تراژدی برای تعالی / اومبرتو گالیمبرتی، ترجمه - پریسا نظری
|۱۱:۴۰,۱۳۹۹/۱/۱۷| بازدید : 124 بار

 

ترس یا اضطراب از كرونا در روانشناسی اجتماعی!

اومبرتو گالیمبرتی نویسنده، جامعه شناس و روانكاو صاحب‌نام ایتالیایی است. وی همچنین خبرنگار روزنامه لا رپوبلیكا واستاد دانشگاه كافوسكاری شهر ونیز است. در سال ۱۹۴۲ در شهر مونتزا در ایتالیا به دنیا آمد. بعد از فارغ‌التحصیلی در رشته فلسفه از دانشگاه كاتولیكا درمیلان به ادامه تحصیل در رشته روانشناسی در دانشگاه بازل سوییس تحت نظر كارل یاسپرز _ روانشناس و فیلسوف آلمانی _ پرداخت. گالیمبرتی بعدها آثار متعددی از یاسپرز را به ایتالیایی ترجمه كرد و سهم بسزایی در معرفی او در ایتالیا داشت. در سال ۱۹۷۶به كشورش باز‌گشت و در دبیرستانی در زادگاهش به تدریس تاریخ و فلسفه پرداخت. در سال ۱۹۷۹ دانشكده ادبیات و فلسفه دانشگاه كا فوسكاری شهر ونیز از او به عنوان استاد فلسفه تاریخ دعوت به همكاری كرد. از سال ۲۰۰۲ به تدریس روانشناسی و فلسفه اخلاق روی آورد و به عضویت انجمن بین‌المللی روانكاوی درآمد و سپس معاون مدیر انجمن فلسفه ایتالیا شد. از سال ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۵ در هفته‌نامه ایل سُله ونتی كواترو اُره و پس از آن در روزنامه لارپوبلیكا مقاله‌های متعددی نوشت و هنوز به همكاری با هفته‌نامه زنان‌، نشریه ضمیمه روزنامه لا رپوبلیكا، ادامه می‌دهد. او در سال ۲۰۰۲ برنده جایزه بین‌المللی روانكاوی شد و همچنین مدال فرهنگ اینیاتسیو سیلونه ۱۰سال ۲۰۱۱را از آن خود كرد. از آثار و نوشته‌های او می‌توان به «هایدگر،یاسپرز و غروب مغرب زمین» (۱۹۷۵)، «زبان و تمدن. تحلیل زبان غربی در آثار هایدگر و یاسپرز» (۱۹۷۷)، «روانشناسی و پدیدارشناسی» (۱۹۸۴)، «انسان‌شناسی فرهنگی، قواعد ابزار آگاهی معاصر» (۱۹۸۵)، «دعوت به اندیشه‌های مارتین هایدگر» (۱۹۸۶)، «فرهنگنامه روانشناسی» (۱۹۹۴)، «ردپای تقدس. مسیحیت و تقدس‌زدایی» (۲۰۰۲)، «راز پرسش‌ها در مقوله انسان و خدا» (۲۰۱۱)، «اساطیر عصر ما» (۲۰۱۲) و ده‌ها كتاب و مقاله و سخنرانی دیگر طی چهار دهه پژوهش و تدریس آكادمیك، اشاره كرد. پروفسور گالیمبرتی همچنین در آخرین مصاحبه‌اش با تلویزیون كانال ۷ ایتالیا در مورد واكنش شهروندان و سیاست‌مداران در رابطه با پدیده شیوع ابتلا به ویروس كرونا می‌گوید.

 

********

مكانیسم درست

استفاده ازواژه ترس در مقابل خطر ابتلا به ویروس كرونا در میان مردم بسیار معمول است اما این واژه توصیف نادرستی از احساسات رایج در شرایط فعلی است. همانطور كه می‌دانیم ترس مناسب‌ترین مكانیزم دفاعی انسان در مقابل شرایط مخاطره‌آمیزتعریف شده است، مانند زمانی كه قبل از عبور از خیابان به راست و چپ نگاه می‌كنیم چون از خطر تصادف می‌ترسیم. طریقه ابتلا به ویروس كرونا و تبعات ناشی از آن اما یك مقوله تعریف شده نیست، چون هنوز نمی‌توانیم اطمینانی به اینكه این ویروس از كجا می‌آید و از كدام راه و از طریق چه كسی می‌تواند ما را مبتلا كند داشته باشیم. بنابراین مانند هر آنچه در بعد تعریف شده ذهن ما نمی‌گنجد، مكانیزم مناسب دفاع از آن نه ترس بلكه اضطراب است.

 

همان‌طور كه كودكان زمانی از آنچه در پیرامون آنها می‌گذرد می‌ترسند كه بتوانند آن را تعریف كنند، بسیاری از كشورها نیز برای غلبه بر اضطراب مردم از طریق ارایه تعریفی از خطر شیوع ویروس كرونا،در ابتدا آن را به چین و سپس به ایتالیا نسبت دادند،در نتیجه از معاشرت با چینی‌ها و ایتالیایی‌ها وحشت دارند. این نوع عملكرد به ظاهر هوشمندانه برای جلوگیری از پریشانی و اضطراب عمومی نه تنها مفید نخواهد بود بلكه به مشكلات متعددی ناشی ازعدم آگاهی صحیح شهروندان در زمانی كه دامنه شیوع ویروس به این كشورها كشیده خواهد شد می‌انجامد. از نظر من هرگونه اقدامی در جهت جلوگیری از تشویش اذهان عمومی كه به ایجاد باورهای نادرست در جامعه منجر شود نتایج اسفباری در پی خواهد داشت.

 

انتخاب میان بد و بدتر

ارسطو به ما می‌آموزد كه رفتار انسانی قابل پیش‌بینی نیست و نمی‌توان مانند تئوری‌های ریاضی به سادگی از داده‌ها به نتیجه‌گیری قطعی رسید. از دیدگاه ارسطو رمزگشایی قطعی از رفتار انسانی ممكن نیست، بنابراین برای درك عمیق آن می‌باید نه تنها از آگاهی بلكه از ویژگی دیگری كه او فرنزیس می‌نامد برخوردار بود. این واژه یونانی به معنی منش خردمندانه یا به سادگی خرد است و می‌توان آن را انتخاب بهترین عملكرد ممكن با در نظر گرفتن شرایط موجود یا انتخاب میان بد و بدتر نامید.

 

هومر هم در ایلیاد از فرنزیس به عنوان ویژگی اولیس نام می‌برد چون اولیس دارای توانایی‌های چشمگیری در انتخاب روش‌های خردمندانه در مواجهه با شرایط خطیر است. عمیقا امیدوارم كه سیاست‌گذاران عصر حاضر با نگرشی از این دست به توانایی مدیریت خردمندانه شرایط خطیر امروز دنیا دست یابند. در این میان در ایتالیا شاهد عملكرد نادرست آن دسته از سیاستمداران نیز هستیم كه درصدد بهره‌برداری سیاسی از شرایط اضطراری یك اپیدمی هولناك در جامعه هستند و تنها به قصد جمع‌آوری رای بیشتر در انتخابات آینده، به جای بالا بردن سطح آگاهی شهروندان و رشد احساس مسوولیت جمعی در میان آنان، با انتقادهای بی‌شمار به عملكرد دولت و مسوولان به تشویش اذهان عمومی دامن می‌زنند. در حالی كه به نظر می‌رسد دولت ایتالیایی از بوته این آزمایش تا حد زیادی سربلند بیرون آمده است‌ ، هرچند كم و كاستی‌هایی در مدیریت این بحران بی‌سابقه وجود دارد كه ناشی از عدم آمادگی دولت و سیستم درمانی ایتالیا برای مواجهه با این اپیدمی فراگیر بی‌سابقه با رشدی سریع و كاملا غیر قابل پیش‌بینی است.

 

 زندگی توامان با رنج

از شهروندانی كه این روزها به توصیه متخصصین در منازل خود مانده‌اند و دست از كار كشیده‌اند یا دوركاری می‌كنند دعوت می‌كنم با بردباری همچنان به انتخاب منش خردمندانه ادامه دهند. در اینجا لازم می‌دانم به كسانی كه از قرنطینه خودخواسته در منزل خسته و كسل شده‌اند توصیه كنم از این فرصت استفاده كنند و با همسر و فرزندان‌شان ارتباط عمیق‌تری برقرار كنند. جا دارد ساعت‌های بیشتری را با فرزندان به گفت‌وگو بپردازند و شرایط موجود را برای آنها توضیح دهند. كودكان اصولا كنجكاو هستند و پرسش‌های بسیاری دارند و بهترین پاسخ برای آنها توضیح شفاف واقعیت است. فروید معتقد است كه باید از دور نگه داشتن كودكان از سختی‌ها و تلخی‌های زندگی پرهیز كرد. به‌طور مثال اگر مرگ فردی از اعضای خانواده را از كودك مخفی كنیم، این پیام را به او می‌دهیم كه زندگی همیشه زیباست و دنیا همیشه مكان امنی است و این خلاف واقعیت است.

 

بنابراین باید كودكان را به مراسم عزا برد و برای‌شان توضیح داد كه در زندگی سختی‌ها و مشقات زیادی وجود دارد. آنها نه به‌طور كامل بلكه در حد توان و آگاهی خود توضیحات ما را درك خواهند كرد. باید به كودكان آموخت كه در زندگی هیچ چیز با ضمانتنامه دایمی به آنها اهدا نخواهد شد و این باعث می‌شود كه متوجه شوند كه زندگی بی‌ثبات است و نمی‌توان همیشه ازنوعی حمایت مادرانه كه راه را برای‌شان هموار می‌كند بهره برد. پس مواجهه با ویروس كرونا هم یكی ازمشقات زندگیست و باید روش‌های جلوگیری از ابتلا و شیوع به آن را آموخت و با آن دست و پنجه نرم كرد. همچنین برای نوجوانان خواندن برخی آثار ادبی مانند رمان طاعون اثر آلبركامو و سپس گفت‌وگو درباره آن آثار بسیار مفید است. دانستن این واقعیت كه ویروس كرونا به نوعی به طاعون شباهت دارد، با این تفاوت كه در زمان شیوع طاعون بشر از دسترسی به علم پزشكی و دارو و درمان محروم بوده و ساده‌ترین عفونت‌ها مرگبار بودند، بعد ناپایدار و نا امن جهان را به تصویر می‌كشد و برای نوجوانان بسیار مفید است زیرا این تفكر را در آنها تقویت می‌كند كه مشكلات و خطرها همیشه در زندگی وجود دارند و من باید خودم را برای مقابله با آنها آماده كنم و توانایی دفاع از خود را داشته باشم. بزرگسالان هم می‌توانند از این روزهای خانه‌نشینی برای تمركز بر درونیات خود سود بجویند.

 

جایگاه ما در جهان؟

سردرگمی ناشی از متوقف شدن عادات روزمره مانند كار و تحصیل و غیره می‌تواند فرصت مناسبی برای تعمق بر احوالات درونی باشد. این واكنش هیستیریك جمعی به محدودیت مقطعی آزادی‌های شخصی من را عمیقا متعجب می‌كند. به نظر می‌رسد كه ما چنان به امكانات رفاهی روزمره زندگی مانند فشار دادن یك دكمه برای داشتن روشنایی یا بازكردن یك شیر آب برای دستیابی به آب عادت كرده‌ایم كه هر تغییری در هریك از این امكانات رفاهی یا آداب اجتماعی وهر‌آنچه به آن عادت كرده‌ایم، كافیست تا ما را به مرز جنون بكشاند. پس ما شكننده‌ترین انسان‌های عصر حاضر هستیم به ویژه اگر شرایط خودمان را با پناهجویانی كه بعد از سال‌ها دست و پنجه نرم كردن با جنگ و ویرانی در كشورشان اكنون در مناطق مرزی بلغارستان و یونان در معرض شلیك گلوله قرار می‌گیرند مقایسه كنیم. جا دارد از خودمان بپرسیم جایگاه واقعی ما در این جهان كجاست؟ محدودیت آزادی‌های شخصی آیا هزینه گزافی برای مبارزه با ویروسی كه هر روز از روز پیشین همه گیرتر و خطرناكتر می‌شود است؟

 

طاعون‌زده‌های دوران مدرن

قبل از بروز پدیده ویروس كرونا در ایتالیا هم مانند بسیاری از كشورها ترس از آفریقایی‌ها وجود داشت و این ترس در ما به وجود آورده شده بود. زمانی‌كه ویروس كرونا همه‌گیر شد، ترس از چینی‌ها هم در ما رخنه كرد. امروز ما می‌دانیم هیچ شهروند چینی ناقل ویروس كرونا در ایتالیا نبوده است و آمار مبتلایان به این بیماری در ایتالیا بیش از هر كشور دیگری در اروپاست و این ما ایتالیایی‌ها هستیم كه باعث شیوع آن در كشورهای دیگر شده‌ایم. این واقعیت باعث شده كه نه تنها دولت‌ها از ورود شهروندان ایتالیایی در كشور خود احساس خطر می‌كنند بلكه استان‌های جنوبی ایتالیا درخواست جلوگیری از ورود ساكنان استان‌های شمالی ونیز و لومباردی به شهرها‌ی‌شان را دارند. من امیدوارم به زودی این روزهای مخاطره‌آمیز را پشت سر بگذاریم و آن‌روز از یاد نبریم كه روزی ما طاعون زده‌های امروز دنیای مدرن به شمار می‌آمدیم و بدین سان بتوانیم در آینده از هر نوع از نژاد‌پرستی پرهیز كنیم. بی‌تردید در ایتالیا نژاد‌پرستی طرز تفكری ریشه دارست و حتی افرادی كه جمله معروف من نژادپرست نیستم اما ... را به زبان می‌آورند قطعا دچار این تفكر نادرست هستند. توصیه من به هموطنانم این است كه از این تراژدی برای رشد خصوصیات والای انسانی بهره جویند.

منبع: روزنامه اعتماد

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما