داوری اردکانی: اهل ایدئولوژی، فلسفه را ‌به استخدام سیاست درمی‌آورند‌
|۹:۴۵,۱۳۹۹/۳/۱۷| بازدید : 177 بار

 

دکتر رضا داوری اردکانی، استاد فلسفه و رئیس فرهنگستان علوم، در پاسخ به این پرسش که همواره تأکید داشتید که فلسفه نباید به اغراض سیاسی آلوده شود، اما به هر حال طی تاریخ بارها شاهد سیاست‌زده شدن فلسفه بودیم. این سیاست‌زدگی چه پیامدهایی را برای مسیری که فلسفه در ایران پیموده داشته است؟گفت: اهل ایدئولوژی فلسفه را به استخدام سیاست درمی‌آورند. در این که سیاست باید متکی به فلسفه یا به طور کلی به تفکر باشد، تردید نمی‌توان کرد اما خلط میان فلسفه و سیاست و بهره‌برداری از فلسفه برای مقاصد سیاسی حرف دیگری است. این قبیل سوءاستفاده‌ها نشانه ضعف فلسفه است و از درآمیختن سیاست با فلسفه نه سودی به سیاست می‌رسد و نه فلسفه قوت می‌گیرد. تا آنجا که من می‌توانم دریابم تفسیر فلسفه با سیاست و تلقی آن به عنوان وسیله‌ای در خدمت قدرت، مایه اغتشاش در فهم و سوءتفاهم در باب آزادی و قانون و اخلاق می‌شود. می‌توان به سیاست و در سیاست فکر کرد اما درآمیختن فکر با مقاصد و اغراض سیاسی در بهترین صورت کاری تبلیغاتی است.‌

 

وی در بخش دیگری از گفته‌هایش اظهار کرد: ما به هر جا بخواهیم برویم باید جایگاه کنونی خود را بشناسیم زیرا راه ما از اینجا شروع می‌شود. من هم کوشیده‌ام بدانم که در چه عالمی به سر می‌بریم و اصول حاکم بر این جهان چیست. ما با تجدد سر و کار داریم. آیا می‌توانیم در این سر و کار داشتن بدون این که بدانیم تجدد چیست، آزادی عمل داشته باشیم؟ اگر من، غرب و تجدد و حتی علم را نقد کرده‌ام به اقتضای وظیفه‌ام در تعاطی فلسفه بوده است اما چون در کشور ما نقد وجود ندارد و معمولاً نقد با نزاع و جدال و دشمنی اشتباه می‌شود، اگر کسی هم غرب را نقد کند چون کمتر می‌دانند که نقد به معنی درک و شناخت است، آن را دشمنی تلقی می‌کنند؛ به ویژه اگر این نقد متوجه چیزهایی باشد که در ناخودآگاه گروه‌هایی از مردم جای مقدسات را گرفته است و مقدس شمرده می‌شود.‌

 

دکتر داوری گفت: کار فلسفه درک ماهیات از طریق نقد است. علم و غرب و تجدد را باید نقد کرد و شناخت اما گاهی نقد هم استوار و دقیق نیست. پس نقد را هم می‌توان نقد کرد. اما آن را دشمنی انگاشتن، نشانه بیگانگی با فهم و علم و فلسفه است. غرب و تجدد را با غرب سیاسی و کشورهای توسعه‌یافته و قدرتمند نیز نباید اشتباه کرد. تجدد، یک نظام و نظم زندگی و دورانی تاریخی است. با نظام زندگی بشری و دوران تاریخی ستیزه نمی‌توان کرد. پس من چگونه علم‌ستیز و غرب‌ستیز و تجددستیز باشم. گرفتاری گروه‌‌هایی از درس‌خوانده‌های ما این است که به جای این که علم را به درستی بیاموزند و به کار گیرند و جهان کنونی و غرب و تجدد را بشناسند و امکان‌های توسعه خود را با این شناخت دریابند، به مفاهیم علم و دموکراسی و آزادی دلخوشند و آن را برای یک زندگی خوب کافی می‌دانند.‌

 

وی همچنین درباره ترجمه و تألیف کتاب در حوزه فلسفه و ارتباط آن با مسائل جامعه ایرانی گفت: در سال‌های اخیر ترجمه و انتشار کتاب‌های فلسفه رونق داشته است و این مایه امیدواری است. ما باید با فلسفه جدید و معاصر آشنا شویم زیرا با جهان کنونی سر و کار داریم. مهم این است که بتوانیم این فلسفه‌ها را به درستی دریابیم و بدانیم که چه جایگاهی می‌توانند در تاریخ ما داشته باشند. تجدد که آمد، ریشه پیوند ما با گذشته را سست کرد و ما را در آشوب میان دو جهان قرار داد. اکنون هم از فلسفه قدیم خودمان و هم از فلسفه جدید باید مدد بگیریم که به جهان خودمان نظم و سامان بدهیم. فلسفه‌ها به صورتی که در کتاب‌ها آمده‌اند، مستقیماً به ما کمکی نمی‌کنند بلکه باید از آنها برای تفکر کمک گرفت. ما با تفکر خودمان می‌‌توانیم به زندگیمان نظم بدهیم.‌

 

دکتر داوری به این پرسش که چرا ما در علوم انسانی به ویژه در سال‌های گذشته نتوانستیم قهرمانان علمی را تربیت کنیم که ناظر بر جامعه و تأثیرگذار بر آن باشند؟ پاسخ داد: دانش، فرع نیازمندی و داشتن مسأله است. اگر طلب باشد، علم را از چین و هر جای دیگر که باشد می‌گیرند. اما اگر طلب نباشد، همه علم جهان هم در دسترس باشد، سود ندارد و کسی به آن اعتنا نمی‌کند. ما پرسش و مسأله نداشتیم؛ چنان‌که اکنون هم نداریم یا کم داریم. مسأله که نباشد، طلب هم نیست و علم در حد آموخته‌ها باقی می‌ماند و دانشمندان در مرحله آموختن متوقف می‌شوند و حتی اگر استعداد و شایستگی رسیدن به مراتب والای علم و نظر هم داشته باشند، بدون طلب به کجا بروند. خدا کند موانع تاریخی فعلیت یافتن این همه استعداد که در کشور ما وجود دارد و گاهی درخشش آنها را در جاهایی دیده‌ایم، برطرف شوند و شاهد آثار بزرگ علم و نظر و تفکر باشیم.‌

منبع: ایبنا

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما