مقاله


انتخاب گروه : انتخاب سال : انتخاب ماه :
تشکیل دولت صفوی / دکتر احسان اشراقی | ۹:۳۶,۱۳۹۸/۱۰/۲۵|

در اوایل قرن دهم هجری مقارن با آغاز قرن شانزدهم میلادی یکی از رویدادهای مهم تاریخ ایران است. در سال ۹۰۷ هجری قمری شاه اسماعیل اول ششمین نسل از اولاد شیخ صفی‌الدین اسحاق اردبیلی ـ بنیانگذار خانقاه اردبیل ـ به پایمردی هزاران صوفی قزلباش که از آسیای صغیر و ایران به دور او گرد آمده بودند، قیام کرد و پس از جنگ با فرخ‌سیار ـ پادشاه شروان ـ و متحد او الوندمیرزا آق قوینلو و تصرف شروان و آذربایجان، در شهر تبریز را اعلام و تشیع اثنی عشری را مذهب رسمی ایران قرار داد.

اگر تاریخ نبود / مهدی محقق | ۹:۳۲,۱۳۹۸/۱۰/۲۵|

مراسم نکوداشت دکتر احسان اشراقی عضو پیوسته فرهنگستان علوم و استاد تاریخ دانشگاه تهران عصر امروز در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برگزار می شود .متن پیش گفتار زندگینامه وی به قلم دکتر محقق که امروز در مراسم توزیع خواهد شد ،در این مجال از نظرتان می گذرد.

عقل‏گرایی‏ اخلاقی / راس شافر لاندائو - ترجمه حسین عزّتی - بخش اول | ۱۰:۶,۱۳۹۸/۱۰/۲۴|

«عقل‏گرایی اخلاقی» دیدگاهی است که بیان می‏دارد الزامات اخلاقی مستلزم [وجود] ادلّه‏ای برای انجام عمل هستند؛ یعنی اگر کسی الزامی اخلاقی برای انجام کاری دارد، پس وی لزوماً دلیلی برای آن دارد. به گمان من عقل‏گرایی‏ از آنچه بیشتر مردم تصور کرده‏اند، پذیرفتنی‏تر‏ است. پس از اینکه به شکل اجمالی کلیات برخی جهات و ملاحظات مفید در دفاع از عقل‏گرایی‏ اخلاقی را بیان کردم، بر تلاش برای برطرف کردن چهار نقدی که گمان می‏کنم جدی‏تر‏ین نقدها به عقل‏گرایی‏ اخلاقی هستند متمرکز می‏شوم.

خرد، اخلاق و سیاست / دکتر رضا داوری اردکانی - بخش دوم | ۹:۵۶,۱۳۹۸/۱۰/۲۲|

برنامه‌ریزی چیست؟ در تاریخ که نظر می‌کنیم تا دهه سوم قرن بیستم نام و نشانی از برنامه‌ریزی نمی‌یابیم. برنامه‌ریزی در سیاست دوران اخیر تجدد پیش آمده است، البته بشر از آغاز وجودش کم و بیش از اختیار و قدرت تصرف برخوردار بوده و به کارهای شخصی و خانوادگی و سیاسی نظم تازه می‌داده است، اما نظم‌بخشی تا دوره جدید بیشتر به معنی بازگرداندن و مطابقت دادن امور با نظام طبیعی یا مستقر بوده است.

دربارۀ مفقود شدن بخشی از کتاب‌های اماميه / حسن انصاری | ۱۲:۱۵,۱۳۹۸/۱۰/۲۱|

من قبلا دربارۀ اين موضوع نوشته‌ام و دلائل و زمينه‌های آن را کم و بيش کاويده‌ام. پرسش اين است: در حالی که بسياری از متن‌های حديثی و فقهی و تفسيری و کلامی دو سه سده نخست قمری از اهل سنت و غير شيعيان امروز موجود است، چرا آثار اماميه از بين رفته است؟ يکی از مهمترين دلائل آن وضعيت شيعه به عنوان جامعه‌ای در اقليت و تحت ستم در بسياری از ادوار تاريخ اسلام است. فراموش نکنيم که با کتابخانه‌های شيعی در بغداد و ری در سده‌های چهارم و پنجم چه رفت.

سهروردی و فرهنگ ایران باستان / دکتر فتح‌الله مجتبایی | ۱۲:۶,۱۳۹۸/۱۰/۲۱|

سهروردی یکی از درخشان‌ترین شخصیت‌های اندیشه و فرهنگ ایرانی است و حق او چنان‌که شاید و باید ادا نشده است. در تاریخ فرهنگ ما سهروردی از جهتی قرین و قرینۀ فردوسی است؛ همان‌طور که فردوسی زنده‌کنندۀ زبان فارسی است و اگر فردوسی نبود، هیچ معلوم نیست که وضع زبان فارسی امروز چگونه می‌بود و آیا چنین زبانی وجود می‌داشت یا نه؟

قدرت‌های بزرگ و سیاست‌ خارجی امیركبیر / غلامرضا علیزاده | ۱۱:۴۹,۱۳۹۸/۱۰/۲۱|

آیا كسی از تاریخ‌نویسان معاصر روایت نكرد، آیا زمانی كه میرزا تقی‌خان امیركبیر، مراحل اولیه خدمات اداری را نزد عباس میرزای ولیعهد طی می‌كرد، عباس میرزا با او از نشستی سخن به میان آورد كه با «ژوبر» فرستاده ناپلئون بناپارت داشت؟ همان دیداری كه طی آن، ولیعهد شجاع قاجاری، از حركت رو به جلوی اقتصادی و فرهنگی غرب در شگفت مانده بود و از كم‌فروغی تابش آفتاب توسعه بر سپهر اجتماعی ایران شكوه كرده بود.

تفکر عقلی در اسلام / رسول جعفریان - بخش دوم و پایانی | ۸:۲۰,۱۳۹۸/۱۰/۱۵|

در اینجا نوشته‌ای را با عنوان «اسلام و تمدن» از یک نویسنده مذهبی دزفولی که در سال ۱۳۲۳ در نشریه آیین اسلام منتشر شده، مرور می‌کنیم و ادعاهای او را که بارها و بارها در متون بعدی هم در باره تمدن اسلامی آمده، بند بند می‌آوریم. مطالب زیر عبارات اوست، مگر آنچه در کروشه آمده است:

خرد، اخلاق و سیاست / دکتر رضا داوری ـ بخش اول | ۸:۱۷,۱۳۹۸/۱۰/۱۵|

۱ـ از جمله حرفهای مشهور زمان ما یکی هم این است که: در این زمان فضیلت‌های اخلاقی و رسوم راستی و دوستی متروک شده و سیاستمداران هم بیش از هر زمان، احساس ناتوانی در اتخاذ تصمیم و حل مسائل می‌کنند. خشونت و فساد همه‌جایی شده است و ظاهراً دیگر قبحی هم ندارد.

تفکر عقلی در اسلام / رسول جعفریان - بخش اول | ۱۱:۴۹,۱۳۹۸/۱۰/۱۴|

سیطره تفکر ارسطویی بر تاریخ تفکر عقلی در اسلام، از همان آغاز، سبب شده است تا هر باری که در متون قدیم فلسفی، نامی از سوفسطائیان به میان می‌آید، به دیده تحقیر به آنان نگریسته شده، و به عنوان دشمن بدیهیات، منکران عقل و نافی حقایق از آنان یاد شود. به نظر می‌رسد دشمنی میان جریان ارسطویی با جریان سوفسطایی در چهار سده پیش از میلاد، به آسانی همراه با میراث یونانی، وارد حوزه اسلامی شده و مانند بسیاری از موارد مشابه، از همان آغاز مانع از فهم درست دیدگاه‌های سوفسطائیان شده است.

رسالتِ با شكوهِ انسانی / سارا قزلباش | ۹:۱۴,۱۳۹۸/۱۰/۱۴|

نگاهی به حكمت و اهمیت «آپولوژی» نوشته افلاطون درباره دفاعیات سقراط در محكمه «هیچ كس خواسته و دانسته، مرتكب عمل خلافِ حق نمی‌شود.» 1 سقراط به راستی، فلسفه را باید اندیشیدن و به ویژه هنرِ اندیشیدن درباره حقیقت، خویشتن و حقایق مربوط به خود دانست. اگرچه نمی‌توان همگان را به مطالعه فلسفه و آثار فیلسوفان بزرگ فراخواند، اما می‌توان آنها را به اندیشیدن درباره آنچه فیلسوفان گفته‌اند و زندگی انسان مربوط به آنها است، فراخواند و دعوت كرد.

چطور می‌توان بر جزم‌‌اندیشی غلبه کرد؟ / هنری هاردی | ۱۱:۱۱,۱۳۹۸/۱۰/۱۱|

گر فهرستی از آرای اصلی آیزایا برلین تهیه کنیم، بدون ذکر جزییات غنی و نکات ظریفی که خود همواره در بسط ایده‌‌هایش ارائه می‌‌داد، ممکن است حرف‌های او را بسیار بدیهی و حتی پیش‌‌پا افتاده دریابیم؛ بااین‌حال درک مواضع فلسفی او غالباً چندان هم ساده نبوده ‌‌است.

اراده هرمزد در آفرینش / مریم رضایی | ۱۰:۵,۱۳۹۸/۱۰/۱۱|

مقاله حاضر به بیان عبارتی در متن پهلوی دینکرد چهارم می‌پردازد که به آن در دیگر متون پهلوی اشاره نشده است. مؤلف در این کتاب پهلوی، پس از مطرح‌کردن عقاید اصلی خویش درباره آفرینش در ادیان اسلام و زردشتی، عبارتی پهلوی را با عبارتی از نص صریح قرآن که همانا «کن فیکون» باشد، مقایسه کرده است. نگارنده بر آن است که با توجه به متأخربودن این متون و تماس جامعه زردشتی با مسلمانان و کتاب آسمانی قرآن بسیار بعید می‌نماید که بازتاب اندیشه‌های قرآنی به متون بازمانده از این دوران راه نیافته باشد.

شفای مقدس در یونان و ایران باستان / مهدی لک زایی | ۱۰:۱,۱۳۹۸/۱۰/۱۱|

درک جوامع کهن از درمان، درد، بیماری و مرگ با جوامع جدید تفاوت بنیادین دارد. ذهن درمان‌گران باستانی اغلب برای بیماری، درد و مرگ، منشأی فوق طبیعی قائل می‌شد و برای درمان بیماری‌ها به طلسم، جادو، اوراد و ماوراءالطبیعه معطوف بود. پزشکی باستان نیز در درجه نخست برای بیماری اصالت ماورایی قائل بودند و بخش مهمی از فرآیند درمان، اعتقادی بود. در ذهنیت یونانی، بیماری می‌تواند به مثابه انتقام یا در نتیجه رنجاندن خدایان یا نقض تابویی مقدس به وقوع بپیوندد.

جشن اکیتو / سودابه فضائلی | ۹:۴۴,۱۳۹۸/۱۰/۱۱|

همواره نزدیکی اساطیر و آیین‌ها و شباهت تفاسیر آن‌ها شگفت‌انگیز است. در اینجا به شرح جشن اکیتو می‌پردازم که همچون نوروز ما ایرانیان در اول بهار برگزار می‌شده، و دوازده روز ادامه می‌یافته، و مشابه باور ما که در نوروز نظم (ارته) بر خائوس (خواء) فایق می‌شده و نظم بهار پس از هرج و مرج زمستان، و خشکی و سرما می‌آمده، در باور بین‌النهرین نیز البته با رمز‌پردازی دیگرگونه‌ای، جنگ میان نظم و خائوس(بی‌نظمی) و جشن پیروزی نظم در اول بهار برگزار می‌شده.

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما