گلایه دکترداوری اردکانی از عدم توجه دستگاه‌های علمی به علوم انسانی
|۱۲:۱۰,۱۳۹۸/۸/۱۱| بازدید : 58 بار

 

رئیس فرهنگستان علوم در افتتاحیه مدرسه عالی علوم انسانی «روزگار نو» با بیان این‌که دستگاه‌های علمی ما به علوم انسانی وقعی نمی‌نهند، گفت: ما نیازمند این هستیم که دانش را در جای خود قرار دهیم.

 

دکتر رضا داوری اردکانی، در این مراسم توضیح داد: مدرسه «روزگار نو»، آغاز خوبی است گرچه چند بار است که این آغاز تکرار می‌شود و این نشانه همت دوستان من است که مشکلات آنها را از راه باز نمی‌دارد و دوباره به کاری اهتمام کردند که از ۲۰سال پیش می‌خواستند انجام دهند.

 

رئیس فرهنگستان علوم ادامه داد: علم به معنای عام لفظ (علم به معنای حکمت باشد یا در رأس آن حکمت باشد) باید حلال همه مشکلات باشد و ما باید به علم وفادار باشیم.

 

عضو شورای عالی مدرسه علوم انسانی «روزگار نو» تأکید کرد: شعارهای این مدرسه امیدوارکننده‌اند. هر طرح و نامی انسان را یاد چیزی می‌اندازد. وقتی «روزگار نو» را دیدم یاد مجله‌ای افتادم که مرحوم عباس اقبال آشتیانی آن را پایه‌گذاری کرد. ما همیشه علم تاریخ داشته‌ایم اما غربی‌ها که علم اجتماعی را تأسیس کردند، معنی تاریخ را نیز تغییر دادند. در فرهنگ غربی، تاریخ یک امر نو است. فکر تاریخی به عنوان یک تز و یک نظر و یک طرح که یک سیستم و فکری را بنیان گذاشت، وجود نداشت.

 

بنابر اظهارات داوری اردکانی، عباس اقبال آشتیانی، بنیانگذار وضع تازه‌ای در تاریخ بود. نباید تصور کرد که چون با چند نظر یک شخص مخالفیم، باید کل شخصیت وی را زیر سؤال ببریم. عباس اقبال فرد بزرگی است و کار بزرگی در تاریخ انجام داده، ولی ممکن است من برخی نظرات او را قبول نداشته باشم. ما امروز خیلی به تاریخ و امثال عباس اقبال نیاز داریم.

 

این چهره ماندگار فلسفه ادامه داد: علوم انسانی که امروز یکی از مسائل ماست و گرفتار آن هستیم، مشکل‌هایی دارد. اول این‌که دستگاه‌های علمی ما و مراکز سیاست علم ما به علوم انسانی وقعی نمی‌نهند.

 

در ایران قرن نوزده اگر کسی کتابی مثلاً در حوزه اقتصاد می‌خواند، نه زمینه ذهنی لازم را داشت که آن را بفهمد، نه آن کتاب وصف چیزی بوده که در اطراف خود می‌دیده و آن کتاب برایش بی معنا و بی وجه بوده است.

 

داوری اردکانی ادامه داد: وقتی می‌گوییم علوم انسانی، علم آزادی است، هر کسی یک چیز از آن می‌فهمد. ما علوم انسانی می‌خوانیم چون از جامعه قدیم جدا شدیم. از زمان مادها تا دوره اسلام نمی‌دانیم تاریخ ایران و شیوه زندگی چقدر تغییر کرده است. ابوریحان بیرونی همانطور زندگی می‌کرد که اخلاف او در صد سال پیش از آن زندگی می‌کرده‌اند؟

 

اما عالم ما عالم متغیر است و ما چاره‌ای از دگرگون‌شدن نداریم. این دگرگون شدن چگونه باید باشد و امکان‌های آن چیست؟ آیا من مثل سنگ و درخت تابع شرایط و اقتضائات هستم؟ یا یک تاریخ به وجود آمده و اسم آن تجدد است و هر طور گسترش یابد من هم باید تابع آن باشم؟

 

چهره ماندگار فلسفه افزود: تجدد هم این را نمی‌خواهد. بنابراین من باید بیندیشم که در برابر کدام جهان هستم. چگونه می‌توانم باشم و منحل نباشم؟ این‌که می‌گویم علوم انسانی، علم آزادی است، باید فکر کنم چگونه می‌توانم آزاد باشم و راه‌های موجود کدامند، لذا ناگزیر باید علوم اجتماعی را بدانیم.

 

وی به توضیحاتش چنین ادامه داد: در سیاستگذاری علمی و فرهنگی ما این گمان غلبه کرد که اگر فیزیک و مکانیک و شیمی داشته باشیم، از مزایای تجدد بهره‌مند خواهیم شد. در حالی که این‌گونه نیست. فیزیک و شیمی را نمی‌توان به هر جایی برد و توقع داشت منشاء اثر باشند.

 

امروز علم ما، علم ضعیفی نیست. ما دانشمندان بزرگی در داخل و خارج کشور داریم. همه ایرانیان خارج از کشور ایران را دوست دارند و حاضرند به کشور خدمت بکنند. نیاز ما به دانش است نه دانشمند. ما نیازمند این هستیم که دانش را در جای خود قرار دهیم.

 

همچنین علم امروز، علم کارساز است. مقاله نوشتن برای همین است. مقاله خوب است، اما سیاست علم کشور نمی‌تواند مقاله نوشتن باشد. مقاله برای این است که دانشگاه در مقامی باشد که بتواند به بازار و بنگاه‌ها مدد برساند. در ژاپن و آمریکا اینگونه است، اما مقالات ما به خارج پرتاب می‌شوند و در کلاس و کتاب ما نمی‌آیند.

 

اردکانی تأکید کرد: نظر من این است که ما از علم هیچ چیز نمی‌فهمیم. علوم انسانی و بیشتر فلسفه، می‌توانند به ما علم بیاموزند.

 

بنابراین علم انسانی را باید با نظر انتقادی بخوانیم. شما باید به قصد علم‌آموزی به سوی علم بروید. اگر تسلیم حق باشیم هیچ علمی ما را گمراه نمی‌کند.

 

این چهره ماندگار فلسفه ادامه داد: ما به علوم اجتماعی نیاز داریم چراکه باید جهان کنونی را بشناسیم. جهان کنونی را در فیزیک نمی‌توان شناخت، بلکه در تاریخ غرب می‌توان شناخت. این علوم باید آموخته شوند تا به ما مجال فکر کردن بدهند. اینها وضع کنونی عالم است. این وضع را باید بشناسیم تا اکنون خود را بشناسیم. ما اروپا را می‌شناسیم برای اینکه اثری در جهان دارد که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

منبع: مهر

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما