کهن‌ترین مکتوب تاریخ‌دار فارسی / مرتضی کریمی‌نیا
|۱۱:۳۷,۱۳۹۸/۳/۱۱| بازدید : 103 بار

 

 یافتن نسخه‌های قدیمی‌تر از خط و زبان فارسی همواره مورد توجه محققان زبان و ادب فارسی بوده است، چه این امر می‌تواند ما را در یافتن زوایای پنهانی از تاریخ فرهنگ و شئون اجتماعی ایرانیان طی قرون نخست اسلامی کمک کند. قدیم‌ترین نسخه‌های تاریخ‌دار فارسی كه تاكنون می‌شناسیم، چهار نسخه از قرن پنجم هجری است. از میان این چهار نسخه کهن‌ترین دست‌نویس فارسی که تا کنون شناخته شده، نسخه‌ای از کتاب الابنیة عن حقایق الأدویة متعلق به سال 447 هجری است.

 

کوشش نسخه‌شناسان و پژوهشگران زبان و ادب فارسی طی پنجاه سال گذشته برای یافتن نسخه‌ای کهن‌تر به خط فارسی نتیجه‌ای نداده است؛ در حالی که برخی نشانه‌های وجود چنین دست‌نوشت‌هایی را می‌توان در میان سایر آثار اسلامی به زبان غیرفارسی، از جمله مصاحف و برگ‌نوشته‌های قرآنی یافت، زیرا چندان بعید نیست که واقف، مالک یا مصحّح نسخه‌ای از قرآن، مطالب افزودۀ خود را با حروف عربی و به زبان فارسی بر آن نسخه نوشته باشد.

 

مرتضی کریمی‌نیا در مقالۀ کهن‌ترین مکتوب تاریخ‌دار فارسی ـ که در شماره 61 نشریه آینه میراث به چاپ رسیده ـ به معرفی چند سطر فارسی در چهار برگ در انتهای نسخه‌هایی از قرآن می‌پردازد که در اواخر قرن سوم نوشته شده‌ است، و ـ با آن‌که دست‌نوشتی مستقل و مفصل نیست ـ تاریخ کهن‌ترین مکتوب تاریخ‌دار فارسی را یکصد و پنجاه سال عقب‌تر می‌برد.

 

وی در این مقاله به معرفی پنج جزء کشف‌شده از این قرآن در دو کتابخانۀ چستربیتی و کتابخانۀ ملی اسرائیل و برگ‌نوشته‌هایی پراکنده از آن در موزه‌های مختلف جهان، و نیز به بررسی جوانب مختلف تاریخی و ادبی در نوشته‌های فارسی خَیقانی می‌پردازد و در پایان به دیگر نمونه یادداشت‌های کهن فارسی در نسخه‌های قرآنی اشاره می‌کند.

 

دریافت مقاله

منبع: آینه میراث، شماره 61

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما