دکتر مجتبایی، دانشنامه مجسم / کاظم موسوی بجنوردی
|۹:۳۸,۱۳۹۸/۵/۵| بازدید : 146 بار

 

دبا: آیین نکوداشت دکتر فتح الله مجتبایی روز سه شنبه  اول مرداد ماه با حضور جمعی از اهالی فرهنگ در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. آنچه در زیر می خوانید متن سخنان کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در این مراسم است:

به استادان و دانشجویان و فضلای حاضر در مجلسِ بزرگداشت استاد دکتر مجتبایی سلام و خوشامد عرض می‌کنم. بزرگداشت دکتر مجتبایی درواقع بزرگداشت دانش و فرهنگ ایرانی و زبان فارسی است و هرگونه فضیلت انسانی و علمی دیگر که این دانشی مرد بزرگ در طول زندگی پربار خود، به خاطر آن کوشید، تدریس کرد و قلم زد و سخن گفت. دکتر مجتبایی پرورده و برآمده از فرهنگ و آیینی است که دیر زمانی، بی‌هیچ گزافه شرق عالم را زیر نگین داشت؛ آن «قند پارسی» که از خاک پاک پارس به بنگاله می‌رفت و حلاوت آن را در نقاطی دور دست از ایران، تا آن سوی چین و جهان مالایی نیز می‌توان سراغ گرفت؛ فرهنگی که در آن، «جان آدمی» گوهری والاتر از نام و نان و نژاد و حتی عقیده بود و خوان گسترده‌ای که هر جویندۀ معرفت را برخوردار می‌کرد و امید می‌بخشید و فضایی آکنده از معنویت و گذشت و نیکی پدید می‌آورد. در وجود پرجان این دانشی مرد، معرفت و معنویت از بودا تا مانی و زرتشت و ابوسعید و بایزید و خرقانی و فردوسی و سعدی و حافظ، همچون نوای خوش موسیقی در طول قرون و اعصار متمادی، از هند و چین تا جهان ایرانی روح و روان را می‌نوازد و به اعتلاء درمی‌آورد. هر کتاب و مقاله و نوشته‌ای از او، دری از گذشتۀ پرافتخار و پرشکوه فرهنگ اسلامی و ایرانی بر دلبستگان می‌گشاید و هریک، نمونه‌ای از تحقیق و تتبّع و روح علمی و انصاف است. دکتر مجتبایی از معدود دانشمندان جامع روزگار ماست که کوشش کرده تا روحیۀ علمی را از شرق تا غرب در خود گرد آورد و آثار او، آکنده از نکته‌های سخت و دشوار لغوی تا تحلیلهای علمی و تاریخی است و او این مرتبه را از سالها غور و تدقیق و بررسی و مطالعۀ دقیق متون گوناگون عربی و فارسی و آشنایی با آثار بزرگترین و پرآوازه‌ترین پژوهشگران غربی و شرقی عالم به دست آورده است.

 

بیش از هفتاد سال پیوند نزدیک با موضوعات گوناگون، از ادیان و عرفان و تصوف گرفته تا ادبیات و تاریخ و زبان‌شناسی و نسخه‌شناسی، از او عالمی جامع و به واقع «دانشنامۀ مجسّم» ساخته است. بسیار پرمعناست که از هنگام بنیاد دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و دیگر دانشنامه‌ها، همگی دست نیاز به سوی او دراز کرده‌اند و او را به یاری طلبیده‌اند. تأثیر دکتر مجتبایی در دانشنامه‌های کشور، خود موضوعی جذاب و قابل توجه است، نه فقط از حیث مقالاتی که خود نوشتن آنها را بر عهدۀ کفایت گرفت یا صدها مقاله‌ای که به دست یا زیر نظر او ویرایش شد، بلکه بسی مهم‌تر، از جهت نسلی از پژوهشگران جوان و علاقه‌مند که به قدر توفیق از خوان گستردۀ دانش و بینش عمیق او برخوردار شدند. برای مرکز ما مایۀ کمال سربلندی و مباهات است که از بیش از سی سال پیش در شورای عالی علمی از نظرات دقیق و محققانۀ ایشان در موضوعات گوناگون مربوط به فرهنگ اسلامی یا ایران‌شناسی و زبان فارسی بهره برده‌ایم. بیش از 20 سال از این مدت را، دکتر مجتبایی، مدیریت دو بخش مستقل از هم، یعنی بخش ادبیات و بخش ادیان و عرفان را برعهده داشت و صدها مقاله از نگاه دقیق و ویرایش او گذشت. واقع آن است که شناخت فرهنگ اسلامی ـ ایرانی به آسانی میسر نیست، از آن که پهنه‌ای بسیار وسیع دارد و موضوعات گوناگونی را در بر می‌گیرد و به همین سبب، تحقیق و تفحص در این مجال به عشق و دلبستگی خاصی نیاز دارد که شرر آن در وجود دکتر مجتبایی، سالیان دراز شعله کشیده و بر معاصران و آیندگان پرتو افکنده است. جای خوشبختی است که مجموعه مقالات استاد در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی اینک در مجلدی خاص در دسترس اهل تحقیق است و بیش از همه، دانشجویان رشته‌های مربوط به ادیان و تصوف و ادب فارسی می‌توانند از این طریق به شیوۀ تحقیق دکتر مجتبایی پی ببرند و جا دارد که آن شیوه را بیاموزند و در تحقیق به کار بندند. سخنم را با دعا برای دوام سلامت و عزت استاد به پایان می‌برم و امیدوارم به فضل خدای متعال سالیان دراز از وجود پرفیض ایشان برخوردار باشیم.

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما