اندیشه


بازگشت به نهج‌البلاغه | ۹:۱۲,۱۳۹۸/۹/۱۶|

جریان نواندیشی در جهان اسلام و حوزه‌های علمیه در عصر جدید تحولات مهمی را از سر گذرانده است. رشد شاخه‌های مختلف علوم انسانی در این عصر و ابداع رویکردهای نوین در نحوه مواجهه با متن (به‌ویژه متون مقدس) باعث ارتقای نگاه به دین نیز شد.

مدرنیته همچون گذری ناتمام | ۹:۲۹,۱۳۹۸/۹/۱۱|

گفتار حاضر، روایتی از سخنرانی مراد فرهادپور در جلسه پرشور و هیجان نقد و بررسی كتاب «نامیدن تعلیق» است كه در دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. این كتاب كه حاصل برنامه پژوهشی ابراهیم توفیق و همكاران است، اثری ارزشمند و متفاوت در زمینه جامعه‌شناسی تاریخی انتقادی در ایران است كه شایسته است جداگانه و به تفصیل به آن پرداخت.

والرشتاین و ما | ۷:۲۷,۱۳۹۸/۹/۹|

نهم شهریورماه سال جاری ایمانوئل والرشتاین(1930-2019) نظریه‎پرداز آمریکایی در حوزه علوم اجتماعی درگذشت. والرشتاین برای جامعه علمی ایران ناشناخته نبود، شماری از آثارش چون جلد نخست نظام جهانی مدرن(ترجمه سناءالدین سراجی)، علوم اجتماعی نیندیشیدنی(ترجمه احمد نادری)، سرمایه داری تاریخی(ترجمه یوسف نراقی) و سیاست و فرهنگ در نظام متحول جهانی(ترجم پیروز ایزدی) به فارسی منتشر شده اند

بررسی تطبیقی عرفان شمنی و تصوف اسلامی | ۱۱:۳۶,۱۳۹۸/۹/۶|

بیشتر مکاتب عرفانی جهان سعی بر آن دارند تا با شیوه‌ها و روش‌هایی، سالک و نوآموز را از هستی روزمره و دنیوی جدا سازند و به سرمنشأ نیروی حقیقی عالم و دنیای پررمزوراز جهان مینوی هدایت کنند. شمنیسم یکی از آن مکاتب عرفانی است که با آیین‌ها و اعمالی خاص، سالک را به خلسگی و بی‌خویشی می‌کشاند و بدین‌واسطه و از طریق یاری‌جستن از دنیای ارواح و عالم خدایان، موجب اعمالی خارق عادت می‌شود.

فلسفه علیه سیاست / مهدی شکری - مترجم: مینا قاجارگر | ۱۰:۵۵,۱۳۹۸/۹/۴|

در این پژوهش می‌کوشیم دو نکته را در نظریۀ سیاسی اشتراوس بررسی کنیم. نکتۀ نخست رابطۀ میان سیاست و فلسفه است و نکتۀ دوم رویکرد تحلیلی به تأکید اشتراوس بر فلسفۀ رمزی.[۱] استدلال ما در اینجا آن است که بی‌اخلاقی‌ای[۲] که اشتراوس از آن برای احتجاج برضد فلسفه و جدا کردن عقلانیت از سیاست بهره می‌جوید، نهایتاً موجب انتقاد به رویکرد خود او خواهد شد. استدلال او به‌نحو اجتناب‌ناپذیری محکوم به خودویرانگری است. سپس می‌کوشیم رویکرد رمزی او را از دیدگاهی سیاسی فهم کنیم.

سرزمین حكمت | ۱۲:۵۵,۱۳۹۸/۹/۳|

نشست نگاهی به سنت فلسفی طهران صبح روز چهارشنبه 29 آبان ماه به مناسبت روز جهانی فلسفه در مدرسه عالی شهید مطهری برگزار شد. در این نشست، سیدمصطفی محقق‌داماد و غلامرضا اعوانی سخنرانی كردند. در ادامه گزارشی از این نشست از نظر می‌گذرد.

فلسفه با ما چه می‌كند؟ | ۱۰:۲۱,۱۳۹۸/۹/۲|

سومین پنجشنبه ماه نوامبر هر سال، از سال 2002 از سوی یونسكو به عنوان روز جهانی فلسفه نامگذاری شد. به این مناسبت، دانشگاه‌ها، موسسات، پژوهشگاه‌ها و پژوهشكده‌های مختلف در سراسر دنیا مراسمی را برگزار می‌كنند. موسسه پژوهشی حكمت و فلسفه ایران نیز در سال جاری، نشست روز جهانی فلسفه را با موضوع آزاداندیشی برگزار كرد. این جلسه عصر سه‌شنبه 28 آبان‌ماه، در محل این موسسه، برگزار شد.

بنیاد دولت مدرن / محمد میلانی | ۱۰:۱۲,۱۳۹۸/۹/۲|

به‌طور كلی كار روی هر تفكر فلسفی و اندیشه‌های سیاسی منشعب از امر تفكر فلسفی - بالاخص تفكر سترگ كسی چون هگل - جز با فلسفیدن و درك تاریخ، فرهنگ، زبان و مولفه‌های ذهنی و سنت آن متفكر یا فیلسوف امكان‌پذیر نمی‌تواند باشد. اگر مراد قطعی این باشد و بپذیریم كه مانند یك امر عقلانی- فلسفی به مقوله توجه كرده‌ایم، پس فهم فلسفه هگل نیز جز با فهم تاریخ و فرهنگ آلمان و مهم‌تر از همه زبان آلمانی كه در نوع خودش ساحتی از بزرگ‌ترین اندیشه‌های بشری را شامل می‌شود، بی‌هیچ تردیدی غیر ممكن است.

آموزه هنرِ فهمیدن در گفت و گو با دکتر ژان گریش | ۹:۵۹,۱۳۹۸/۹/۲|

در جریان کنفرانس سه‌روزۀ «دین و حقیقت» که به ابتکار استادم ژان گروندن ـ فیلسوف برجسته کانادایی ـ در دانشگاه مک‌گیل مونترال برگزار شد، با ژان گریش (Greisch) ملاقات کردم که کشیش کلیسای کاتولیک و از فیلسوفان نامدار جهان فرانسه‌زبان است. او در سال ۱۹۴۲ در بحبوحه جنگ جهانی دوم در لوکزامبورگ به دنیا آمده و اکنون ساکن فرانسه است.

مسافر اقلیم اسلام ایرانی / احسان تاجیک | ۱۱:۲۳,۱۳۹۸/۸/۲۵|

شاید بتوان هانری کربن را اندیشمند پژوهندة فرهنگ ، حکمت و سنّت اسلام و ایران دانست ، که با تاثیر پذیری از فرهنگ ایران و اسلام به نظریه " اسلام ایرانی "رسید. اسلام ایرانی در نظر کربن بر ذهن و ضمیر ایرانیان متجلی شده و از عمق و ژرفای خاصی برخوردار بوده و این نگاه تاویلی به عنوان تفکر و جهان‌بینی کربن ریشه در نگاه فلسفی و عرفانی دارد .

ابن‌سینا می‌پرسید «چرا چیزها وجود دارند درحالی‌که می‌توانستند نباشند؟» / پیتر آدامسون | ۹:۲۶,۱۳۹۸/۸/۲۱|

این روزها فیلسوفان دیگر آن‌قدر برجسته نیستند که لقب داشته باشند. لقب‌ها در قرون میانه رایج‌تر بود. هر مدرسی‌ای۱ که سری در میان میان سرها درآورده بود لقبی داشت: بوناونتوره «دکتر ملکوتی»، آکویناس «دکتر فرشته‌خو» و دونس اسکوتوس با لقب «دکتر باریک‌بین» شناخته می‌شد. در جهان اسلام هم فیلسوفان برجسته چنین افتخاری را کسب می‌کردند. از بین این‌ها، هیچ‌کدام مناسب‌تر از عنوانِ «شیخ‌الرئیس» نبود.

در جستجویِ ممکن‌ها / عیسی عبدی | ۹:۴۱,۱۳۹۸/۸/۱۸|

گمانه زنی و فرضیه سازی معمولا ذاتی انسان هاست به طوری که در ذهن فرد رشته‌ای از احتمالات، فرض ها و امکان‌ها برای فکر کردن در مورد رویدادهای گذشته شکل می‌گیرد. انسان‌ها همچون رویدادها در بعد زمان معنا پیدا می‌کنند و در تعامل با هم هستند. اما دیدی که انسان‌ها هنگام وقوع رویداد دارند با دیدی که بعد از رویداد در ذهن آنها شکل می گیرد متفاوت است.

اندیشه انتقادی چیست؟ / منوچهر ذاكر | ۹:۵,۱۳۹۸/۸/۱۸|

عمده سخنان و آموزه‌های مكتوب و شفاهی كه در هر جامعه‌ای به اشكال گوناگون، انتشار و ابلاغ می‌شوند در یك هدف مشتركند: قبولاندن، تلقین باور و متقاعد كردن مخاطبین برای پذیرفتن حرف، داعیه یا استنتاج مورد نظر آنها. این هدف ایجاب می‌كند صاحبین سخن به انواع و اقسام روش‌های اقناعی، استدلالی و احیانا القای تاثرات احساسی توسل جویند.

تصمیم برای خروج از گفت‌وگوی بی‌پایان / یحیی شعبانی | ۱۱:۱,۱۳۹۸/۸/۴|

امروزه مجادلات فراوان پیرامون کارل اشمیت از سوی اندیشمندان متعدد و بعضاً مخالف هم، اشمیت را به متفکری زنده تبدیل کرده است. این امر علی‌رغم لعن و نفرین و سانسورهای فراوانی که در دهه‌های اخیر شامل حال وی شده است، شگفت‌انگیز می‌نماید. از سوی دیگر، ستایش‌های فراوانی که از اندیشۀ وی انجام می‌شود نیز موضوع را پیچیده‌تر می‌کند.

تا آخر عمر پژوهشگر بمانیم / کریم مجتهدی | ۱۱:۲۰,۱۳۹۸/۷/۳۰|

نه هر که حرّاف شد، سخندان محسوب می‌شود و نه هر که به زعم خود فلسفه بافت، فیلسوف و فلسفه‌دان. دانشجویان اصلی فلسفه، اعم از جوان یا پیر، این گفته را باید آویزه گوش خود کنند و از یاد نبرند که فلسفه یک رشته کاملاً تخصصی است و آن را در درجه اول باید به جدّ آموخت، چون به هر ترتیب در مکتب فلسفه نمی‌شود مستمع آزاد بود.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما