پوریای ولی/ حسین لاشیء | ۱۳:۳۲,۱۳۹۲/۶/۶|

پورْیایِ‌وَلی، پهلوان محمودخوارزمی، مشهور به پوریاولی و متخلص به قتالی(د722ق/1322م)، عارف و شاعر، جزء نخست لقب او به اختلاف روایات پوریار، پوربار، بوربا، پریار، پوریار، پکیار و بوکیار نیز آمده است(جامی، 504؛ گازرگاهی، 140؛ آذر، 319؛ هدایت، ریاض...، 197؛ اعتمادالسلطنه، 2/620؛ قداراف، 152؛ پرتو، بیضایی، 111-112). برخی نیز او را فرزند پوریای ولی دانسته‌اند(اوحدی، 3/940؛ واله، 347؛ علی حسن‌خان، 382؛ هدایت، سفارت‌نامه...، 78، 90).

انار دونه دونه / علی بلوكباشی | ۱۴:۷,۱۳۹۲/۶/۴|

اَنـار، میوۀ درختی از تیرۀ موردیها یا پونیكاسه، و از جنس پونیكا و گونۀ گراناتوم (گل گلاب، 232؛ ثابتی، 50). برخی از گیاه‌شناسان درخت انار را از گیاهان بومی ایران و سرزمینهای همسایۀ آن (بریتانیكا، VIII/105)، ‏و برخی دیگر از رستنیهای بومی سوریه و مصر دانسته‌اند (نک‍ : پورداود، اناهیتا، 268). مصریان روزگار سلسلۀ هجدهم فرعونها (580‘1-350‘1 ق‌م) درخت انار را می‌شناختند و آن را پرورش می‌دادند، اما با توجه به اینکه این گیاه در زبان قبطی (مصری كهن) ریشۀ سامی دارد، احتمال دارد از جایی دیگر به مصر آمده باشد (همانجا). در زمانهای قدیم، به گمانْ جِلعاد (سرزمینی در فلسطین) نیز از رویشگاههای درخت انار بوده است (دیویس، .(589 واژۀ انار: انار واژه‌ای فارسی است كه در زبان پهلوی چندبار به‌كار رفته است (شایست ... ، 71-72؛ مكنزی، 9, 230؛ مشكور، 120). در متنهای اوستایی واژۀ انار نیامده، اما به گیاهی با نام هذانئپتا یا هذانئپاتا اشاره شده است كه آن را در سنت پارسیان درخت انار دانسته‌اند (نک‍ : ویسپرد، 48؛ پورداود، تفسیر بر ... ، 138- 139، 146). هذانئپاتا را به معنای درخت «همیشه سبز» نیز نوشته‌اند (وندیداد، 136؛ نیز نک‍ : مهدی حسن، 1040).

بوعلی سینا و پزشکی / شرف‌الدین خراسانی | ۱۵:۵,۱۳۹۲/۶/۲|

ابن سینا نه تنها یکی از بزرگ‌ترین فیلسوفان جهان، بلکه همچنین یکی از برجسته‌ترین چهره‌های تاریخ پزشکی در همۀ دوران هاست. مهم‌ترین اثر وی در پزشکی کتاب قانون است که بخش یکم (یعنی کتاب اول) آن را پیش از 406ق، یعنی در حدود سن 35 سالگی تألیف کرده است.پیش از ابن سینا، دو کتاب مهم در پزشکی در حوزۀ علمی جهان اسلام، نوشته شده بود: کتاب الحاوی از محمدبن زکریای رازی و کتاب کامل الصناعة الطبیة (یا کتاب الملکی) از علی بن عباس مجوسی. اما قانون ابن سینا طی چندین سده- چه در سرزمینهای اسلامی و چه در اروپای سده‌های میانه- همۀ کتابهای پزشکی دیگر را در سایۀ خود نهاده بود....

بایَزیدِبَسْطامی / فاطمه لاجوردی | ۱۴:۲۵,۱۳۹۲/۵/۳۰|

ابویزید طیفوربن‌عیسی‌بن‌سروشان (د 234 یا 261ق/848 یا 875م)، از عارفان بزرگ ایران در سده‌های 2 و 3ق/8 و9م. وی در نیمۀ دوم سدۀ 2ق در خانواده‌ای نومسلمان در محلۀ موبدان بسطام، از شهرهای منطقآ قومس به دنیا آمد (سهلجی، 63). اجداد او از موبدان زرتشتی و از بزرگان بسطام بودند. احمدبن حسین ابن خرقانی در کتاب دستورالجمهوری خودنیای پدری او را شخصی به نام موبد بسطامی معرفی کرده است که والی و حاکم قومس و از اکابر عصر خود بود (گ 19ب-20آ). سروشان جد او ـ که نامش در منابع به صورتهای گوناگون آمده است (سهلجی، 60؛ ابن تغری بردی، 3/35؛ یاقوت، 1/623؛ جامی، 54؛ شوشتری، 2/20؛ ابن کثیر، 11/35) ـ نیز از زرتشتیان بسطام بود که به اسلام گروید (سهلجی، 60، 63؛ ابن خرقانی، گ 20آ-20ب).

پانْ‌تُرکیسم ؟/ عنایت‌الله رضا | ۱۶:۳۲,۱۳۹۲/۵/۲۸|

اندیشۀ توران بزرگ که از آنکارا منشأ می‌گیرد، تنها حاصل نوشته‌های گروه کوچکی از روزنامه‌نگاران ترک نیست؛ بلکه اندیشه‌ای گسترده در صدد ایجاد محیطی خفقان‌آور برای برتری‌جویی است. هنگامی که سلیمان دمیرل رئیس‌جمهور وقت ترکیه خطاب به مردم سراسر جهان گفت که مرز ترکیه نه از دریای مدیترانه، بلکه از دریای آدریاتیک آغاز می‌گردد، روشن بود که سخن او بدان معناست که مرزهای ترکیه به دریای سیاه نیز ختم نمی‌شوند و ترکیه از موضع قدرت با روسیه سخن می‌گوید

حُروف، اَسْرار، یکی از علوم خفیه/ پرویز اذکائی | ۲:۲۰,۱۳۹۲/۵/۲۳|

دانش اسرار حروف را در میان مسلمانان «سیمیا» می‌نامند، و این لفظ در اصطلاح صوفیانِ صاحب‌تصرّف، از طلسمات برگرفته، و بر این دانش اطلاق شده ‌است (ابن خلدون، 1/ 399). این علم یکی از اقسام پنج‌گانۀ علوم خفیه یا غریبه، یعنی کیمیا، لیمیا، هیمیا، سیمیا و ریمیا به شمار می‌آید که حروفِ اولِ آنها بر روی هم عبارت «کُلُّهُ سِرّ» را می‌سازد، به معنای آنکه همۀ این دانشها علومی سری‌اند (نصر، 206). واژۀ سیمیا نیز ظاهراً برگرفته از کلمۀ یونانی sēmeion، به معنای علامت و نشانه است و نام دانش بسیار مهم نشانه‌شناسی در زبانهای اروپایی نیز از همین کلمه گرفته شده است (طبری، 333). همچنین، علم حروف را شعبه‌ای از جفر دانسته‌اند که در اصل به شناخت اسماء غیبی مربوط می‌شود و در میان فرقه‌های رازآمیز، به صورت عملی سحری درآمده است که به آن جادوی سفید می‌گویند (EI2, III/595).

حِجاب، مفهومی ‌برآمده از قرآن کریم و فقه اسلامی/ احمد پاکتچی | ۱۵:۲۶,۱۳۹۲/۵/۲۲|

حجاب به اشکال گوناگون در فرهنگهای مختلف ديده می‌شود و به همين سبب يکی از مسائل مطرح در حوزۀ انسان‌شناسی است؛ اما بديهی است که مانند هر پديدۀ فرهنگی ديگر، ارزش معنايی آن در فرهنگهای مختلف با تنوع روبه‌رو ست. در حوزۀ اديان نيز توجه به موضوع حجاب ديده می‌شود، چنان‌ که گونه‌هايی از حجاب در دیگر ادیان ابراهيمی‌، يعنی يهوديت و مسيحيت ديده می‌شود. ايرانيان باستان نيز نسبت به حجاب حساس بودند و در آداب دين زردشتی مضامينی در اين باره بازتاب يافته است.1 در قرآن کريم آيات متعددی وجود دارد که بر تشريع تدريجی حجاب در عصر نبوی دلالت دارد و بازتاب اين تشريع را به‌طور گسترده‌تری می‌توان در احاديث منقول از پيامبر(ص) و ائمه‌(ع) و همچنين در سيرۀ پيامبر(ص) و معصومين بازجست. همان‌گونه که انتظار می‌رود، آداب مربوط به حجاب در کتاب و سنت، در حوزۀ فقه اسلامی ‌به بحث نهاده شده و زمينه‌ساز شکل‌گيری طيفی از احکام شرعی در اين باره بوده است؛ چنان‌که با وجود اختلافاتی در جزئيات، اين مبحث را می‌توان در فقه مذاهب گوناگون اسلامی‌جست وجو کرد.

آرامگاه علی (ع)/ یدالله غلامی | ۱۳:۴۶,۱۳۹۲/۵/۱۴|

بررسی آرامگاه علی (ع) در نجف، جنبه‌های گوناگونی دارد که می‌توان همه را در دو شاخۀ تاریخ و هنر معماری گرد آورد. این مقاله به وجهۀ تاریخی موضوع اندکی بیشتر، و به جنبۀ هنری اندکی کمتر توجه دارد، زیرا پرداختن به سیمای هنری مستلزم داشتن لوازمی ویژه از جمله پژوهشهای باستان‌شناسی در محوطۀ حرم است. با این‌ حال، نوشته‌های تاریخی سیر تطور هنری آن را تا اندازه‌ای آشکار می‌سازد. آنچه امروز دیده می‌شود، درواقع سیمایی است که از سده‌های 11-12ق/17-18م باقی مانده است. همچنین شبهاتی که در درستی انتساب آرامگاه نجف شده است، در برابر گفتارهایی که آن را درست دانسته‌اند، ضعیف محسوب می‌شود.

امام علی (ع) در فرهنگ عامة مردم ایران / علی بلوکباشی | ۱۳:۴۱,۱۳۹۲/۵/۱۴|

درون مایۀ برخی از رویکردها و اعتقادات و نیز آیینها و مراسم مذهبی شیعیان ایران بر بنیاد بُن- مایه های اسطوره ای، حماسی و نمادینی که از شخصیت روحانی و مثالی علی (ع) نشأت گرفته، تکوین یافته است. در این میان، طبیعتاً مطالعه اقسام باورها و کنشهای شیعیان ایران، از دید مردمشناختی، یکی از روشهای درک چگونگی و سازو کار حضور نمادین شخصیت مثالی علی (ع) در نظام معنایی فرهنگ شیعه است.

امام علی(ع) و طریقت فتوت / صادق سجادی | ۱۳:۳۴,۱۳۹۲/۵/۱۴|

طریقت جوانمردی یا جوانمردان که در منابع متقدم عربی و فارسی، و غالباً در تداول عامه، به صورت فتوت و فتیان ( جمع فتى = جوانمرد) آمده، طریقتی است که با توجه به تعاریف، اهداف و آداب و عناصر مادی و معنوی آن، از اجزای تصوف یا «شعبه‌ای از علم تصوف و توحید»، و یا حتى به تعبیری، شکل عامیانۀ تصوف به شمار آمده است (مثلاً نک‍ : کاشفی، 5؛ اقبال، 102). برای فتوت یا طریقت جوانمردی که عرصه‌ای گسترده از کنشها و واکنشها و خصلتهای فردی و اجتماعی را در بر می‌گیرد، تعریف جامع و مانعی که مورد اتفاق فتیان و اهل نظر باشد، وجود ندارد. چنان‌که بعضی آن‌را «خصلتی از خصایل دینی، و صفتی مکمل عارفان» دانسته، و آورده‌اند که «نسبت فتوت به دین، مانند نسبت اسلام است به ایمان» (ابن معمار،139).

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما