فتح الله مجتبایی

سال و محل تولد: 1306 تهران
تحصيلات: دکتری اديان و عرفان تطبيقی؛ دکتری تاريخ اديان و فلسفه شرق 1350ش از دانشگاه هاروارد


سوابق علمی- اجرايی:
عضو شورای عالی علمی دايرة المعارف بزرگ اسلامی از 1363 تاکنون (1393)
مدير گروه اديان و عرفان دايرة المعارف بزرگ اسلامی از 1363 تا 1382
عضو بازنشسته هيئت علمی دانشگاه تهران 
عضو پيوسته فرهنگستان ادب فارسی از 1376ش
رايزن فرهنگی ايران در هندوستان‌، 1353-1356

تأليف:
الف) کتاب:
پيوندهای فرهنگی ايران و هند در دوره اسلامی، تهران، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ايران 1389ش؛
دين پژوهی، تهران، انتشارات هرمس، 1380ش؛
شرح شکن زلف، بر حواشی ديوان حافظ، تهران، انتشارات سخن، 1386ش؛
شهر زيبای افلاطون و شاهی آرمانی در ايران باستان، تهران، انجمن ايران باستان 1352ش؛
نحو هندی و نحو عربی: هماننديها در تعريفات، اصطلاحات و طرح قواعد، تهران، نشر کارنامه، 1383ش؛
indu-Muslim Cultural Relations,1978.

ب) مقاله:
"استاد تاراچند اسلام شناس ايراندوست، تحقيقی در افکار و آثار او"، مقالات و بررسيها،‌ شمارهء ۱۳ ‎۱۶ سال ‎۱۳۵۲،
 "اقبال لاهوری روشنفکر دينی پيشين"، کتاب ماه دين، دی 1392، شماره 195؛
 "حافظ در فاوست گوته"، نامه فرهنگستان، تابستان 1387، شماره 38؛ 
 "نگاهی به تاريخچه شيواپرستی در دين هندويی؛ خاستگاه، تحول، مکاتب"، پژوهشنامه اديان، بهار و تابستان 1387، سال 2، شماره 3؛
 "زمينۀ ايرانی مفهوم يهودی- مسيحی راز"، برهان و عرفان، پاييز 1383، سال 1، شماره 1؛
 "پيل چرا در خانه تاريک بود؟"، نامه انجمن، پاييز 1387، شماره 31؛
 "سهروردی و فرهنگ ايران باستان"، اشراق، بهار و تابستان 1386، شماره‌های 4 و 5؛
"سياست دينی حکومتهای اسلامی در شبه قاره هند از آغاز تا تأسيس حکومت بابريان"، (مؤلف همکار: بدرالسادات علی‌زاده مقدم)، علوم انسانی دانشگاه الزهرا (س)، بهار 1387، شماره 71؛
"پسوند (-تر) در استر و کبوتر"، نامه فرهنگستان، سال يازدهم، پاييز 1389، شماره 3؛
"عناصر مدارا در آيين‌های هندی"، ماهنامه خبری علمی فرهنگی گزارش و گفتگو، سال سوم، مهر و آبان 1383، شماره 13؛
"کنج يا گنج؟"، نامه فرهنگستان، سال دوازدهم، تابستان 1390، شماره 2؛
"چند نکته ديگر درباره کنج يا گنج"، نامه فرهنگستان، سال سيزدهم، پاييز 1392، شماره 1؛
"اسدیِ پسر واسدیِ پدر: علی بن احمد و احمد بن منصور"، نامه فرهنگستان، سال يازدهم، زمستان 1389، شماره 4؛
"رنگ تن‌پوش افراد طبقات در جامعه هند و ايرانی"، آرش، مهر 1360، شماره 27؛
"چند نکته دربارۀ ابياتی از شاهنامه"، آينده، آبان و آذر 1362، شماره‌های 8 و9؛
"دوره فترت در تاريخ فلسفه اسلامی"، ميهان فرهنگی، 1373، شماره 53؛

ترجمه:
تاريخ ادبيات ايران، از فردوسی تا سعدی، ادوارد گرانويل براون، تهران، انتشارات کتابهای جيبی، 1342ش؛ (A Literary history of persia, From Firdowsi to Sadi)
چيترا و چند غزل از "باغبان عشق"، اثر رابيندرانات تاگور، انتشارات نيل، 1334ش؛
شعر جديد فارسی، اثر آرتور جان آربری، تهران، اميرکبير، 1334ش؛
گزيده اشعار رابرت فراست، تهران، انتشارات مرواريد؛ مرکز بين‌المللی گفتگوی تمدن ها، 1380ش؛ (Selected Poems of Robert Frost)
منتخب جوگ باسشت اثر ابوالقسم ميرفندرسکی، تهران، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ايران، 1385ش؛ (Muntakhab-i Jug-basasht; Selections from the YogaVasistha)
هنر شاعری، بوطيقا، اثر ارسطو، تهران، بنگاه نشر انديشه، 1337ش؛
"برتر و والاتر از برهمنان"، اثر رابيندرانات تاگور، نشريه کلک، آبان – بهمن 1375، شماره 80-83؛
عصر طلايی ايران و فلسفه و هنر آن، اثر ويل دورانت، تهران، 1339ش؛

گردآوری، مقدمه و تصحيح:
مقدمه بر زرتشت، سياستمدار يا جادوگر!، اثر والتر برونوهرمان هنينگ، مترجم: کامران فانی، تهران، نشر پرواز، 1365ش؛
مقدمه بر شاهنامه فردوسی؛ همراه با خمسه نظامی، تهران، انتشارات دايرة المعارف بزرگ اسلامی، 1379ش؛
تصحيح  طوطی نامه،  اثر ضياء‌الدين نخشبی، (مصحح همکار غلامعلی آريا)، انتشارات منوچهری، 1372ش؛
مقدمه بر فلسفه آموزشی اقبال لاهوری اثر خواجه غلام سيدين، مترجم: عزالدين احمد عثمانی، تهران، انتشارات نوين، 1362ش؛
تصحيح لغت فرس اسدی طوسی، (با همکاری علی‌اشرف صادقی)، تهران، انتشارات خواورزمی، 1365ش؛
مرزبان نامۀ بزرگ (روضة العقول) اثر محمدبن غازی ملطیوی (با همکاری غلامعلی آریا و فتانه کهوند)، انتشارات خوارزمی، 1393ش؛

مصاحبه و گفت‌وگو:
 "غالب ترجمه‌های امروز تجاوز به حقوق نويسنده است"، گزارش ميراث، دوره دوم، تير 1391، ضميمه 2؛
 "سويه‌های تاريخ‌نگاری دينی"، کتاب ماه تاريخ و جغرافيا، شهريور 1388، شماره 136؛
 "وحدت و گفتگوی اديان"، نمايه پژوهش، بهار و تابستان 1377، شماره 5 و 6؛
 "گفتگوی اديان و تفاهم حوزه‌های فرهنگی"، نامه فرهنگ، تابستان 1371، شماره 8؛
"ايران و هند پيوندی هزارساله دارند"، (متن سخنرانی در موقوفات دکتر افشار)، بخارا، خرداد و تير 1392، شماره 93؛
"فرهنگ و تمدن اسلامی"، نامه فرهنگ، زمستان 1372، شماره 12؛
"تبار و انديشۀ تاگور"، بخارا، آذر و دی 1384، شماره 46؛
"اسلام، وحدت و گفتگوی اديان"، نمايۀ پژوهش، بهار و تابستان 1377، شماره‌های 5 و 6؛

جوايز و افتخارت:
چهره ماندگار در 1381

مداخل نوشته شده

نام پروژه علمی عنوان مقاله
دائرة المعارف بزرگ اسلامی آنندراج - آهی - آهی ترشیزی - ابراهیم ادهم - ابلیس - ابن سینا - ابن حسام خوافی - ابن حسام قهستانی - ابن خفیف - ابن سبعین - ابن عجیبه - ابوالقاسم فندرسکی - ابن یمین - ابوطالب مکی - ابو العباس مرسی - احمد سرهندی - بت - بلوهر و بوداسف - اردو، زبان - اضافه - اکبرنامه - اقبال لاهوری - حکیم ترمذی - اسلام - آتش لکهنوی - آتشی، حکیم - آخر الزمان - آدم - آذربرزین نامه - آذر کیوان - آذری طوسی - آرزو - آرکات - آسام - آصف جاه - آصفی هروی - آصف خان، میرزا جعفر - آگره -
دائرة المعارف الاسلامیة الکبرى آتشی، حکیم - آتش اللکهنوی - آدم - آخر الزمان - آذر برزین نامه - آذری الطوسی - آرزو - آرکات - آذر کیوان - آسام - آصف خان، میرزا جعفر - آصف خان - آصفی الهروی - الآهي الترشیزي - آنندراج - الآهي - ابراهیم أدهم - ابلیس - ابن حسام القهستاني - ابن حسام الخوافي - ابن خفیف - ابن سبعین - ابن سینا - ابن عجیبة - ابن یمین - أبوطالب المکي - أبوالعباس المرسي - الاسلام - الاضافة، مصطلح في قواعد - اقبال اللاهوري - أحمد السرهندي - الأردیة، اللغة -
دانشنامۀ ایران آذرکیوانیه - آذر کیوان - اُردو،زبان - آرزو - آسام - اسلام - آصف جاه - آصف خان - آصفی هروی - اضافه - اقبال لاهوری -
دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران ابراهیم ادهم -

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما