«آن پنجاه و پنج نفر»، کتابی درباره اسناد و مدارک حزب ملل اسلامی
|۱۲:۵۱,۱۳۹۸/۴/۱۸| بازدید : 228 بار

دبا: کتاب آن 55 نفر شامل اسناد ومدارک حزب ملل اسلامی است. این حزب در سال 1341ش تشکیل شد ؛ اما فعالیت عمومی و گسترده آن از 1343 آغاز گردید و بیشترین میزان عضوگیری هم درسال‌های 1343 -1344 رخ داد.

 سازمان کمیتۀ مرکزی حزب ملل اسلامی به قرار زیر بود :

1- سید محمدکاظم موسوی بجنوردی ، رهبر حزب ملل اسلامی.

2- حسن حامد عزیزی ، دبیر حزب.

3- سید محمد سید محمودی قمی ، خزانه‌دار و مسئول امور چاپی حزب.

4- محمدعلی مولوی عربشاهی ، معاون حزب و سردبیر ماهنامۀ خلق ، ارگان حزب.

5- هاشم آیت الله زاده که در اوایل فعالیت حزب عضو کمیتۀ مرکزی بود ؛ اما در میانۀکار به سبب اعزام به نجف به عنوان معلم مدرسۀ ایرانیان از سوی وزارت فرهنگ ، استعفا داد و چندی بعد عباس مظاهری جای او را در کمیتۀ مرکزی گرفت .

 

همه اعضای کمیتۀ مرکزی حزب در دهۀ سوم عمر خود ، جوان و مجرد بودند . همه آنان فرزندان روحانیون بودند وگرایش مذهبی داشتند. کاظم موسوی بجنوردی و حسن حامد عزیزی هر دو متولد و ساکن نجف بودندکه پس از آمدن به ایران برای ادامۀ تحصیل در سال 1340ش ، اندیشۀ اسلام سیاسی و انقلابی آن شهر را هم با خود به ایران آوردند و با الهام از آن حزبی اسلامی، چپگرا و با رویکرد مسلحانه تشکیل دادند. دیگر اعضای حزب هم که حدود 70 نفر از آنان دستگیر شدند و 55 نفر در دادگاه حضور یافتند ، همگی جوانان دانش آموز ، دانشجو و معلم بودند و چند کارگر هم در میان آنان وجود داشت . 55 نفر در عنوان این کتاب به آن 55 نفری اشاره دارد که برایشان کیفرخواست صادر شد و در دادگاه حضور یافتند.

 

در این  کتاب سعی شده است تا گزارش کاملی از زندگی و فعالیت اعضای حزب، اساسنامه، نشریه‌ها ، جزوه های حزبی و ماهنامۀ خلق در اختیار خوانندگان قرار گیرد. عنوان فصل اول کتاب کلیاتی درباره اعضای حزب ملل بر اساس گزارشهای شهربانی است که در آن متن بازجویی های اعضا و اعترافات آنها آمده است. فصل دوم شامل دادگاه اعضای حزب ملل اسلامی و شرح ماوقع آن و حکم اعضا است. در فصل سوم، چهارم و پنجم به ترتیب برنامه و مواد تنظیمی حزب ملل(اساسنامه و اهداف)، نشریه‌های 16 گانه، جزوه¬های  آموزشی ؛ مانند کاپیتالیسم ، سوسیالیسم  و تعالیمی از اسلام و قرآن و تاریخ اسلام آمده است. فصل ششم هم شامل ماهنامه خلق، ارگان مطبوعاتی حزب ملل است که برای نخستین بار بازنشر می شود و اهمیت زیادی در تاریخ مطبوعات عصر پهلوی دارد. خلق ، ارگان مطبوعاتی حزب ملل ، ماهنامه ای خبری – تحلیلی بود و در ابتدای هر ماه منتشر می شد .شمارۀ نخست خلق که علی القاعده باید دراواخر دی ماه یا ابتدای بهمن 1343 منتشر شده باشد ، در دسترس نیست. شمارۀ 2 خلق در 30 بهمن و 6 شمارۀ بعدی هم به طور منظم در ابتدای هر ماه منتشر می شدند؛آخرین شمارۀ خلق ، شمارۀ 8 است که در یکم شهریور 1344منتشر شده است. با توجه به دستگیری اعضای حزب در 23 مهرماه 1344، باید شمارۀ 9 هم منتشر شده باشد و اسناد ساواک هم به کشف آن اشاره می کنند ؛ اما در آرشیوهای رسمی و همچنین آرشیو اعضای حزب  ، این شماره یافت نشد.

 

فصل هفتم نیز شامل ضمائم و پیوستهاست که در آن عکسهایی از آثار حزب ملل، اعضای حزب در بازداشتگاه، جلسات دادگاه ، زندان  و سنین پیری آمده است. کتاب همچنین شامل یک پیشگفتار 6 صفحه ای از کاظم موسوی بجنوردی رهبر حزب ملل درباره سیر تکوین و تحولات فکری خود از حزب ملل تا تشکیل دائرة المعارف بزرگ اسلامی و مقدمه ای 58 صفحه ای از گردآورنده و مصحح کتاب درباره تاریخچه اسلام سیاسی در ایران با تکیه بر حزب ملل اسلامی است.

 

هدف از چاپ این مجموعه ، چنانکه در مقدمه کتاب آمده ، معرفی حزب ملل به روایت  اسناد بازمانده از حزب ملل است . گرد آورنده تلاش کرده است تا حزب ملل را از دریچۀ اسناد و مدارک آن به خوانندگان معرفی کند و در این مجلد از ارجاع به خاطرات اشخاص و تحلیل های پژوهشگران خودداری کرده و این مباحث را به جلدهای بعدی منتقل کرده است. تاکنون مهم ترین منابع موجود برای مطالعۀ این حزب ، خاطرات منتشر شده از برخی اعضای آن  و چند پژوهش موردی است و به این نوشته ها و مدارک مهم  چندان ارجاع داده نشده است . به باور مصحح کتاب،  در تحلیل تاریخی اندیشه ،  بیشتر باید به "ما قال" توجه کرد تا "من قال"  ، و از قضا تاکنون در تحلیل حزب ملل بیشتر به "من قال" توجه شده است . کمتر حزب اسلامی وجود دارد که ادبیات حزبیِ تا این اندازه منسجم از آن باقی مانده باشد و این امر ، فرصت خوبی برای تحلیل حزب ملل فراهم کرده است .

کتاب آن پنجاه و پنج نفر به کوشش دکتر اسماعیل شمس، با شمارگان 1000 و در 559 صفحه توسط انتشارات روزنامه اطلاعات در تیرماه 1398 چاپ و روانه بازار شده است.

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما