اندیشه


واژه ارسطویی «اوسیا» و نارسایی برخی از ترجمه های آن | ۹:۲۵,۱۳۹۷/۸/۲۲|

«اوسیا» برگرفته از «ایمی» (وجود داشتن)، مفهومی اساسی در هستی شناسی ارسطو است. امّا به رغم این اهمّیّت، نصّ آثار ارسطو در این باره یکدست و همگون نیست و افزون بر آن، گزینه هایی که اغلب مترجمان در ترجمه آن برگزیده یا ساخته اند، در معرض اشکال و ایراد است. در زبان لاتین نخستین مترجمان essentia را برگزیدند که به لحاظ دلالت بر «وجود» وافی به مقصود بود ولی دیری نپایید که این گزینه به سود substantia منسوخ شد.

حجابی بر علم حقیقی / علی بهرامی | ۱۱:۳۷,۱۳۹۷/۸/۲۱|

ملاصدرا در رسالۀ «سه اصل»، از سه اصل «جهل به معرفت نفس»، «حب جاه و مال و میل به شهوات و لذات و سایر تمتعات» و «تسویلات نفس اماره و تدلیسات شیطان مکاره» سخن می‌گوید و نتایج آن را برمی‌شمارد؛ نتایجی که اصلی‌ترین آن‌ها ایجاد حجاب است، حجابی که به‌واسطۀ آن، «علم ظاهر» جایگزین «علم حقیقی» (حکمت) می‌شود و «حکمت» در اجتماع به غیبت می‌رود. این غیبت حکمت، موجب می‌شود که سیاست در پیوند با علم ظاهر به تباهی کشیده شود و راه سعادت که هدف غایی زندگی آدمی است فروبسته گردد. برای نیل به سعادت، حکمت به‌عنوان علم حقیقی باید ظاهر باشد و سیاست را ذیل خود بگیرد تا راه سعادت گشوده شود.

گفت ‌و گو با محمد صنعتی، روان‎تحلیلگر و پژوهشگر فرهنگ | ۱۱:۳۰,۱۳۹۷/۸/۲۱|

محمد صنعتی در میان كتاب‌خوان‌ها و اهل فرهنگ ایرانی بیش از آنكه به عنوان یك روانكاو موفق و برجسته شناخته شده باشد، یك منتقد فرهنگ و پژوهشگری متعهد در حوزه ادبیات و فلسفه است كه با نگاه و رویكردی روان‌شناختی به بازخوانی میراث فكری و فرهنگی ما می‌پردازد و در این كار اهل تعارف و مجامله نیست.

اندیشه سیاسی امام موسی صدر | ۸:۱۶,۱۳۹۷/۸/۲۱|

گزارش نشست هفتگی شهر کتاب به مناسبت رونمایی کتاب درآمدی بر اندیشه‌ سیاسی امام موسی صدر نشست هفتگی شهر کتاب به رونمایی کتاب «درآمدی بر اندیشه‌ سیاسی امام موسی صدر» اختصاص داشت که به تلاقی اندیشه و عمل این شخصیت برجسته می‌پردازد. این جلسه با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسن اختری، حجت‌الاسلام و‌المسلمین دکتر حمیدرضا شریعتمداری، دکتر شریف لک‌زایی و مهندس مهدی فیروزان برگزار شد.‏

خرد، پشتوانه علم / دکتر رضا داور اردکانی - بخش چهارم و پایانی | ۸:۵,۱۳۹۷/۸/۲۱|

در قرون اخیر نیاکان ما کمتر بخت برخورداری از خرد اسلاف قرون دوم تا دوران ورود به تجددمآبی را داشته‌اند. گویی در دو قرن اخیر که بادی از سوی غرب وزیده و بویی از خرد جدید و تجدد آورده، خرد قدیم را پوشانده است. نکته‌ای که درکش آسان نیست و به این جهت تکرارش ضرورت دارد، این است که خرد اروپای جدید با خرد قرون وسطی و خرد دوره اسلامی و یونانی تفاوت کلی داشته است. یونانیان هم در طی دوهزار و پانصد سال تاکنون هرگز به مراتب خردی که نیاکان قدیمشان از آن برخوردار بودند، نرسیدند و ظاهراً از رجوع به آن برای دریافت صورت‌های دیگر خرد نیز ناتوان بودند یا به هر حال نشانی از این رجوع را کمتر می‌توان یافت.

تاثیر تکامل بخش ذکر در سلوک الی الله | ۱۲:۵۷,۱۳۹۷/۸/۱۹|

«ذکر» و یاد خداوند یکی از مهم ترین عبادت های اسلامی است و در تکامل معنوی انسان نقش مهمی به عهده دارد. به همین دلیل، خداوند در قرآن، آیه های متعددی را درباره آن نازل فرموده است. در سیر و سلوک، «ذکر» نقش اساسی و بنیادی برعهده دارد؛ چنان که بدون ذکر و یاد خداوند، تحولی در درون سالک به وجود نمی آید و پدید آمدن حالت ها و مقام های عرفانی بدون آن ناممکن است.

تفسیری فلسفی از مفهوم پدرسالاری در تاریخ ایران در مصاحبه با سیاوش جمادی (۸) | ۱۱:۴۱,۱۳۹۷/۸/۱۹|

متن زیر مصاحبه مفصل با سیاوش جمادی است که به دلیل حجم بسیار زیاد آن بخش اندکی از آن در نشریه فرهنگ امروز منتشر شده است. سیاوش جمادی در این مصاحبه مفصل از فلسفه سخن گفت و از تاریخ. از ایران سخن گفت و از جهان. از سنت سخن گفت و از مدرنیته. از مردم سخن گفت و از حاکمان و اینکه چگونه ایرانیان با مشروطه نیم بند تلاش کردند با الگوپذیری از غرب از سرنوشت تاریخی خود فاصله بگیرند. او همچنین از چرایی ناکامی ما برای ایجاد آنچه که در غرب دموکراسی نامیده می شود سخن گفت. آنچه که این مصاحبه را مهم جلوه می دهد تلفیق تاریخ و فلسفه در رسیدن به یک پاسخ مطلوب است. مطلب زیر بخش هشتم این مصاحبه است.

موسیقی؛ عنصر جدایی‌ناپذیر آیین‌ها / علی مغازه‌ای | ۱۱:۵۵,۱۳۹۷/۸/۱۵|

آیین در فرهنگ لغت به رسم، عادت، سنت، مذهب، کیش و... معنا شده است؛ اما موسیقی چیست؟ موسیقی هر صدایی است که انسان در تولید آن نقش دارد و قواعد فیزیک صوت را بر آن سوار می‌کند تا ما از آن احساسی خارج از چارچوب طبیعت داشته باشیم. این تعریفی همه‌فهم برای موسیقی محسوب می‌شود؛ اگرچه تعریف‌های مختلفی می‌توانیم برای آن داشته باشیم.

خرد، پشتوانه علم / دکتر رضا داور اردکانی ـ بخش سوم | ۱۱:۳۳,۱۳۹۷/۸/۱۵|

اگر اهل اختیاریم، در تحقق امکان‌ها می‌کوشیم و البته هرچه دامنه امکان‌های فراروی ما وسیعتر باشد، اختیارمان بیشتر است؛ اما اگر به امکان‌ها و محدودیت‌ها کاری نداریم و لوازم و شرایط تحقق چیزها و کارها را نمی‌دانیم، جز سودای محال و و دعوی‌های بیهوده کاری نمی‌توانیم بکنیم و دست خالی می‌مانیم!

منشأ وجودی شرّ در فلسفه افلاطون / فاطمه بختیاری | ۱۰:۴۷,۱۳۹۷/۸/۱۳|

بدون شک در دنیای پیرامون ما شرّ و فساد و ناگواری های بسیاری مثل بیماری و جهل و فساد و سیل و زلزله و مانند آن به چشم می خورد، که در وجود و واقعیت داشتن آن ها نمی توان تردید کرد. شرّ از مباحث مهم در فلسفه، به ویژه در مابعدالطبیعه است و دقیقاً به همین دلیل متفکران بزرگ همواره در باب آن اندیشیده اند و سعی در تبیین آن داشته اند.

از فلسفۀ علم تا فلسفۀ علوم انسانی / علی فتحی | ۱۰:۳۹,۱۳۹۷/۸/۱۳|

پرداختن به فلسفۀ علوم انسانی بدون طرح بحث از فلسفۀ علم امکان پذیر نیست. هیدگر هرچند به صراحت به فلسفۀ علوم انسانی ورود نکرده است، با توجه به ایده هایی که در باب فلسفۀ علم طرح کرده و نیز از طریق تتبع در مطاوی برخی آثار و درس گفتارهای وی، امکان طرح پرسش از فلسفۀ علوم انسانی وجود دارد. با عنایت به مناقشاتی که پدیدارشناسی هرمنوتیکی هیدگر درحوزۀ علم ایجاد کرده است

کاربردی‌سازی علوم انسانی - بخش اول | ۸:۵۲,۱۳۹۷/۸/۱۲|

علوم انسانی به عنوان یکی از مولفه‌های مهم حیات علمی در هر کشوری شاخص بسیار مهمی در توسعه به شمار می‌رود. تغییر رویکرد جوامع مدرن کنونی به ماهیت و کاربرد علوم، تحولات مهمی در سیستم‌های آموزشی دانشگاهی و حتی فعالیت‌های غیردانشگاهی پدید آورده است و نتایج موفقیت‌آمیز این تحولات شامل تنوع، تغییر، اصلاح و توانمندسازی رشته‌های علمی است که در علوم انسانی با ضرباهنگ کندتری پیش رفته است. نوشتار حاضر با درنظر گرفتن دو هدف کلی بحث را آغاز کرده و بسط موضوع را در مقالات بعدی دنبال خواهد کرد.

خرد، پشتوانه علم/ دکتر رضا داور اردکانی - بخش دوم | ۸:۴۸,۱۳۹۷/۸/۱۲|

در برابر نظر ارسطو در باب «انسان مدنی بالطبع»، رأی فوکو را می‌توان در نظر آورد که نسبت زیست و مدینه را در تغییر معنی زیست دیده و سیاست دوره جدید را سیاست زیست حیوانی انگاشته است. نمی‌دانم آیا فیلسوف فرانسوی به تغییر در زیست‌شناسی انسان فکر می‌کرده است، یا صرفاً در ترکیب زندگی و سیاست، زندگی را زندگی حیوانی می‌دیده است!

رسالت فلسفه آسمان است یا زمین؟ / عباسعلی منصوری | ۱۳:۵۸,۱۳۹۷/۸/۷|

دکتر محسن رنانی در تاریخ ۱۴ مرداد سخنرانی‌ای داشتند با عنوان «از فلسفۀ توسعه تا توسعۀ فلسفه» که همچون سایر تأملات ایشان نکات قابل تأمل و قابل استفاده‌ای داشت. به نظرم صرف‌نظر از توضیحات ایشان در توصیف و چیستی توسعه، چکیده و اصل سخن وی این بود که مسیر توسعه در غرب این‌گونه بوده است که نقطۀ عزیمت و جرقۀ حرکت از جانب فیلسوفان بوده است و سپس این تحول به عالمان و عالَم علم انتقال یافته و از ایشان به فناوری؛ و هم‌زمان نیز روشنفکران تغییر و تحول در فرهنگ را کلید زدند؛ لذا آغازگر توسعه باید فلاسفه باشند نه سیاسیون

تفسیری فلسفی از مفهوم پدرسالاری در تاریخ ایران در مصاحبه با سیاوش جمادی (7) | ۱۱:۲,۱۳۹۷/۸/۶|

نیچه و مارکس و هگلیان چپ و رمانتیک ها از میانۀ سدۀ نوزدهم در متن مدرنیته انتقاداتی داشتند که بسیاری از آنها در خود اروپا نیز بعدها در مقیاس وسیع منتشر شدند. حتی جوش و خروش خوش بینانۀ روشنگران قرن ۱۸ نیز در میانۀ سدۀ ۱۹ رنگ می بازد ؛ آن هم در اثر بحران های جامعۀ صنعتی و در حقیقت مسئله های عینی ، ملموس و واقعی که هم در آثار ادبی ای چون رمان های دیکنس و امیل زولا و بالزاک توصیف شده اند و هم در کاپیتال مارکس به ویژه در بخشی که سخن بر سر شرایط کار و دستمزد و استثمار مردان و زنان و کودکان در اعماق معادن زغال سنگ با آمار و شاخص های دقیق است

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما