صادق سجادی

 

زندگینامه
در بهمن ماه 1333 شمسی در کرمانشاه زاده شد. از خرد سالی، همزمان با تحصیلات رسمی در دوره های ابتدایی و متوسطه در تهران، به آموختن مقدمات علوم متداول حوزوی پرداخت. در سال 1353 شمسی وارد دانشکدة الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران شد و همزمان با تحصیلات دانشگاهی و استفاده از درس استادان برجستة آن عهد، به آموختن ادبیات عرب، فقه واصول، و فلسفه در سطوح عالی نزد پدرش، دکتر سید جعفر سجادی، که در آن زمان از استادان نامدار دانشگاه تهران بود،اشتغال یافت. در سال 1357 شمسی، پس از فراغت ازدورة لیسانس، بلافاصله در دورة فوق لیسانس پذیرفته شد. انقلاب فرهنگی و تعطیل دانشگاهها، گرچه وقفه ای چند ساله در تحصیلات رسمی دانشگاهی او پدید آورد، ولی فرصت بیشتری برای مطالعه و تحقیق در اختیارش نهاد.چندی بعد رهسپار هندوستان شد و چند ماه در کتابخانه های حیدر آباد، .علیگره و دهلی به بررسی اثار مربوط به تاریخ و ادبیات فارسی و فرهنگ ایرانی در شبه قاره اشتغال یافت. آنگاه به تهران بازگشت و فعالیت پژوهشی خود را بر بعضی جلوه های تمدن اسلامی متمرکز کرد. نخستین اثر صادق سجادی زیر عنوان طبقه بندی علوم در تمدن اسلامی (تهران، 1360ش)مقدمۀ همان پژوهشهاست. از همین تاریخ،هفته ای دو روز همراه جمعی از استادان جوان دانشگاهها، در کتابخانة پدرش گرد می آمدند و از محضر او استفاده می کردند. در آن دوره که قریب به 4 سال بطول انجامید، کتابهایی چون شرح ابن عقیل، مختصر و مطول تفتازانی، اشارات بوعلی سینا ، فراید الاصول شیخ انصاری را نزد ایشان خواندند. در خلال این مرحله از دانش آموزی، مدتی به عنوان ویراستار در برخی مراکز فرهنگی به کار پرداخت و آنگاه به خدمتِ مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی در آمد. در 1365 شمسی به ادامة تحصیل پرداخت و پس از دو سال با اخذ درجة فوق لیسانس فارغ التحصیل شد. مدتی بعد در امتحانات ورودی دورة دکتری همان دانشکده در رشتة تاریخ و تمدن ملل اسلامی پذیرفته شد و سه سال بعد با دفاع از رسالة خود زیر عنوانِ تحقیق در تاریخ برمکیان و رسالة اخبار برامکه، درجة دکتری گرفت. در سالهایی که به تحصیل در دورة دکتری مشغول بود، در دانشگاههای تهران، الزهرا، آزاد سلامی، و دانشگاه زنجان نیز تدریس می کرد و در عین حال از تحقیق و تألیف و ترجمه نیز غافل نبود و تعدادی از آثارش در همین دوره منتشر شد. در تمام این دوران در مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی به عنوان دستیار مرحوم دکتر زریاب خویی در بخش تاریخ، آنگاه با سمت مدیر بخش علوم، و سپس مدیر بخش تاریخ به کار مشغول بود و بیش از پنجسال نیز در فرهنگستان زبان وادب فارسی عنوان عضو ارشد دانشنامة ادبیات فارسی، دانشنامة شبه قارة هند و مدیر دانشنامة اخیر فعالیت می کرد. صادق سجادی اکنون معاون پژوهشی و فرهنگی مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی، عضو و دبیر شورای عالی علمی و مدیر بخش تاریخ این مرکز است.
زمینة اصلی فعالیتهای پژوهشی صادق سجادی، تاریخ و تمدن ایران و ملل اسلامی در نخستین سده های هجری، و بررسیهای تطبیقی ادبیات فارسی و عربی است. در عین حال از سالها پیش در زمینة تاریخ طب نیز تفنناً به تحقیق پرداخت و در آن زمینه نیز مقالاتی منتشر کرد.

سال و محل تولد:  1333 کرمانشاه
تحصيلات: دکتری تاريخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه تهران 1370ش.
سوابق علمی- اجرايی:
مدیر بخش تاریخ و عضو شورای عالی علمی مرکز دایرۀ المعارف بزرگ اسلامی از 1368ش تاکنون (1393)
دبیر شورای عالی علمی مرکز دایرۀ المعارف بزرگ اسلامی از 1378ش
معاون پژوهشی دایرۀ المعارف بزرگ اسلامی از 1381ش.
عضو هیئت علمی دانشنامۀ شبه قارۀ هند فرهنگستان زبان و ادب فارسی، 1374-1380ش.
عضو و مدیر دانشنامۀ شبه قارۀ هند در فرهنگستان زبان و ادب فارسی از 1370تا 1378ش.
عضو برد علمی  Encyclopaedia Islamic
عضو شورای علمی دانشنامۀ اسلام معاصر و مدیر بخش خاور میانۀ این دانشنامه.

تألیف:
الف) کتاب:
طبقه بندی علوم در تمدن اسلامی، تهران،  1360 ش .
تاريخنگاری در اسلام، به همراه دکتر هادی عالم زاده، تهران، سمت، 1375.
ماهيت باشگاههای روتاری، تهران، انتشارات طهوری، 1357.
تاریخ برمکیان و رسالة اخبار برامکه، تهران، بنياد موقوفات دکتر محمود افشار، 1385.
تاريخ جامع ايران، انتشارات دايرة المعارف بزرگ اسلامی (زير چاپ).

ب) مقاله:
مقالات متعدد در دورۀ 4جلدی دانشنامه فرهنگ آثار ايرانی-اسلامی، تهران، انتشارات سروش.
 "شرح احوال و نقد و تحلیل آثار احمد جام"، نامه فرهنگستان، پاییز 1374، شماره3.
 "گلستان، فصلنامه شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی در آمریکای شمالی"، نامه فرهنگستان، بهار 1376، شماره9.
 "دو سفرنامه از جنوب" (معرفی کتاب)، بهار 1377، شماره13.
"نگاهی به برخی از واژه‌های فارسی رایج در مصر و شام به روزگار ممالیک"، نامه فرهنگستان، تابستان 1377، شماره 14.
"ناصر خسرو و تاريخ‌نگری"، نامه پارسی، تابستان 1382، شماره 29؛
"پيوندهای خاندانی ميان سلسله‌های ديلمی در سدۀ 4ق و موقعيت سيده و مجدالدوله بويهی در نسب نامه ديلميان"، معارف، فروردين و آبان 1385، شماره‌های 45 و 46؛
"اصطلاحات پزشکی در جهان عرب"، از م. ج. الخياط؛ (مترجم همکار: نگار داوری اردکانی)، نامه فرهنگستان، زمستان 1381، شماره 20؛
"اسناد و نامه های اميرکبير"، نامه فرهنگستان، بهار 1380، شماره 18؛
"نگاهی به برخی واژه‌های فارسی رايج در مصر و شام به روزگار سلاطين مملوک"، نامه فرهنگستان، زمستان 1378، شماره 14؛
"جندی‌شاپور در دورۀ اسلامی"، نامه پژوهش، بهار 1376، شماره 4؛
"اقبال‌نامه" کتاب ماه ادبيات و فلسفه، ارديبهشت 1378، شماره 19؛
"نگاهی به کليات طالب کليم کاشانی"، کتاب ماه ادبيات و فلسفه، مرداد 1377، شماره 10؛
"اخبار مدينه (ترجمۀ خلاصة الوفاء باخبار دار المصطفی)"، کتاب ماه دين، اسفند 1376، شماره 4 و 5؛
"شرح احوال و نقد و تحليل آثار احمد جام"، نامه فرهنگستان، پاييز 1374، شماره 3؛
"نگاهی به تاريخ ادبيات نگاری و منابع آن در قلمرو سخن فارسی"، نامه فرهنگستان، سال 1377، شماره 13؛
"نگاهی به دايرة المعارف بزرگ اسلامی"، کلک، مهر و آبان 1373، شماره 55 و 56؛

تصحيح، گردآوری:
مسلک الامام فی سلامه الاسلام اثر اسدالله ممقانی (تصحيح)، تهران، نشر تاريخ ايران، 1362
 اتحاد اسلام، اثر شيخ الرئيس قاجار  (تصحيح) تهران، نشر تاريخ ايران، 1363.
رؤيای صادقه اثر سيد جمال اصفهانی (تصحيح) تهران 1363.
 طبايع الاستبداد، اثر عبدالرحمان كواكبی (تصحيح) تهران 1363.
 "رسالة يك كلمه"، در مجموعۀ رسایل سیاسی عصر قاجار (تصحیح) تهران، 1363.
 ديوان حافظ شيرازی (تصحيح) تهران 1379.
 بزم آوردی دیگر (مجموعه مقالات دکتر زریاب خویی)، گردآوری دکتر صادق سجادی، تهران 1387.
جغرافيای حافظ ابرو (3جلد)، (تصحيح)، تهران، 1378ش؛

ترجمه‌:
 مفاهيم اخلاقی و عقيدتی قران، اثر محمد البهی، تهران 1362.
 برزوی طبیب و منشأ کلیله و دمنه، اثر فرانسوا دو بلوآ، تهران 1382شY ) Burzoy's voyage to India and the origin of the book of Kalilah wa Dimnah)؛
 تاريخ دولتهای اسلامی و خاندانهای حكومتگر، تهران، نشر تاريخ ايران،  ج 1 (1363ش)، ج 2 (1370ش).
 پيامبر و پيامبری، اثر محمد باقر صدر، تهران، 1364ش.
 شناخت در قران كريم، تهران، 1364ش.
واژه‌نامه فلسفه و علوم اجتماعي: فارسی عربی فرانسه انگليسی آلمانی – لاتين، اثر جميل حبيب صليبا، ترجمه مرحوم کاظم برگ نيسی (مترجم همکار دکتر سيد صادق سجادی)، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1370.

مصاحبه:
"ايران و مسئلۀ تاريخی مهاجرت"، کتاب ماه تاريخ و جغرافيا، آبان 1392، شماره 186؛
"از يعقوبی تا بيهقی؛ سنخ شناسی تاريخ نگاری اسلامی"، کتاب ماه تاريخ و جغرافيا، تير 1391، شماره 170؛

 جوايز:
برندۀ بهترين مقاله سال 1377 برای تأليف مقالۀ اقطاع، مندرج در دايرة المعارف بزرگ اسلامی.
نویسندۀ کتاب برگزیدۀ سال 1386ش در رشتۀ تاریخ تحت عنوان تاريخ برمکيان.

 

 

مداخل نوشته شده

نام پروژه علمی عنوان مقاله
دائرة المعارف بزرگ اسلامی ابن افضل - ابن اغلب - ابن ام مکتوم - ابن بانه - آل زیاد - آلس - آل رشید - آل زنگی - آل سعود - آل قاورد - آلفونسو - آل ماکولا - آل کاکویه - آل مهلب - آل نجاح - آل محتاج - آلوسی - الامر باحکام الله - آیبک، قطب الدین - آیبه سلطان - آیبک، عزالدین بن عبدالله - اِب - آیبک، عزالدین ابومنصور - ابراهیم امام - ابراهیم بن اغلب - ابراهیم بن احمد اغلبی - ابراهیم بن ذکوان حرانی - ابراهیم بن سندی - ابراهیم بن شیرکوه - ابراهیم بن عبدالله - ابراهیم بن مالک اشتر نخعی - ابراهیم بن مهدی - ابراهیم بن ولید - ابراهیم خلیل (ع) - ابن ابی حفص - ابن ابی دینار - ابن ابی الشوارب - ابن ابی العاص ثقفی - ابن ابی العافیه - ابن بقیه - ابن جامع - ابن جراح - ابن جهیر - ابن شاهین ظاهری - ابن شاکر کتبی - ابن حضرمی - ابن خاقان (خاندان) - ابن خلکان - ابن ذکوان - ابن زیاد، ابو حفص - ابن ساعی - ابو سعدان، ابو عدالله - ابن سلار - ابن صدقه - جسر، پیکار - جمال‌الدین واعظ اصفهانی - ابن طراد - ابن عبدربه، ابوعثمان - ثغور و عواصم - جامگی - جراجمه - جراحی - ابن فرضی - ابن فرات - توراگیناخاتون - جوینی، ابوالمظفر - جوینی، ابوالمکارم - جهبذ - جیش، دیوان - چشم‌پزشکی - ابو الفرج مغربی - ابو مسلم نامه - ابو مسلم خراسانی - ابو نصر منصور بن عراق - اتاوه - احداث - تاریخ‌نگاری - احمدبن ابی دؤاد ایادی - احمدبن اسدبن سامان خدات - احمدبن اسماعیل سامانی - الجاء - اَلَموت - اهوازی، ابوالحسن - ایام العرب - ایل ارسلان - ابن نفیس - ابن هیثم، ابو علی - ابو الحسن مغربی، علی - حامدبن عباس - بابیه - بادوسپانیان - باذان - باروت - بازار - حسبت - حسن بن سهل - بحرین - بدر الحمامی - بدر الجمالی - بدر معتضدی - برادری - برزویه - برمکیان - بساسیری - بغای صغیر - بگتکین، بنی - بلال حبشی - بندار - بنی عباس - بوری، بنی - بهمن جادویه - بیت المال - بیت المقدس - بیمارستان - اسبتاریه - استادالدار - اسحاق بن احمد سامانی - اسماعیل بن بلبل - اسماعیل بن احمد سامانی - اشراف، دیوان - اصلاح طلبی - افضل کتیفات - افضل بن بدر الجمالی - اکار - اقطاع - حکمة الاشراق - خاتم، دیوان - اسلام - حافظ - آبسکون - آخسقه - آخور - آدر الکریمة - آستانه حضرت معصومه - آستانه حضرت عبدالعظیم - آستان قدس رضوی - آقاسی - آل ادریس - آل ارتق - آل بریدی - آل باوند - آل بویه - آل حسول - آل ثانی - آل حمدان - خصیبی، ابوالعباس - خلفای راشدین - خلیفة بن خیاط -
دائرة المعارف الاسلامیة الکبرى آبسکون - آخسقه - آخور - آدر الکریمة - آستان قدس رضوی - آقاسي - آل البریدي - آل حسول - آل زیاد - آل ثاني - آل رشید - آلس - آل زنکي - آل باوند - آل سعود - آل ماکولا - آل قاورد - آل محتاج - آل کاکویه - آل المهلب - الامر بأحکام الله - الآلوسي - آیبه سلطان - إب - ابراهیم الامام - ابراهیم بن شیرکوه - ابراهیم بن ذکوان الحراني - ابراهیم بن مالک الأشتر النخعي - ابراهیم بن السندي بن شاهک - ابراهیم بن المهدي - ابراهیم بن عبدالله - ابراهیم بن الولید - ابراهیم بن الاغلب - ابراهیم بن الأحمد الأغلبي - ابراهیم الخلیل(ع) - ابن أبي دینار - ابن أبي حفص - ابن أبي الشوارب - ابن أبي العاص الثقفي - ابن أبي العافیة - ابن ام مکتوم - ابن الأفضل - ابن الأغلب - ابن بانة - ابن بقیة - ابن جامع - ابن الجراح - ابن جهیر - ابن الحضرمي - ابن خاقان - ابن خلکان - ابن ذکوان - ابن زیاد، أبوحفص - ابن الساعي، أبوطالب - ابن السلار - ابن سعدان، ابوعبدالله - ابن شاکر الکتبي - ابن شاهین الظاهري - ابن صدقة - ابن طراد - ابن عبدربة، ابوعثمان - ابن العدیم - ابن الفرات - ابن الفرضي - ابن قنفذ - ابن النفیس - ابن الهیثم - أبوالحسن المغربي، علي - أبوالفرج المغربي - أبومسلم نامه - أبومسلم الخراساني - أبونصر منصور بن عراق - الاتاوة - أتسز، أبو المظفر - الأحداث - الاستبتاریة - أستاذ الدار - اسحاق بن أحمد الساماني - الاسلام - اسماعیل بن بلبل - اسماعیل بن أحمد الساماني - الاشراف، دیوان - الاصلاح - الأفضل بن بدر الجمالي - الأفضل کتیفات - الاقطاع - أحمد بن أبي دؤاد الأیادي - أحمد بن أسد بن سامان خداة - أحمد بن اسماعیل الساماني - الأخوة - الأدارسة - الأرتقیون -
دانشنامۀ ایران اسبتاریه - استادالدار - آستانه حضرت عبد العظیم - آستانه حضرت معصومه - آستان قدس رضوی - اسحاق بن احمد سامانی،ابویعقوب - اسلام - اسماعیل سامانی،امیر - اشراف، دیوان - اصلاح طلبی - افضل کتیفات - افضل بن بدر الجمالی - آقاسی - اقطاع -
دانشنامۀ فرهنگ مردم ایران ابومسلم نامه - اخلاق الاشراف - چشم پزشکی -

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما