‌گری فرو می‌برد

مروری بر كتاب «فلسفه سیاسی ماكیاولی» | ۹:۹,۱۳۹۸/۶/۳۱|

چه حرف و نكته‏ای درباره ماكیاولی، این نماد برجسته شرارت، مانده كه گفته نشده باشد. اما در حالی كه بسیاری او را ناصح و مشاور شروری‌‌ می‌دانند كه پندهای شیطانی خود را به شهریاران ارزانی می‌دارد تا آنها به هر قیمتی بر مسند قدرت تكیه زنند، دیگرانی او را متفكر جمهوریخواهی معرفی می‌كنند كه اولین نقدهای رنسانسی را بر پیكر كلیسا وارد می‌كند تا زمینه‌ساز جدایی دین از سیاست شود.

غزالی و فلسفه اسلامی / رضا داوری اردکانی | ۱۰:۴۴,۱۳۹۸/۶/۳۰|

ظاهراً جایگاه غزالی در تاریخ فلسفۀ اسلامی معلوم است. بسیاری کسان، گمان می کنند که او با فلسفه مخالفت کرده و آن را از سیر و پیشرفت باز داشته است. در اینکه کتاب تهافت الفلاسفة، متضمن مطالب کلامی ضد فلسفه و احکام فقهی مشعر بر انتساب آراء فلاسفه به کفر و بدعت است، تردید نمی توان کرد.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما