ملال، رنج و عشق
|۱۰:۲۹,۱۳۹۸/۷/۳| بازدید : 76 بار

 

سه فلسفه زندگی در كتاب مقدس به روایت پیتر كریفت

محسن آزموده:  ملال، رنج و عشق سه درونمایه مشترك در زندگی انسانی هستند. عموم آدم‌ها، اگر نگوییم به تحقیق همه ایشان، روزها و ساعت‌هایی از زندگی دچار كسالت، ملالت و احساس عمیق بیهودگی و پوچی میشوند، لحظاتی به دلایل مختلف درونی و بیرونی، رنجیده‌خاطر میشوند و از درد و مصیبت میرنجند و احتمالا روزگاری را به عشق و عاشقی میگذرانند. بگذریم كه ‌ای بسا هستند، آدمیانی كه سراسر زندگی‌شان در رنج‌اند یا گرفتار ملال ،یا در حال عشق‌ورزی. این 3 مضمون كهن كه بنا به آنچه گفته شد، عمری به درازنای سن و سال انسان دارند و با سرشت او در هم آمیخته‌اند در آثار ادبی و هنری و فرهنگی كه در طول تاریخ از سوی انسان صادر شده نیز به كرات و به شیوه‌های گوناگون بازتاب یافته‌اند. پس جای تعجب نیست كه ردپای این 3 مضمون را در آنچه به تعبیر مسلمانان، یهودیان و مسیحیان، كتاب مقدس می‌خوانند، بیابیم. «كتاب مقدس» عنوان عام مجموعه كتاب‌های مقدس مسیحیان و یهودیان است. عهد عتیق از 39 كتاب و عهد جدید از 27 كتاب تشكیل شده است. 3 درونمایه ملال، رنج و عشق به ترتیب در 3 كتاب جامعه، ایوب و غزل غزل‌ها از كتاب مقدس به طور خاص مورد بحث قرار گرفته است. كلیمیان و نصارا این 3 كتاب را منسوب به سلیمان و ایوب می‌دانند، دو شخصیت محترم نزد ایشان كه البته نزد آنها نبی نیستند. پر واضح است كه در نگرش اسلامی و در قرآن كریم، حضرت سلیمان(ع) و حضرت ایوب(ع) نه فقط محترم و بزرگوارند كه به مقام شامخ نبوت نایل آمده‌اند. همچنین نگرش اسلامی نسبت به داستان انبیا پیشین با روایت یهودیان و مسیحیان تفاوت‌های اساسی دارد و مطابق دید مسلمانان، كتاب مقدس این دو دین ابراهیمی با آنچه امروز كتاب مقدس خوانده می‌شود، تفاوت‌های اساسی دارد و دچار تغییر و تحولات جدی شده است بنابراین بسیاری از آنچه در كتاب مقدس كنونی روایت شده با روایت اسلامی مباینت دارد و مورد پذیرش مسلمانان نیست. با این همه نظر به اهمیت و تاثیر این روایت تحریف شده از كتاب مقدس باید آن را شناخت و با ابعاد گوناگونش به نحو انتقادی مواجه شد. به تازگی نشر كرگدن، كتاب «سه فلسفه زندگی» نوشته پیتر كریفت را با ترجمه بتول قزل‌بیگلو منتشر كرده است. نویسنده این كتاب كه در فاصله كوتاهی به چاپ دوم رسیده، شرحی خواندنی و جذاب از 3 كتاب جامعه، ایوب و غزل غزل‌های سلیمان ارایه می‌دهد و آنها را با توجه به نیازهای انسان مدرن و دغدغه‌های مبتلابه او بازخوانی می‌كند. به این مناسبت نشستی در كافه گالری 1930 با حضور حسین خندق‌آبادی و لیلا هوشنگی از پژوهشگران ادیان و عرفان برگزار شد كه گزارش آن از نظر می‌گذرد. در این نشست شماری از اساتید فلسفه همچون مالك حسینی، محمدمنصور هاشمی، حسین شیخ‌رضایی، بابك عباسی و... نیز حضور داشتند.

 

حسین خندق‌آبادی، پژوهشگر فلسفه و كلام:  كتاب «سه فلسفه زندگی» نوشته پیتر كریفت درباره 3 كتاب عهد عتیق یعنی كتاب جامعه، كتاب ایوب و غزل غزل‌های سلیمان است. عهد عتیق برای مسیحیان به اندازه عهد جدید و انجیل محترم است. بخش‌ها و كتب مختلف كتاب مقدس را به صورت موضوعی تقسیم كرده‌اند كه شامل تورات و كتاب‌های تاریخی، كتاب‌های انبیا، اشعار و حكمت سپس اناجیل و اعمال رسولان و نامه‌ها و مكاشفه یوحناست. سه كتابی كه در كتاب كریفت مورد بحث قرار گرفته از بخش اشعار یا حكمت‌ها اخذ شده است. به باور نویسنده، این سه كتاب هر یك گرایشی را انتقال داده‌اند: كتاب جامعه نگاهی منفی به جهان دارد و در بردارنده نوعی پوچ‌انگاری است، كتاب ایوب كه مشهور است به شر و رنج جهان توجه دارد و غزل غزل‌های سلیمان نیز موضوعی عاشقانه دارد. پیتر كریفت این سه كتاب را با ترتیب مورد نظر خودش آورده است در حالی كه در خود كتاب مقدس، اول كتاب ایوب و بعد كتاب جامعه ارایه شده است. اما پیتر كریفت كوشیده با ترتیبی كه خودش اخذ كرده(جامعه، ایوب، غزل غزل‌ها) ایده خودش را ارایه كند.

 

یهودیان دوران كتاب‌های حكمت را دوران اوج خودشان می‌دانند زیرا این كتاب‌ها مربوط به دوران حكومت داود نبی و سلیمان نبی است. دو كتاب جامعه و غزل‌ها (مثل كتاب امثال و بخشی از كتاب مزامیر) به سلیمان منتسب است اما كتاب ایوب به قبل از دوران داود بازمی‌گردد. البته نویسنده برای بحث از فلسفه زندگی می‌توانست از مزامیر داود و امثال سلیمان كه آثاری حكمت‌آمیز هستند نیز استفاده كند اما مشخصا 3 كتاب جامعه، ایوب و غزل‌ها بیشتر با ایده نویسنده متناسب هستند. پیتر كریفت(متولد 1937) استاد فلسفه و نویسنده كاتولیك شده امریكایی، نویسنده بیش از 100 كتاب در زمینه فلسفه، الهیات و كلام مسیحی است. او كاملا مدافع مسیحیت است و حتی در خوانش خود از كتاب مقدس می‌كوشد این آثار را به مسیحیت سوق بدهد.

 

كتاب جامعه

كتاب جامعه از كتب عهد عتیق منتسب به سلیمان است كه در آن صحبت از بطالت كل زندگی و كل دنیا مطرح می‌شود، كسانی كه دنبال ثروت می‌روند، كار بیهوده می‌كنند، آنقدر كه حتی می‌گوید، من گوینده حتی به دنبال حكمت رفتم و دیدم آن هم بیهوده است. آنها هم كه به جست‌وجوی كار خیر می‌روند، تلاش‌شان پوچ است زیرا آنها كه كار خیر می‌كنند و آنها كه كار بد می‌كنند هر دو می‌میرند. گوینده كتاب در نهایت می‌گوید تنها كاری كه می‌شود كرد، خوردن، آشامیدن و لذت بردن است زیرا اینها نعمات خداوند است و ما نمی‌توانیم كاری كنیم. آغاز و انجام كتاب جامعه، كوبنده است، كتاب این گونه شروع می‌شود:«بیهودگی، بیهودگی، همه‌ چیز بیهود‌گی‌ است» و به همین سان نیز تمام می‌شود. در انتهای كتاب البته تاكید می‌شود كه باید خداترس بود. برخی معتقدند این بخش به كتاب افزوده شده تا از شدت آن پیام پوچ‌گرا بكاهد.

 

نویسنده در وهله اول می‌گوید یك خواننده ممكن است به نظرش برسد ،گنجانده شدن این كتاب در متن كتاب مقدس خیلی جرات می‌خواهد یعنی خاخام‌هایی كه این متن را در این كتاب گنجاندند خیلی شجاعت داشتند اما كریفت می‌گوید كسی كه راجع به بیهودگی و بطالت سخن می‌گوید، خودش گرفتار آن نیست. یعنی كسی كه به این فهم رسیده كه زندگی سراسر بطالت است یك پله بالاتر قرار گرفته و در نتیجه از آگاهی گوینده این كتاب دفاع می‌كند. یعنی گوینده كتاب جامعه (كه برخی می‌گویند سلیمان است) معتقد است كه هر چیز دیگری جز حیات دینی بطالت است بنابراین كتاب به شكل سلبی به سود الهیات است. در كتاب جامعه هیچ پاسخی ارایه نمی‌شود اما پیتر كریفت معتقد است مابقی كتاب مقدس، پاسخ این كتاب است.

 

كتاب ایوب

كتاب ایوب درباره رنج بشر و حضور شر در عالم است و بیش از سایر كتاب‌های كتاب مقدس راجع به آن بحث شده است. ایوب زندگی خوشی داشت و چنانكه در كتاب مقدس یهودیان آمده، شیطان به خدا گفت كه خوبی ایوب به دلیل خوشی‌هایی است كه به او داده‌ای. خدا نیز همه مال و اموال و فرزندان ایوب را از او می‌گیرد حتی ایوب، سلامت جسمانی‌اش را از دست می‌دهد و خاكسترنشین به وضع رقت باری دچار می‌شود اما همچنان سخنی علیه خدا نمی‌زند و صبر می‌كند. این آزمایش‌ها به تدریج سخت‌تر می‌شود تا جایی كه ایوب، به گفته كتاب مقدس یهودیان، از خدا می‌پرسد كه من چه كرده‌ام و خدا نیز در گردبادی بر او متجلی می‌شود و نعمت‌هایش را یادآور ایوب می‌كند و ایوب نیز توبه می‌كند و می‌گوید، اشتباه كرده‌ام كه چنین سخنانی گفتم.

 

پیتر كریفت می‌گوید بعد از عبور از بطالت، دچار دردسرهایی شدیم و وضع رقت‌بار بشر را دیدیم اما در انتها به خدا امید داریم. این پیام كتاب مقدس به انسان‌ها در كتاب ایوب است. بعد از این وارد مرحله بعدی یعنی «غزل غزل‌های» سلیمان می‌شویم كه یك منظومه غنایی عاشقانه است و نویسنده می‌گوید آنچه باید در زندگی به دنبالش باشیم، بنا به گفته غزل‌ها، عشق است و بهترین تجلی این عشق نیز در عیسی است. یعنی از اینجا نویسنده وارد بحث مسیحیت می‌شود. به عبارت دیگر پیتر كریفت این سه فلسفه زندگی را معرفی می‌كند و بهترین حالت را عشق به مسیحیت و عیسی می‌خواند.

 

مهم‌ترین كتاب‌های معنوی

پیتر كریفت معتقد است كه ما در دنیا غیر از این سه فلسفه زندگی نداریم و اینها مهم‌ترین كتاب‌های معنوی دنیا هستند و چكیده معنویت همه ادیان در این سه كتاب است. از دید او كتاب «جامعه» همچون غروب، كتاب «ایوب» همچون شب و كتاب «غزل غزل‌ها» همچون صبح است. او از تعابیر دانته بهره می‌گیرد و می‌گوید كتاب جامعه مثل «دوزخ» است، كتاب ایوب مثل «برزخ» است و كتاب غزل غزل‌ها همچون «بهشت» است. او می‌گوید جامعه مربوط به دوران پیشامسیحیت، ایوب مربوط به دوران اوج معنویت مسیحیت و غزل غزل‌ها نیز مربوط به دوران پسامسیحیت است. از كتاب جامعه یاد می‌گیریم كه ایمان داشته باشیم، از كتاب ایوب امید را فرا می‌گیریم و از كتاب غزل‌ها نیز عشق را می‌آموزیم. این سه (ایمان، امید و عشق) خلاصه فضیلت‌های مسیحی است.

 

از عنوان كتاب یعنی «سه فلسفه زندگی» چنین برمی‌آید كه انگار اینها می‌توانند سه فلسفه مستقل زندگی باشند اما ایده اصلی نویسنده نوعی تطور است، یعنی ما از حالت بیهودگی كتاب جامعه باید به جلو حركت كنیم و بعد از گذر از رنج‌های ایوب به عشق در غزل غزل‌ها می‌رسیم. از این جهت كتاب «سه فلسفه زندگی» جالب است زیرا به سه كتاب مهم پرداخته و به خواننده كمك می‌كند با آنها آشنا شود. شاید نتوان تعابیر اغراق‌آمیز نویسنده در مورد اهمیت و بزرگی این سه كتاب (جامعه، ایوب و غزل غزل‌ها) را پذیرفت اما انصافا لااقل بابت قدمت این كتاب‌ها كه این مطالب در آنها مطرح شده، قابل توجه هستند.

 

انتساب غزل غزل‌ها به سلیمان

یك مشكل كتاب جامعه انتساب آن به سلیمان است. بسیاری از مسیحیان و یهودیان با این پرسش مواجه هستند كه آیا واقعا این سخنان متعلق به سلیمان است؟ بسیاری معتقدند كه این كتاب به سلیمان متعلق نیست و نهایتا فردی با نام مشابه این سخنان را گفته است. اینها معتقدند آن جملات پایانی هم افزوده است به نظر من مشابه مضامین این جملات در سایر بخش‌های كتاب نیز هست. همین طور در مورد پرسش و پاسخ ایوب با خدا بحث هست. البته در مورد سلیمان برخی یهودیان معتقدند كه خطا نیز كرده است. اما كتاب ایوب از این نظر كمتر مشكل دارد و تقریبا این مساله شر همیشه مطرح است. در غزل غزل‌ها نیز وجه جسمانی عشق خیلی پررنگ است و از این جهت مورد بحث قرار گرفته است. همچنین در غزل غزل‌ها نیز مثل كتاب جامعه در نهایت پاسخی داده نمی‌شود كه آیا عشق خوب است یا خیر. فقط روایت عاشقانه دو نفر بیان می‌شود. در كتاب ایوب هم وقتی ایوب آن همه رنج می‌بیند و شكایت می‌كند در نهایت پاسخی داده نمی‌شود. فقط خواننده بیرونی می‌داند این رنج‌ها گویا آزمایشی الهی برای ایوب بوده است. بنابراین در خود این سه كتاب، پاسخ روشنی به وضعیت‌ها داده نمی‌شود و این كار الهیات‌دان‌ها بوده كه دیدگاه خود را بیان كنند. مثلا یهودیان در مورد غزل غزل‌ها می‌گفتند این كتاب ماجرای عشق میان خداوند و قوم برگزیده یعنی یهودیان بوده است اما مسیحیان با این دیدگاه مخالف و معتقد بودند این ابراز علاقه عیسی به كلیسا یعنی كل جامعه مسیحیان است. یعنی پیروان این دو دین با این تمهیدات كوشیده‌اند، پیامی متناسب با دفاع از دیانت خودشان به این كتاب‌های سه گانه منتسب كنند. پیتر كریفت هم همین كار را می‌كند اما من با نویسنده از این حیث هم رای نیستیم.

 

سه حالت روانشناختی

در نهایت اینكه معتقدم این سه كتاب بسیار خواندنی هستند. اما به هر حال درباره انتساب این كتاب‌ها بین خود الهی‌دانان مسیحی شك هست یعنی چنین نیست كه یهودیان مسلم بدانند كه این كتاب‌ها مربوط به سلیمان و ایوب است اما آنچه قطعی است نكاتی كه مطرح كرده‌اند از نظر قدمت اهمیت دارد. فارغ از این نقد تاریخی، این سه گرایش یعنی گرایش به بطالت، گرایش به رنج و شرور عالم و گرایش به عشق و محبت را در میان همه ادیان و سنت‌های كهن می‌توان یافت و این گرایش‌ها حتی اگر در متن كتاب‌های مقدس دیگر نیامده باشند در آثار و آرای متفكران هر دینی آمده‌اند. گویی این سه، سه گرایش روانشناختی در دل همه انسان‌هاست كه در ادیان خودش را به صورت سه تیپ بروز كرده‌اند حتی می‌توان گفت این سه حالت روانشناختی در درون هر انسانی نیز هست. یعنی هیچ بعید نیست كه یك انسان زمانی عاشق باشد، بعد دورانی درگیر شرور شود و در نهایت در پیری به این بیندیشد كه گویی همه زندگی بطالت و بیهودگی بوده است. بنابراین از آنجا كه این سه حالت در همه انسان‌ها هست، انتظار ظهور و بروز آن نیز در ادیان، انتظار بعیدی نیست و در نتیجه در كتاب مقدس یهودیان نیز راه پیدا كرده است. مثلا در ادیان هندو گرایش به عمل، گرایش به معرفت و گرایش به محبت سه گرایش شناخته شده، هستند كه قابل انطباق با سه كتاب حاضر از عهد عتیق هستند حتی در عالم اسلامی رنج‌دیدگی را می‌توان در مصیبت‌نامه عطار، بطالت را در رباعیات خیام و عشق را در مولانا دید.

 

 

 

رویكرد هستی‌‌گرایانه

لیلا هوشنگی، پژوهشگر: كتاب «سه فلسفه زندگی» اثری بسیار زیبا و خواندنی و سلیس و شیوا و پر از تمثیل است. او در معرفی 3 كتاب از كتاب مقدس بیشترتصویرپردازی (فوتوگرافی) می‌كند و مرا به یاد كتاب رفیق اعلی از كریستین بوبن(ترجمه پیروز سیار) می‌اندازد كه در مقدمه‌اش آن را كتابی از جنس هوا معرفی كرده است. كتاب حاضر نیز از جنس سنگ‌های كف رودخانه است كه آب آن را ساییده و لمس كرده است. كتاب مقدس یهودیان و مسیحیان 39 كتاب یا دو بخش دارد: عهد قدیم و عهد جدید. البته پیتر كریفت، كاتولیك است و به 39 بخش كتاب مقدس قائل است وگرنه مجموعه عهد قدیم پروتستان‌ها 11 یا 13 كتاب اضافه تحت عنوان «اسفار مشكوك» (apocrypha) دارد كه در فارسی تحت عنوان قانون ثانی ترجمه شده است. پیتر كریفت 3 كتاب ایوب، جامعه و غزل‌ها از 5 كتاب حكمت (ایوب، جامعه، غزل غزل‌ها، مزامیر و امثال سلیمان) را برگزیده و به دو كتاب دیگر كمتر ارجاع می‌دهد. در حالی كه مزامیر به عنوان ادعیه‌ای برای یهودیان بسیار اهمیت دارد. روش او هستی‌گرایانه است و چنین دریافته كه در دعا كمتر می‌تواند از این رویكرد بهره بگیرد.

 

مولف در این چاپ مشخص نكرده از كدام چاپ استفاده كرده است. یك چاپ معتبر مربوط به انتشارات ایلام است كه از 1995 تا الان تجدید چاپ می‌شود. اهمیت ترجمه از آن حیث است كه خود پیتر كریفت به اهمیت آن تاكید كرده است. در فارسی گزارش بسیار مفیدی را زنده یاد قاسم هاشمی‌نژاد از كتاب ایوب تحت عنوان «آلام ایوب» ارایه كرده و در آن به روایت‌های این داستان در متون قدیمی فارسی نیز اشاره شده است زیرا در سنت یهودی، داود و سلیمان و ایوب نبی نیستند. در تقسیم‌بندی كتاب مقدس، كتب حكمت (همین 5 كتاب) در مقابل كتب انبیا قرار می‌گیرند.

 

بی‌توجه به تاریخ

عهدین(عهد عتیق و عهد جدید) متنی سرشار از تنوع در سبك است و ژانرهای گوناگون دارد. مثلا غزل غزل‌ها كاملا تغزلی است. بیان كتب حكمت نیز با سایر كتب متفاوت است. كتاب مقدس بیشترین ترجمه‌ها و تفسیرها را به 180 زبان دارد و آثار مربوط به آن یك رده كتاب‌شناسی كنگره (BS) را به خود اختصاص داده است. البته پیتر كریفت در كتاب حاضر به نویسنده این 3 كتاب و تاریخ آنها توجه ندارد و به هیچ عنوان با تاریخ به مفهوم تاریخ زمینی سر و كار ندارد و نوعی تاریخ معنوی یعنی 3 دوره شرك، مسیحی و پسامسیحی را برمی‌شمارد. او حتی تعبیر قرون وسطا را دروغ متفكران رنسانس می‌داند و معتقد است انسان مدرن، كسی است كه بهشت را رد كرده، دوزخ را انتخاب كرده و او را به برزخ نیز راه نمی‌دهند. با این مثال‌ها تاكید دارد كه كاری به نقد تاریخی ندارد.

 

همچنین در تقسیم‌بندی كتاب مقدس، كتب انبیا شامل پیشگویی‌های انبیاست و كلام آنها الهی است كه از زبان انبیا بیان می‌شود اما كتب حكمت، كلام بشری هستند. به تعبیر پیتر كریفت در این 3 كتاب شاهد غیاب وحی الهی و سكوت خداوند هستیم یعنی در این 3 كتاب، انسان سخن می‌گوید و به دلیل همین انسان محوری برای انسان امروز جذاب هستند. رویكرد پیتر كریفت در این كتاب، كه با بیان گابریل مارسل آغاز می‌شود، اگزیستانسیالیستی است و دایما تقابل و تضاد ایجاد می‌كند. كتب حكمت به بیان پیتر كریفت لطف تاریك و كتب انبیا لطف روشن هستند. او دایم با این تضادها جذابیت كارش را نشان می‌دهد. او می‌گوید، كتاب «جامعه» در تاریكی خیره‌كننده‌اش روشن است زیرا سراسر بحث از بیهودگی و ملالت است و بحث‌های جالبی راجع به هیچ دارد. نویسنده همچنین در بحث خود تسلط شگفت‌انگیزش به سایر آثار و نویسندگان را نشان می‌دهد.

 

آزادی در سایه ایمان

پیتر كریفت با اعداد و سه‌گانه‌ها بازی می‌كند و 3 مشرب متافیزیكی یعنی ملالت، ناامیدی و لذت و 3 فضیلت الهی یعنی ایمان، امید و بخشش را مطرح می‌كند و می‌كوشد، هدف زندگی را با آن نشان بدهد و توضیح دهد كه اگر انسان ایمان بیاورد از این بیهودگی و رنج رها می‌شود و به لذت عشق نایل می‌شود. او می‌گوید با كتاب جامعه كه مثل قایقی قراضه است به سراغ كشتی نوح می‌رویم. او می‌گوید وقتی پرسشی نیست چقدر پاسخ دادن بی‌معناست. به نظر پیتر كریفت 36 كتاب دیگر كتاب مقدس پاسخ الهی و این 3 كتاب پرسش است. او نخست به پوچی می‌پردازد و نشان می‌دهد كه به خصوص انسان مدرن با ایمان می‌تواند از آن پوچی رهایی یابد. البته او این سخن را در لفافه و زیبا بیان می‌كند. او تعبیر زیبایی درباره گناه دارد و آن را اثبات آزادی انسان‌ها می‌داند و می‌گوید كسانی كه انسان را از گناه مبرا دانسته‌اند، او را از آزادی محروم كرده‌اند البته پیتر كریفت از آزادی در سایه ایمان سخن می‌گوید.

 

كریفت كتاب ایوب را چنین آغاز می‌كند كه می‌گوید یك زیبایی هراس‌انگیز و رازآلودگی تمسخرآمیزی دارد. ما ایوب را بر اساس سنت اسلامی خوانده‌ایم در حالی كه آن روایت 90 درصد با روایت كتاب ایوب در كتاب مقدس است. نگاه جدید به این كتاب را نزد كارل گوستاو یونگ می‌بینیم. یونگ در پاسخ به ایوب نشان می‌دهد كه این كتاب برای انسان امروزی اهمیت دارد و می‌تواند پاسخگوی دغدغه‌های او باشد در كنار همه اینها هسته اصلی بحث ایوب، ایمان است. خداوند در این كتاب می‌خواهد به شیطان نشان بدهد كه هر چقدر هم نعمات را از ایوب بگیرد خللی در ایمان او پدید نمی‌آید. از آنجاست كه محاجه ایوب با خدا شروع می‌شود. یعنی انسان‌ها در زندگی روزمره در وضعیت‌های ناگوار و سخت می‌توانند دردمندانه با خدا سخن بگویند.

 

مساله شر

در كتاب ایوب مساله شر و 4 پاسخ او به آنها مطرح می‌شود. نحوه استدلالی بسیار جالب است یعنی در عین حال كه می‌خواهد با قیاس منطقی بحث را پیش ببرد اما در نهایت می‌خواهد با تعریف مفهوم ایمان مخاطب را مجاب كند. پرسش مساله شر این است كه چرا خداوند كه خیر محض و قادر مطلق است، شر را آفریده است؟ دوستان خردمند ایوب در وهله اول به او می‌گویند كه تو انسان خوبی نیست و به همین دلیل به این وضعیت دچار شده‌ای. ایوب برآشفته می‌شود و اعتراض می‌كند. در ادامه می‌گویند، خداوند قدرت دارد اما عدالت ندارد كه این هم مورد قبول نیست. سومی این است كه خداوند قدرت مطلق ندارد كه این هم پذیرفتنی نیست. گزینه نهایی انكار وجود خداست. در نهایت پیتر كریفت می‌گوید، مشكل ایوب این است كه مثل دوستان خردمندش فقط حرف می‌زند و گوش نمی‌كند. در واقع كریفت به خردگراها طعنه می‌زند. اتفاقا وقتی ایوب سكوت می‌كند خدا او را مخاطب قرار می‌دهد و بیش از ده- پانزده باب خدا سخن می‌گوید. خدا در این باب‌ها در پاسخ به ایوب با تحكم او را خطاب قرار می‌دهد و می‌گوید، وقتی من جهان را خلق می‌كردم، تو كجا بودی؟ كریفت در این بحث به تعارض ایمان و عقل اشاره نمی‌كند و با رویكردی هستی‌گرایانه به جای آن تعارض ایمان و عقل از تعارض ایمان و تجربه سخن می‌گوید. او می‌گوید برخلاف قرون وسطا كه در استدلال قوی بودند اما خودكاوی روان‌شناختی نداشتند و توجه به احساس و تجربه ضعیف بود در عصر مدرن، آن خودكاوی و توجه به احساس و تجربه قوی است اما در استدلال ضعیف هستند. در كتاب ایوب به تجربه‌های جدید و مدرن تاكید می‌شود. نویسنده به اعداد فرد 3، 5 و 7 علاقه دارد. از 5 مشقت و 5 كار بیهوده یاد می‌كند و مباحث اخلاق قدیم و جدید را مطرح می‌كند.

 

عشق به نیرومندی مرگ

در كتاب «غزل غزل‌ها» اشاره می‌شود كه سلیمان بیش از 900 زن داشته است. زمانی سلیمان این كتاب را نوشته كه 80 زن دایم و 20 زن متعه داشته اما در آخر سلطنت 700 زن دایم و 300 زن متعه داشته است. پیتركریفت می‌گوید آنچه سلیمان دنبالش بود، لذت بود اما لذت او را اقناع نكرد. در نهایت سلیمان به دنبال عشق رفت. تعبیر پیتر كریفت از این داستان همان تفسیر مسیحی داستان سلیمان است: سلیمان پسر خدا نیست، خدا پدر او نیست. خدا خلأ او و ناشناخته اوست. یعنی مسیح این جنبه‌های مثبت را دارد كه سلیمان ندارد. در نهایت 26 تعبیر برای عشق بیان می‌كند. البته این مباحث درباره عشق در مقایسه با ادبیات عرفانی و عاشقانه و تغزلی ما چیزی برای گفتن ندارد. با این همه تقسیم‌بندی‌های پیتر كریفت درباره عشق بسیار جالب است زیرا بسیار انسان‌محور است و در بطن زندگی مدرن معنا پیدا می‌كند. عشق از دید او غزل غزل‌ها یعنی بهترین غزل‌هاست. عشق آزاد است، گفت‌وگو و اتفاق غیرمنتظره است. عشق به نیرومندی مرگ است. همچنین پیتر كریفت معتقد به تبعیض جنسیتی است. لائودسه در دائودجینگ شعری دارد به نام «بر كنار ایستادن» و مردمان سرزمین‌های كوچك را توصیف و شرحی آرمانی ارایه می‌كند و در نهایت می‌گوید: «مردمان ولی به پیری می‌رسند و می‌میرند بی‌آنكه با یكدیگر رفت‌وآمد كرده باشند.» این كتاب عاملی است برای اینكه ما با سنت‌های دیگر هم رفت‌وآمد و تعامل كنیم.

منبع: روزنامه اعتماد

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما