کاظم موسوی بجنوردی:دایره المعارف بزرگ اسلامی متوقف نخواهد شد
|۱۰:۱۶,۱۳۹۸/۹/۱۱| بازدید : 143 بار

 

 

سیدکاظم موسوی بجنوردی، رئیس دایرة المعارف بزرگ اسلامی، در گفتگو با اطلاعات در پاسخ به این پرسش که وضعیت فعلی و آینده دایره‌‌المعارف بزرگ اسلامی در آستانه چهارمین دهه فعالیت آن چگونه است، گفت: متأسفانه اتفاقات ناگواری در سال‌های اخیر افتاده‌اند و مشکلات اقتصادی گریبان بسیاری از نهادهای مختلف به‌ویژه نهادهای فرهنگی را گرفته‌اند. اگرچه اکنون نزدیک به سی و شش سال است که مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی را به صورت یک مؤسسه غیرانتفاعی و غیردولتی که طبق اساسنامه مصوب خود اموال منقول و غیرمنقولش به ارث نمی‌رسد، تشکیل داده‌ایم اما هدف عمده از تشکیل چنین مرکزی تدوین و تألیف دانشنامه‌های عمومی و تخصصی وکتب مرجع و تحول‌آفرین در ابعاد مختلف معارف بشری به ویژه فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی با تبعیت از روش علمی و بدون پیش‌داوری ایدئولوژیک بوده و اکنون هم با تمامی مشکلات همان است و همان راه را می‌رویم.

 

وی ادامه داد: عادت به استقامت دارم و یادم نمی‌آید در زندگی تسلیم شده باشم و همیشه توکل به خدا داشتم و اغلب موفقیت نسبی هم به دست آورده‌ام و البته برای آن هم سال‌ها زندان بودم و بدون هزینه نبوده است. وقتی در زندان سیاسی رژیم پهلوی دوم برای بیش از سیزده سال محبوس بودم، فرصت زیادی برای مطالعه و تعامل فکری با اکثر اندیشمندان سیاسی مخالف شاه داشتم و در آنجا بود که توکل را آموختم و استقامت را تجربه کردم.

 

بجنوردی افزود: در حوزه کارهای فرهنگی و علمی من با همان روحیه اما با نگاه دیگری فعالیتم را آغاز کردم و ادامه دادم. من این نگاه دیگر را در زندان پیدا کردم. من در زندان تعامل فکری با گروه‌های مختلف سیاسی داشتم و البته آنجا بود که متوجه شدم دستم خالی است و از آن پس به فکر دایره المعارف نویسی افتادم.

 

وی توضیح داد: من که پیوسته دنبال کمال مطلوب بودم تصمیم گرفتم که مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی را با هدف نوشتن دایره‌المعارف‌های مختلف و کتاب‌های مرجع و تحول‌آفرین تشکیل دهم. در اسفند سال ۱۳۶۲ این کار انجام گرفت. جالب است که بگویم در همان اوان کار که هنوز در مجلس دوره اول بودم، آیت‌الله جنتی عضو شورای نگهبان بود و در مجلس حضور داشت و یادداشتی بدین مضمون برای من فرستاد که: می‌خواهید دایره المعارف اسلامی بنویسید؟ به او پاسخ دادم آری درست است و جلسه‌ای با او داشتم. سپس با آقای رفسنجانی مشورت کردم و ایشان فرمود که جای آن واقعاً خالی است و گفت اساسنامه آن را بنویسید و ما بودجه آن را تأمین می‌کنیم.

 

بجنوردی اضافه کرد: من در جواب گفتم، می‌خواهم این مرکز دولتی نباشد و من هم بودجه نمی‌خواهم و سپس با حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای که آن زمان رئیس جمهور بودند مشورت کردم. ایشان قول مساعدت دادند. از جناب آقای کروبی خانه‌ای به طور موقت گرفتم و برای چنین کاری در آن مستقر شدم و چند ماهی نیز ایشان هر ماه بیست هزار تومان مساعدت کرد. من هم کتابخانه خود را که حدود هزار جلد بود هدیه کردم و در هر حال با سرمایه مبارزاتی خود که مورد توجه و عنایت بسیاری از مسؤولان کشور و دلسوزان همرزم و فرهنگ‌دوستان بود، کار را شروع کردم.

 

رئیس دایره المعارف بزرگ اسلامی با اشاره به این که اکنون با گذشت حدود سی و شش سال به برکت سازماندهی که توان خلاقیت را دارد مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی یکی از مراکز مهم فرهنگی ـ پژوهشی جهان اسلام شده است، تأکید کرد: واقعیت این است که آرزوی نگفته‌ای در دل می‌پروراندم. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای گفتند آن آرزوی نگفته چیست؟ عرض کردم اینکه ایران مرکز فرهنگی جهان اسلام شود که به نظر می‌رسد امروز این مصر و قاهره است که این جایگاه را دارد .

 

رئیس مرکز دایره‌ المعارف بزرگ اسلامی همچنین گفت: در شرایط کنونی ما چندین پروژه را بر عهده داریم و اصلی‌ترین آن دایره ‌المعارف بزرگ اسلامی به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی است. اکنون ضربه‌هایی به وضعیت مالی ما خورده ولی این ضربه‌ها نتوانسته‌اند ما را متوقف کنند. البته مجبور شدیم بسیاری از پروژه‌ها از جمله دانشنامه حقوق، دانشنامه خلیج فارس، دانشنامه هنر و موسیقی و دانشنامه ایران باستان را تعلیق کنیم. در هر حال، من از مشکلات دولت آگاه هستم و ما هم توان استقامت داریم و معوقات ما فقط ده ماه است و سعی کردیم مصارف مرکز را تا حدودی تأمین کنیم که دایره ‌المعارف دچار ضربه سخت و مهلک نشود و متوقف نگردد.

 

وی با تأکید براین که من چشم‌انداز دایره ‌المعارف را روشن می‌بینم، طر‌ح‌های دردست اقدام دایره ‌المعارف بزرگ اسلامی را به این شرح اعلام کرد:

۱- تدوین و تألیف و انتشار دایره ‌المعارف بزرگ اسلامی به زبان فارسی که تاکنون بیست و چهار جلد آن منتشر شده است.

۲- ترجمه دایره ‌المعارف بزرگ اسلامی به زبان عربی که تاکنون نُه جلد آن منتشر شده است.

۳- ترجمه دایره ‌المعارف بزرگ اسلامی به زبان انگلیسی به نام اسلامیکا که تاکنون شش جلد آن منتشر شده است.

۴- دانشنامه ایران که دایره ‌المعارفی عمومی و جهانی است و تاکنون چهار جلد آن منتشر شده است. طرح این دانشنامه در ۳۰ جلد خواهد بود.

۵- دانشنامه تهران بزرگ که تاکنون دو جلد آن منتشر شده است .

۶- دانشنامه فرهنگ مردم ایران که تاکنون شش جلد آن منتشر شده است. این دانشنامه تنها دانشنامه فولکلور ایران است که همه رفتارهای آیینی مردم ایران را به صورت مدخل‌های الفبایی شده و مبتنی‌ بر حداکثر منابع تحقیق عرضه می‌کند. این دانشنامه بسیار مهم است زیرا فولکلور جوهر هویت فرهنگی ایرانیان را می‌نمایاند و درواقع با فولکلور می‌توانیم به روحیه ملی دست یابیم و آن را بشناسیم.

۷- فهرستواره کتاب‌های فارسی که دوازده جلد آن منتشر شده و این طرح پیش‌بینی شده است که در ۲۵ جلد خواهد بود. این طرح بزرگ ملی عبارت از این است که همه کتاب‌های فارسی جهان از آغاز تا آخر قرن سیزده هجری به صورت موضوعی، معرفی و کتاب‌شناسی شوند. این امر برای حفظ زبان فارسی و حفظ آثاری که بدین زبان پدید آمده برای همیشه مؤثر و کارساز خواهد بود و اثری است برای نشان‌دادن سهم زبان فارسی در زمینه علوم و دانش بشری.

۸- فهرست مقالات فارسی در زمینه تحقیقات ایرانی که تاکنون سیزده جلد آن منتشر شده است و مقصود از آن مطلع ساختن استادان و خاورشناسان و دانشجویان از تحقیقات جدید در نشریات ادواری، مجموعه‌ها، ارجنامه‌ها و سالنامه‌های فارسی است.

۹- تاریخ جامع ایران: تألیف این اثر بزرگ ملی در بیست جلد و پس از چهارده سال تلاش و مشارکت یکصد و پنجاه استاد برجسته فراهم آمد و یکجا و به صورت آبرومندانه منتشر شد. اکنون برای تکمیل نواقص و ویرایش مجدد و رفع نقص‌ها و ضعف‌های آن مشغول ویرایش دوم پانزده جلد دوره اسلامی آن و ویرایش سوم پنج جلد دوره ایران باستان آن هستیم. این اثر ملی، تاریخ بیش از سه هزار سال مردم ایران از پیش از مهاجرت آریایی‌ها به این سرزمین تا آخر دوره قاجاریه را باز می‌تاباند و شاید بزرگ‌ترین اثر مکتوب ملی ایران باشد.

۱۰- جغرافیای جامع ایران: این اثر بزرگ در پنج جلد فراهم شده و در سال جاری منتشر خواهد شد.

۱۱- تهیه و انتشار فهارس کتابخانه مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی که اکنون بیش از یک میلیون جلد کتاب دارد و یکصد و پنجاه مجموعه کتابخانه‌ای و ده‌ها هزار سند و عکس نیز به آن اهدا شده‌اند. این فهارس عبارتند از: فهرست مخطوطات، فهرست کتاب‌های چاپ سنگی، فهرست کتاب‌های عکسی از مخطوطات برخی کشورها و نیز فهرست مجلات و نیز کتاب مجموعه‌های کتابخانه‌ای اهدا شده به این مرکز

۱۲- دیجیتالی‌کردن کتاب‌ها و تشکیل کتابخانه دیجیتالی و توسعه روزانه آن.

۱۳- تاریخ و فرهنگ کرد و کردستان.

۱۴- تاریخ و فرهنگ آذربایجان و چند پروژه دیگر که چون هنوز ثمری از آنها دیده نشده است از اطاله کلام خودداری می‌کنم.

منبع: روزنامه اطلاعات

 

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما