اخلاق در نامه شهریاران
|۱۰:۴۲,۱۳۹۹/۲/۲۷| بازدید : 89 بار

یادی از «غلامرضا رشید یاسمی» و كوشش‌هایش برای ادبیات تعلیمی

مجتبی احمدی: گورستان ظهیرالدوله تهران پس از هجدهم اردیبهشت ‌ماه سال 1330 پیكر بی‌جان هنرمندی را دربر گرفت كه ایرج افشار درباره‌اش گفته: «در بسیاری از كارهای ادبی، راهبر آیندگان و چراغی فرا راه اخلاف خویش بود. عمری رنج برد و جان فرسود و البته نامش در تاریخ ادب ایران ثبت خواهد ماند.»

 

زنده‌یاد «غلامرضا رشیدیاسمی»، ادیب، پژوهشگر، نویسنده و مترجم كه چند دهه پیش با بزرگانی همچون محمدتقی بهار و سعید نفیسی هم‌دوره و همكار بود و حالا چند دهه پس از وفاتش در تهران، نام او بر خیابانی است كه خیابان ولیعصر را به بزرگراه كردستان می‌رساند، در جوانی از كرمانشاه به تهران رفت و با كارنامه‌ای پربار به روزگار پیری رسید. البته كه نام او نه به‌خاطر یك خیابان، بلكه با خاطره كوشش‌ها و جوشش‌هایش در عرصه فرهنگ و ادبیات است كه ماندگار شده. نخستین تالیفش در شرح احوال ابن‌یمین فریومدی، شاعر قرن هشتم بود و بعد به تصحیح «سلامان و آبسال» جامی و بعدها به ویرایش دیوان شاعرانی همچون مسعود سعد سلمان و هاتف اصفهانی رسید.

 

رشید یاسمی كه با تصحیح «اندرزنامه» اسدی طوسی در سال 1304 دلبستگی‌اش به «ادبیات تعلیمی» را نشان داده بود، دو ‌سال بعد سراغ اثر مانای حكیم طوس رفت و كتاب ارجمند «شاهنامه» را در جست‌وجوی بیت‌هایی با آموزه‌های اخلاقی ورق زد. نتیجه آن تحقیق و تورق، كتاب «نصایح فردوسی» بود كه در سال 1306 به اهتمام موسسه خاور تهران به چاپ رسید. در آغاز مقدمه كتاب، رشید یاسمی آورده است: «در گفتار فردوسی، جنبه‌های مختلف از رزم و بزم و تاریخ و افسانه و تحقیقات لغوی و جغرافیایی و معرفت‌الروحی می‌توان یافت كه هر یك سزاوار صرف وقت و جمع‌آوری و طبع جداگانه است، چنانكه خود فرماید: بدین نامه شهریاران پیش/ بزرگان و جنگی‌سواران پیش// همه رزم و بزم است و رای و سخن/ گذشته بسی روزگار كهن// همان دانش و دین و پرهیز و رای/ همان رهنمونی به دیگرسرای// ز چیزی كز ایشان پسند آیدش/ همان روز را سودمند آیدش// كزان برتران یادگارش بُود/ همان مونس روزگارش بود» اما چنانكه اشاره شد، رشیدیاسمی دلبسته ادبیات تعلیمی بود، دغدغه اخلاق داشت و به‌درستی و روشنی دریافته بود آنكه شاهكار حماسی‌اش را به نام خداوند جان و خرد آغاز می‌كند، حكیمانه در پی افروختن چراغی است كه در این تاریكستان، روشنای راه خردورزی باشد. رشید یاسمی مخاطبش را هم به‌خوبی می‌شناسد و با زبانی ساده در ادامه مقدمه می‌نویسد: «نگارنده برای این دوره كه طبقه محصلین و سایر جوانان بیش از هر چیز به مطالب اخلاقی احتیاج دارند، استخراج نصایح شاهنامه را بر سایر قسمت‌ها ترجیح داد.» او یك ‌سال را عاشقانه به شاهنامه‌خوانی و نسخه‌برداری از بیت‌های پراكنده در كتاب جاودانه فردوسی یگانه می‌گذراند و سرانجام نزدیك به 1600 بیت شعر با درون‌مایه‌های اخلاقی می‌یابد و آنها را ذیل موضوعاتی از این دست دسته‌بندی می‌كند: پروردگار، نیكی و بدی، شجاعت، كار و كوشش، بخشش و رادی، قناعت، امید، شادی و دوستی.

 

باری، اگرچه این كار رشید یاسمی را نمی‌توان همپایه با دیگر كوشش‌ها و پژوهش‌های ادبی‌اش قلمداد كرد، اما اعتنا و التفات او به تعلیم و ترویج چیزی سزاوار ستایش است كه گوهر كمیاب روزگار ماست؛ اخلاق‌مداری.

منبع: روزنامه اعتماد

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما